Dagblaðið Vísir - DV - 27.05.1997, Qupperneq 12

12
ÞRIÐJUDAGUR 27. MAÍ 1997
Útgáfufélag: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Stjórnarformaður og útgáfustjóri: SVEINN R. EYJÓLFSSON
Framkvæmdastjóri og útgáfustjóri: EYJÓLFUR SVEINSSON
Ritstjóri: JÓNAS KRISTJÁNSSON
Aðstoöarritstjóri: EUAS SNÆLAND JÓNSSON
Fréttastjóri: JÓNAS HARALDSSON
Auglýsingastjóri: PÁLL ÞORSTEINSSON
Ritstjórn, skrifstofur, auglýsingar, smáauglýsingar, blaðaafgreiðsla, áskrift: ÞVERHOLTI 11, 105 RVÍK,
SÍMI: 550 5000
FAX: Auglýsingar: 550 5727 - RITSTJÓRN: 550 5020 - Aðrar deildir: 550 5999
GRÆN númer: Auglýsingar: 800 5550. Áskrift: 800 5777
Stafræn útgáfa: Heimasíöa: http://www.skyrr.is/dv/
Ritstjórn: dvritst@centrum.is - Auglýsingar: dvaugl@centrum.is. - Dreifing: dvdreif@centrum.is
AKUREYRI: Strandgata 25, sfmi: 462 5013, blaöam.: 462 6613, fax: 4611605
Setning og umbrot: FRJÁLS FJÖLMIÐLUN HF.
Filmu- og plötugerð: ÍSAFOLDARPRENTSMIDJA HF. - Prentun: ÁRVAKUR HF.
Áskriftarverð á mánuði 1700 kr. m. vsk. Lausasöluverö 150 kr. m. vsk., Helgarbiað 200 kr. m. vsk.
DV áskilur sér rétt til aö birta aðsent efni blaösins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds.
Franskir kjósendur reiðir
Þar sem franskir stjómmálamenn hafa lögfest ritskoðun
sem bannar birtingu skoðanakannana síðustu vikuna fyr-
ir kjördag, komu úrslit fyrri umferðar frönsku þingkosn-
inganna á sunnudaginn flestum á óvart. Stjómmála-
skýrendum ber hins vegar ekki saman um hvort franskir
kjósendur hafi fengið slíka útrás fyrir reiði sína að þeir
snúi aftur til fylgis við stjómarflokkana í seinni umferð-
inni um næstu helgi, eða hvort flokkar vinstri manna hafi
raunhæfan möguleika á að fá þingmeirihluta.
Jacques Chirac, forseti Frakklands, ákvað að efna til
kosninga nú - tíu mánuðum áður en kjörtímabili þings-
ins lauk - til að tryggja hægri mönnum völdin næstu
fimm árin. Hann reiknaði með að eftir tæpt ár yrði enn
meiri hætta á að stjórnarandstæðingar hefðu betur. En
vopnin virðast hafa snúist illilega í höndum hans.
Franskir kjósendur létu megna óánægju sína og reiði
í ljós með þrennum hætti á sunnudaginn.
í fyrsta lagi með því að stórauka kjörfylgi vinstriflokk-
anna sem hafa verið fáliðaðir í stjórnarandstöðunni.
Jafnaðarmenn fengu þannig um 24% atkvæða, kommún-
istar um 10% og Græningjar tæp 7%. Stjórnarflokkarnir
tveir fengu hins vegar saman um 30% greiddra atkvæða
- en þeir höfðu fyrir kosningarnar 449 þingmenn af 577.
í öðru lagi með því að gefa flokki Le Pens, Þjóðarfylk-
ingunni, um 15% greiddra atkvæða - en það er mesta
fylgi sem þessi öfgaflokkur til hægri hefur fengið í þing-
kosningum. Meðal stefnumála Le Pens er brottrekstur
þriggja milljóna innflytjenda úr landi og eins konar
frönsk aðskilnaðarstefna þar sem húsnæði, heilsugæsla
og félagsleg aðstoð standi einungis þeim til boða sem eru
franskir ríkisborgarar frá fæðingu.
í þriðja lagi mótmæltu fjölmargir franskir kjósendur
með því að sitja heima. Á kjörskrá voru ríflega 39 miilj-
ónir manna, en innan við 65% þeirra mættu á kjörstað.
Öllum ber saman um hvað valdi mestri reiði franskra
kjósenda. Það eru þær efnahagslegu þrengingar sem eiga
rót sína að rekja beint til stjómarstefnunnar. Frönsk
stjórnvöld leggja á það gífurlega áherslu að Frakkland
uppfylli öU þau skilyrði sem sett eru fyrir þátttöku í
bandalaginu um Evrópumyntina, en það á að taka gildi
árið 1999. Til að ná því marki þarf að skera verulega nið-
ur í ríkisgeiranum. Þegar hefur verið gripið til nokkurra
aðgerða í því skyni, en það hefur m.a. leitt til vaxandi at-
vinnuleysis og niðurskurðar í velferðarkerfinu. Á næstu
misserum þarf að grípa til enn frekari ráðstafana af svip-
uðu tagi ef Frakklandi á að takast að ná markmiðinu um
aðild að Evrópumyntinni í tæka tíð.
