Dagblaðið Vísir - DV - 17.10.1996, Page 15

FIMMTUDAGUR 17. OKTÓBER 1996
15
Hvenær kemur
kakan?
„Mér virðist hundurinn kaldhæðinn heimshundur sem leyfir pilti að kom-
ast upp með svikin en afhjúpar hann um leið...“ segir m.a. í greininni.
„Heyrðu
snöggvast, Snati
minn.“ Flestir
kannast við kvæð-
ið. Þar á drengur
orðastað við hund,
biður hann að
lána sér látúns-
gjörð en lofar jóla-
köku seinna i stað-
inn. í lokaerind-
inu fær hundurinn
orðið og segir:
Jæja þá, í þetta
sinn/þér er heimil
ólin./En hvenær
koma, kæri
minn,/ kakan þín
og jólin?
Löngu síðar
heyrði ég þann
skilning á þessu
kvæði að hér væri drengur að
gabba saklausan hund sem lánar
honum gjörð sína í góðri trú. Ég
skil kvæðiö á annan hátt. Mér
virðist hundurinn kaldhæðinn
heimshundur sem leyfir pilti að
komast upp með svikin en afhjúp-
ar hann um leið og dregur fram
ójöfnuðinn í skiptum þeirra.
Einn sannleikur - ein staö-
reynd
Nú má vera að fyrri skilningur-
inn sé nær ætlun Þorsteins Er-
lingssonar en mín túlkun. Hann
leyfir að kvæðið sé skilið táknræn-
um skilningi, ef til vill lýsi það
skuldasöfhun þjóðar sem neytir
strax en á eftir að borga,
einnig getur það sem
best átt við óprúttna
stjórnmálamenn sem
pína þjóðina nú en lofa
ávinningi í fjarlægri
framtið. Fyrir mér er
kvæðið fyrst og fremst
tvírætt. Annars vegar
eru sett þar fram loforð
sem togast á við efndir
sínar. Hins vegar sé ég
tvíræðni í sakleysislegri
spumingu hundsins sem
er aðeins yfírborð, undir
niðri hefur hundurinn
tögl og hagldir, hann er
að leika sér að drengn-
um en ekki öfugt.
Báðar túlkanir kvæðis-
ins eru í samræmi við
efni þess. Kvæðið leyfir
tvíræðni og skapar þannig
spennu. Það er margrætt og situr
því í koOi þess sem les eða syngur,
því er ekki lokað heldur er það
gáta sem ég og
aðrir verðum að
leysa. Skáldleg
orðræða Þor-
steins er and-
stæð þeirri orð-
ræðu sem mest
fer fyrir á hinu
opinbera íslandi
nútímans, orð-
ræðu stjómmál-
anna. Firnaal-
gengt er að
stjórnmála-
menn kvarti yfir að vera misskild-
ir. í orðanna hljóðan felst að þeir
geti aðeins verið annað tveggja,
skildir eða misskildir, orð þeirra
leyfi aðeins einn skilning. Sömu
stjómmálamenn segja oft að sann-
leikurinn sé þessi og þetta sé stað-
reynd málsins. Fyrir þeim er að-
eins einn sannleikur og ein stað-
reynd og þeir telja sig þá handhafa
hvors tveggja.
Raunveruleg mynd?
Þeir stjómmálamenn sem kirfi-
legast em múraðir inni í klefa
hugmyndarinnar um hinn eina
sannleik tala oft um „hina raun-
verulegu mynd“, hugtak sem þeir
leggja að jöfnu við orð á borð við
„sannleikur" og „staöreynd". En
hvemig er raunveraleg mynd?
Mynd af fialli er ekki fiaO, hún get-
ur aldrei orðið annað en mynd.
Engu skiptir hvort myndin leitast
við að líkja eftir einkennum fiads-
ins í smáatriðum eða hvort hún er
hugmynd um fiaO. Og hvað er að
vera „raunverulegt“?,Er það sem
líkist raunveruleikanum hann
sjálfur?
Talsmenn hinnar „raunvera-
legu rnyndar" era annars vegar
þeir sem skOja ekki að tugir mál-
ara geti málað mismunandi mynd-
ir af einu fiaOi sem allar eru sann-
ar, hver á sinn hátt, þó að engin
þeirra sé fiadið; þeir munu ævin-
lega aðhydast eina túlkun á kvæð-
inu um Snata og fordæma aðrar.
Hins vegar era þeir sem skdja tví-
ræðni lista en ekki að lífið sjálft er
ekki síður tvírætt. Þess vegna er
meira mark takandi á skáldskap
en stjómmálamönnum.