Lykilspumingin nú er hvort franskir kjósendur láta
hér við sitja eða hvort vinstriflokkamir hafi raunvem-
lega möguleika á að ná meirihluta í franska þinginu í
seinni umferðinni, en þá verður kosið um langflest þing-
sætin að nýju. Einungis 12 frambjóðendur náðu kjöri í
fyrri umferðinni, en til þess þurfti helming atkvæða.
Næstkomandi sunnudag stendur valið hins vegar á milli
þeirra tveggja frambjóðenda sem fengu flest atkvæði í
hverju kjördæmi fyrir sig. Auk þess mega þeir sem
fengu fylgi meira en 12.5% kjósenda á kjörskrá í sínu
kjördæmi halda áfram. Sú verður víða raunin.
Líklega hafa kjósendur Le Pens meirihluta núverandi
stjómarflokka í hendi sér. Kjósi þeir frambjóðendur
stjórnarliðsins í seinni umferðinni eiga hægrimenn góða
möguleika á að halda naumum meirihluta. Annars blas-
ir sigur vinstrimanna við. Það hefði þótt útrúleg staða í
frönskum stjómmálum fyrir aðeins fáeinum vikum.
............. Elías Snæland Jónsson
„Samanburöur feröadagpeninga bankastjóranna og dagpeninga sjúklings er skýrt dæmi um misskiptinguna í
islensku þjóðfélagi," segir greinarhöfundur.
Bankastjóri, sjúklingur, dag-
peningar og dagpeningar
Sívaxandi ójöfnuður í þjóðfélag-
inu er orðinn hróplegur. Bilið
milli ríkra og fátækra er stöðugt
að aukast og lítill vilji virðist vera
hjá ráðamönnum til þess að ráða
bót á því. Atvinnuleysi er enn við-
varandi, tæplega 7 þúsund íslend-
ingar eru nú án atvinnu og lang-
tímaatvinnuleysi hefur vaxið.
Þrátt fyrir góðæri hinna betur
settu, er misskiptingin meiri en
nokkru sinni fyrr.
Sjúklingur fær 582 krónur á
dag
Gott dæmi um það er hvemig
velferðarsamfélag okkar býr að
þeim sem þurfa að framfæra sig og
sína á sjúkradagpeningum al-
mannatrygginga. Þeir em nú 582
krónur á dag fyrir einstakling og
155 krónur á dag fyrir hvert
bam sem hann er með á fram-
færi sínu.
Þeir sjúklingar sem þurfa að
reiða sig á þessar greiðslur til
framfærslu em t.d. þeir sem
ekki eiga rétt hjá sjúkrasjóð-
um verkalýðsfélaga eða eru í
stéttarfélagi sem ekki er með
sjúkrasjóði og eiga ekki veik-
indarétt, eru t.d. á atvinnuleys-
isbótum þegar þeir missa heils-
una. Erfitt getur reynst að fram-
færa sig og sína á atvinnuleysis-
bótum, sem eru yfirleitt mun
lægri en laun á almennum vinnu-
markaði. En þá fyrst tekur stein-
inn úr þegar heilsuleysið ber dyra
hjá atvinnuleysingjanum og hann
fær aðeins sjúkradagpeninga al-
mannatrygginga. Ef hann er einn
fær hann mest um 18 þúsund
krónur á mánuði. Vegna hvers
barns á framfæri sjúklingsins
koma svo 155 krónur á dag.
Reyndar skil ég ekki hvemig
hægt er að framfæra barn á 155
krónum á dag, því síður þegar
framfærandinn er sjúklingur með
18 þúsund til framfærslu og án efa
einhvern kostn-
að af heilsuleysi
sínu. Þetta em
því miður örlög
allnokkurra
sem eru nú á
biðlistum eftir
læknisaðgerð-
um.
Bankastjór-
inn fær 25
þúsund
krónur á
dag og 12
þúsund
vegna maka
Þetta gerist á
sama tima og
ríkistjóminni
Kjallarinn
Asta R.
Jóhannesdóttir
alþingismaður
„Sjúklingurínn fær náðarsamleg-
ast 18 þúsund krónur á mánuði á
meðan hálaunabankastjórínn bæt-
ir við launin sín 25 þúsundum á
dag við að skreppa til útlanda. “
finnst sjálfsagt að greiöa hálauna-
gæðingum sínum í bankastjórnum
25 þúsund krónur aukalega á dag í
útlöndum í dagpeninga, þó svo að
allur kostnaður við ferð þeirra og
uppihald sé greiddur af bönkunum
okkar. Og viðbótar dagpeningar
eru greiddir fyrir makann ef hann
er með í för. Þetta er réttlæti rík-
isstjórnarinnar.