Ármann Jakobsson
Kjallarínn
Ármann
Jakobsson
íslenskufræðingur
„Firnaalgengt er að stjórnmála-
menn kvarti yfir aö vera misskild-
ir. í orðanna hljóðan felst aö þeir
geti aöeins veriö annaö tveggja,
skildir eöa misskildir, orö þeirra
leyfa aöeins einn skilning. “
Vikur- og gjallflutningar
Þingmaðurinn Ásta Ragnheiður
Jóhannesdóttir hefur valið sér það
forgangsverkefni í upphafi þing-
anna að hamast gegn gjallnámi úr
Seyðishólum. Og að því er virðist
vikumámi einnig. Hún beitti m.a.
þeim rökum gegn gjaOnáminu í
DV á dögunum að það borgaði sig
fyrir ríkissjóð að greiða Grímsnes-
hreppi 200 midjónir fyrir að hætta
við útflutning á gígnum eins og
hún segir. Útflutningurinn sé and-
stæður fiárhags- og umhverfissjón-
armiðum. Væntanlegar tekjur
Grímsneshrepps af gjaOnáminu í
heOd era hins vegar áætlaðar 450
midjónir. í þessu sambandi bendir
hún á að ekki þurfi annað en líta
tO vikurflutninganna til að sjá
hvaða afleiðingar þungciflutningar
hafi á vegina sem ekið er um.
Ósveigjanlegt stjórnkerfi
Þingmaðurinn virðist gjörsam-
lega hafa tapað áttunum varðandi
öO rök í þessu baráttumáli sínu.
Eða er kappið við að koma jarð-
efnavinnslu sem atvinnugrein á
kné svo mikið að hún glati allri
eðlOegri yfirsýn í málinu?
Að nefna slæmt ástand vega eft-
ir vikurflutningana sem röksemd
fýrir Qárhagslegri óhagkvæmni
jarðefnavinnslunnar er ads ekki
röksemd fyrir þeirri óhagkvæmni
sem hún vid sýna. Ástand veg-
anna í Landsveit og í Þjórsárdal er
frekar dæmi um
stjórnunarvanda
á vegamálum og
ósveigjanleika
þeirra stofnana
sem um þau mál
fiaOa.
Dæmið sem hún
tekur er ein-
göngu um það að
stjórnkerfi vega-
mála sé ófært
um að bregðast
við breyttum að-
stæðum sem upp koma. Fjárveit-
ingar tO vegamála virðast vera
svo njörvaðar tO ákveðinna verka
að verði vegarspotti utan vegaá-
æfiunar arðbærari en áður vegna
mikidar notkunar hans má ekki
nota auknar tekjur tO endurbóta á
þeim sama vegi.
Kannast menn ekki við þær af-
sakanir vegamálayfirvalda að ekk-
ert væri hægt að bæta veginn um
Landsveit vegna þess
að það væri ekki á
vegaáætlun? Vegna
þessa ósveigjanlega
sfiómkerfis er verið
að kæfa bændur og
búfé í ryki og ödum í
sfiórnkerfinu er
sama. Þar ræður ein-
faldlega óbreytanleg
vegaáæflun Alþingis.
Sér þingmaðurinn
ekkert athugavert við
þetta? Kannski stæði
það þingmanninum
nær að reyna úrbæt-
ur i sfiómkerfi vega-
mála fremur en að
reyna að hefta eðli-
lega atvinnustarf-
semi í landinu. Stað-
reyndin er nefnOega sú að af
hverju tonni vikurs sem fluttur er
tO Þorlákshafhar greiðast í ríkis-
sjóð um kr. 364 vegna þungaskatts
á vörabifreiðar. Það er um 40%
aksturskostnaðarins.
Furðuleg heift
Á áranum 1993-1995 var út-
flutningur vikurs um Þorlákshöfn
um 550.000 tonn. Samkvæmt nú-
gOdandi þungaskatti hafa tekjur
rikissjóðs vegna þessara flutninga
því verið um 200 miljónir. Þá hef-
ur ríkið einnig tekjur fyrir vik-
urtökuna. Tekjur ríkisins af starf-
seminni era að sjálfsögðu enn
meiri þegar aðflutn-
ingsgjöld af vörabO-
um, olíu, gúmmígjald
og virðisaukaskattur
era talin og að sjálf-
sögðu ýmis önnur
gjöld sem fylgja at-
vinnurekstri. Þá era
ótalin hafnargjöld td
Þorlákshafnar.
Hverjar væra afleið-
ingar þessara þunga-
flutninga ef tekjum
ríkisins af þeim heföi
verið varið tfl þeirra
vega sem flutningam-
ir fóra um? Nú ætti
þingmaðurinn að
velta því fyrir sér.
Einhvem tíma var
sagt að það sem eftir
væri af uppbyggingu vegarins í
Landsveitinni með bundnu slitlagi
kostaði um 210 miOjónir. Hvað á
þjóðvegur að greiðast upp á mörg-
um áram? Varla þremur eða fiór-
um. Af einhverri furðulegri heift
kadar þingmaðurinn sveitar-
sfiómarmenn í Grímsneshreppi
misvitra og segir þá fórna framtíð-
arhagsmunum þjóðarinnar fyrir
skjótfenginn gróða örfárra manna.
Að ana fram með mál með þeim
hætti sem Ásta Ragnheiður gerir í
þessu tflviki, gerir hana sjálfa, og
öðrum fremur, verðuga einkunn-
arinnar „misvitur".
Ámi Þormóðsson
„Þingmaðurinn virðist gjörsamlega
hafa tapað áttunum varðandi öll rök í
þessu baráttumáli sínu. Eða er kapp-
ið við að koma jarðefnavinnslu sem
atvinnugrein á kné svo mikið að hún
glati allri eðlilegri yfirsýn í máHnu?“
Kjallarinn
Árni Þormóðsson
framkvæmdastjóri
Með og
á móti
Undanþága heilbrigðis-
nefndar til Ármannsfells
vegna Kirkjusands
Snýr eingöngu
að nokkrum
íbúðum
„Undanþága
sem heflbrigð-
isnefnd Reykja-
víkur veitti Ár-
mannsfedi
snýr eingöngu
að hávaða utan
við nokkrar
íbúðir í vænt-
anlegum hús-
um við Kirkju-
sand 1, 3 og 5.
Hávaði í ödum
íbúðunum, á ödum svölum og á
lóð húsanna er innan leyfilegra
marka. Undanþágan nær ein-
göngu fil hávaða utan við vegg
6% íveruherbergja. Hollustu-
vemd ríkisins, sem er umsagnar-
aðfli, taldi það ásættanlegt að
gefa undanþágu fyrir allt að 60
db(A) og eftir því var farið.
Ármannsfell hefur teygt sig
mjög langt tO að mæta kröfúm
um hljóðmengun. Þeir hafa leit-
að tæknflegra lausna tfl að há-
vaði innanhúss verði innan
míæka, m.a. með hljóðeinangr-
andi gleri, lfljóðdeyfðum loftrás-
um og hljóðmön á lóðinni. Ég tel
virðingarvert að fyrirtæki leggi
sig fram við að fullnægja settum
kröfum og að varla hafi verið
hægt að ganga lengra.
FuOtrúar D-lista sátu hjá við
atkvæðagreiðslu í heilbrigðis-
nefnd án faglegs rökstuðnings.
Nefndin fiadar eingöngu um há-
vaðamengun í þessu tilfedi og
því tdefnislaust hjá D-listamönn-
um að sifia hjá á forsendum
skipulagsmála, það geta fudtrúar
þein-a gert i skipulagsnefnd.
Ég er meðmælt því að Ár-
mannsfed fái þessa takmörkuðu
undcmþágu frá mengunarvarna-
reglugerð vegna bygginganna viö
Kirkjusand.“
Dýrkeypt
fljótfærni
„Fjótfærni
meirihluta R-
listans í þessu
máli er dýr-
keypt og hefur
verið með ólí-
kindum, Graft-
arleyfi var gef-
ið út 4. júní sl.
samkvæmt
ákvörðun
borgarsfióra.
Þá var enn eftir mánuður af
þeim fresti sem borgarbúar og
aðrir höfðu til að skila inn at-
hugasemdum um breytta land-
notkun og nýtt defliskipulag á
Kirkjusandslóðinni. Þær tidögur
sem þá lágu fyrir um vamir gegn
hávaðamengun voru óviðunandi.
Síðan hefur málið velkst um
borgarkerfið án þess að lausn
fyndist sem uppfydir ákvæði
reglugerðar um hávaðamengun.
Með hliðsjón af vinnubrögðum
meirihlutans í þessu máli á verk-
takinn sér þó nokkrar málsbæt-
ur. Það era hins vegar varla næg
rök tO að veita undanþágu frá
mengunarvamareglugerð. Þess
vegna sátu sjálfstæðismenn hjá
við afgreiðslu málsins í hefl-
brigðisnefnd. Við lýstum jafn-
framt áhyggjum okkar vegna
þeirrar slysahættu sem 6 metra
hár hljóðvarnarveggur í aðeins 4
metra fiarlægð frá Sæbrautinni
felur í sér. Nauðsynlegt er að
ræða umferðarmálin í tengslum
við þessar framkvæmdir, áður
en málið er afgreitt í borgar-
sfióm.“ -bjb
son, fulttrúl D-lista
É >»*llhrirfainnnfnit
i neiiDngoisnoTna.