Sjúklingurinn fær náðarsamleg-
ast 18 þúsund krónur á mánuði á
meðan hálaunabankastjórinn bæt-
ir við launin sín 25 þúsundum á
dag við að skreppa til útlanda.
Enginn vilji er til að breyta þessu
eins og skýrt kom fram í atkvæða-
greiðslu á Alþingi í umræðu um
laun bankastjóra þegar tillaga um
breytingu á kjörum banka-
stjóranna var felld.
Sjúkradagpeningar
veröi hærri en ör-
orkugreiöslur
Þetta er ekki boðleg staða
fyrir þau okkar sem svo
illa eru sett að geta ekki
séð sér farborða vegna
tímabundins heilsuleysis.
Okkur ber að sjá til þess að
samhjálpin tryggi þeim
lágmarksframfærslu þar
til starfsþreki er náð að
nýju.
Á Norðurlöndum era
sjúkradagpeningar hærri
en mánaðarlegar örorku-
greiðslur. Það er hag-
kvæmara bæði fyrir hinn
n sjúka sem þarf að
treysta á þessar greiðsl-
ur til framfærslu og fyr-
ir samfélagið. Reynslan
þar hefur sýnt að fólk
fer frekar út á vinnu-
markað aftur eftir að
hafa verið á sjúkradag-
peningagreiðslum en
eftir að hafa verið met-
ið til örorku.
Hjá okkrn- hefur tilhneigingin
verið sú, að þeir sem hafa verið á
smánargreiðslum sjúkradagpen-
inga með þeim fjárhagsáhyggjum
sem þeim fylgja ofan á heilsuleys-
ið, enda á því að missa heilsuna
varanlega. Þeir em metnir á ör-
orkulífeyri, orðnir öryrkjar og
verða það oft áfram, enda fjölgar
öryrkjum óeðlilega mikið hér á
landi.
Samanburður ferðadagpeninga
bankastjórans og dagpeninga
sjúklings er skýrt dæmi um mis-
skiptinguna í íslensku þjóðfélagi.
Þetta þarf að leiðrétta strax, ann-
að væri stjómvöldum til ævar-
andi skammar.
Ásta R. Jóhannesdóttir.
Skoðanir annarra
Jarðgöng á Austfjörðum
„Það virðist vera stefna stjórnvalda að klifa á því
að Austfirðingar geti aldrei komið sér saman um
það hvar eigi að bora, þess vegna verði þeir ekkert
næstir í röðinni. Það er sjálfsagt rétt að það er ekki
einhugur í mönnum á Austurlandi um hvar þörfln
er brýnust fyrir jarögöng i dag, en flestir geta þó ver-
ið sammála um að brýnast er að leysa vetrareinangr-
un þeirra þriggja staða (Neskaupstaðar, Seyðisfjarð-
ar og Vopnaíjarðar)."
Steinun Lilja Aðalsteinsdóttir i Mbl. 24. maí.
Hlutabréfakaup -
áhættufjárfesting
„Enda þótt margir hafí á undanförnum misserum
fjárfest i hlutabréfum og hagnast verulega á skömm-
um tíma er augljóst að hækkun hlutabréfaverðs
verður ekki áfram á bilinu 20-60% á ári.... Hluta-
bréfamarkaðurinn mun því tæplega halda áfram að
skila jafn skjótfengnum hagnaði og fengist hefur að
undanfornu.... Fyrirsjáanlegur hagvöxtur og vænt-
anlegur hagnaður ýmissa félaga á innlendum mark-
aði virðast nú þegar endurspeglast í verði hluta-
bréfa.... Hafa verður hugfast að hlutabréfakaup eru
áhættufjárfesting og eiga að öllu jöfnu að miðast við
langtímamarkmið fremur en skammtímasjónarmið
og von um skyndigróða.“
Bjarni Ármannsson í Fréttabréfi Kaupþings.
Ræktum tengslin
„Það væri sárt til þess að hugsa ef íslenskir þegn-
ar næðu með dómgreindarleysi sínu að bita af sér og
hafna öllum sínum bestu sonum og eftir sætu við
stjómvölinn meðalmennirnir einir.... Við megmn
heldur ekki gleyma því að leiðin inn á hina stóm
markaði liggur í gegnum erlend stórfyrirtæki, þar
sem við komum aldrei til með að ráða við markaðs-
þátt menningarinnar ein og sér. Þess vegna verðum
við jafnframt að rækta tengsl okkar við önnur ríki
og leita eftfr samstarfi við þau á jafhréttisgrundvelli
á öllum sviðum vitundariönaðar."
Jakob Frímann Magnússon í Lesbók Mbl. 24. mai.