Dagblaðið Vísir - DV - 13.02.2003, Qupperneq 11

FIMMTUDAGUR 13. FEBRUAR 2003
11
DV
Fréttir
Og svo eru blöð vestra farin
að gera því skóna að Banda-
ríkin segi sig úr Nató. Þar
með verður yfirburðahem-
aðarmáttur samtakanna úr
sögunni. En eftir situr Evr-
ópa, klofin og sjálfri sér
sundurþykk, bæði í hemað-
arsamstarfi og innan út-
víkkaðs Evrópusambands.
Að splundra vestrœnum lýð-
rœðisríkjum verður stærsti
sigur Saddams Husseins,
hvort sem hann lifir af inn-
rásina eða ekki. Eða
kannski er hann aðeins
þœgilegur blóraböggull til
að kenna um það ósam-
lyndi sem uppi er milli áður
náinna bandalagsþjóða.
göngu í Evrópusambandið. Þarna
hefur komið í ljós áberandi klofh-
ingur, ekki aðeins milli Bandaríkj-
anna og nokkurra Evrópuþjóða,
heldur einnig innan ríkja í Örygg-
is- og samvinnustofnun Evrópu og
innan ríkja Evrópusambandsins.
í Evrópu eru fleiri neyðarfundir
boðaðir til að bera klæði á vopnin
en fátt bendir til að þeir beri meiri
árangur en þeir fundir sem þegar
hafa verið haldnir. En fundurinn i
Öryggisráðinu á föstudag getur
skipt sköpum um hvort bandalags-
þjóðirnar nái samkomulagi um að-
gerðir.

Ólík afstaða til íraks stafar með-
al annars af efnahagshagsmunum.
Frakkar og Rússar hafa lengi haft
mikil viðskipti við íraka og náin
samskipti á mörgum sviðum. Það
er því eðlilegt að þeir kæri sig
ekki Um að sjá landið rústað,
stjómkerfi þess umtumað og að í
kjölfar hernámsins taki við eitt-
hvað sem enginn veit enn hvað
verður, eða hvort ríkið tollir yfir-
leitt saman. Afstaða Þjóðverja mót-
ast fyrst og fremst af því að þeir eru
á móti öllum stríðsreksti yfirleitt og
eiginlega er það óhugsandi fyrir
Græningja sem sitja í stjóm lands-
ins að taka þátt í innrás í Asíuríki.
Bandaríkjastjórn leynir ekki
vonbrigðum sínum með afstöðu
bandalagsþjóðanna í Evrópu og
þykist svikin á örlagastundu.
Vestra eru menn vanir að líta svo
á að þeir fórni sér til að bjarga
Evrópu frá sjálfri sér. Á öndverðri
síðustu öld unnu þeir tvær styrj-
aldir fyrir Breta og undir aldarlok
lögðu Ameríkanar til meginher-
afla til að koma á friði á
Balkanskaga. Það er því von að
þeim sárni þegar öflugar banda-
lagsþjóðir í Evrópu neita að rétta
þeim hjálparhönd á örlagstundu
og ganga jafnvel í lið með óvinin-
um, eins og látið er í veðri vaka að
þær geri.
Pútín Rússlandsforseti hefur
verið á ferð í Vestur-Evrópu sam-
tímis því að neyðarfundir eru
haldnir í Nató. Fer vel á með hon-
um og Schröder kanslara og
Chirac forseta enda standa þeir
fast saman i deilunni um hvort
bombardera eigi írak nú þegar eða
fresta því á meðan leitað er leiða
til að koma Saddam frá völdum án
sprengjuregns og blóðsúthellinga.
Samskipti Rússa og þessara Vest-
ur-Evrópuþjóða standa á gömlum
merg og er kannski ekki alveg út í
bláinn hjá kjaftasknum Rumsfeld,
sem raunar er Þjóðveiji að lang-
feðgatali og hefur gott samband
við frændfólk í Þýskalandi þegar
hann talar um hina gömlu Evrópu
og hina nýju.
Einhverjum kann aö koma það
spánskt fyrir sjónir að í munni
varnarmálaráðherrans eru fyrrum
leppríki Sovétríkjanna hin nýja og
framsækna Evrópa, að viðbættum
Itölum og Spánverjum. Sé þetta
rétt mat kunna að renna upp erfið-
ir tímar í Evrópusambandinu þeg-
ar fyrrum kommaríki, sem enn
þjást af timburmönnum fyrri
stjórnarhátta, gerast þar fullgOdir
meðlimir.
Yfirlýst stríð
Bandaríkjamenn hafa staðið í
stríðsátökum síðan árásin var
gerð á tvíturnana og á Pentagon.
Þá sögðu þeir allri hryðjuverka-
starfsemi stríð á hendur og hafa
ekki linnt látunum síðan. Ráðist
var á Afganistan með sprengjum
og dollurum og heima fyrir er var-
að við óvinum í hverju skoti. En
hermdarverkum í heiminum linn-
ir ekki og illa gengur að ná til
þeirra. sem að baki standa.
Evrópumenn eru vanir hryðju-
verkum og hafa mátt búa við þau
áratugum saman og hafa jafnvel
mátt standa í stríðsátökum í eigin
löndum, eins og á Norður-írlandi.
Meginlandsþjóðirnar hafa heldur
ekki farið varhluta af hermdar-
verkastarfsemi af ýmsum toga.
Skammt er um liðið síðan Austur-
Evrópuþjóðirnar máttu þola harð-
ýðgi og ofbeldi eigin stjórnvalda
án þess að gripið væri tÚ aðgerða
gegn þeim, nema í Ungverjalandi
og í minna mæli í Tékkóslóvakíu
fyrir margt löngu. Viðhorf al-
mennings í nær öllum Evópulönd-
um eru því þau að innrás í írak
leysi engan vanda nema síður sé.
Hann er því ekki á því að hryðju-
verkastarfsemi verði upprætt með
sprengjukasti til að fæla einn
harðstjóra, af
ótalmörgum, frá
völdum.
í Bandaríkj-
Jón Hákon Magnússon:
Ekki annað
verjandi en að ná sáttum
„Ég held að þessi klofningur sé
auðvitað mjög stemur fyrir samstöðu
NATO-þjóðanna og ég fæ engan botn
í það hvað vakir fyrir Þjóðveijum og
Frökkum. Þessar þjóðir eru að skaða
sig mikið innan Evrópu en þegar upp
er staðið verður búið að ná sátt í mál-
inu. Annað er ekki veijandi og það
munu þessar þjóðir sjá þegar þær
uppgötva að þær eru búnar að mála
sig út í hom í þessu máli. Það mun
nást sátt um vamir Tyrklands ef til
stríðs kemur við Iraka. Bandaríkja-
menn hafa bent á að svona áætlanir
voru gerðar fyrir Þjóðverja sjálfa í
kalda stríðinu svo þaö er mjög skrýt-
ið að þeir vilji ekki taka þátt í því að
skipuleggja vamir fyrir fyrki.
Það er ekki verið að undirbúa stríð
heldur vamaráætlun. Ég held að það
muni nást sátt áður en til hugsanlegr-
ar árásar á íraka kemur.“
Chirac Frakklandsforseti.
Pútín Rússlandsforseti.
Schröder, kanslari Þýskalands.
unum eru viðhorfin önnur. Á illa
útskýrðan hátt er árásin á tvíturn-
ana tengd Saddam Hussein og árás
á hann ekki aðeins réttlætanleg
heldur brýn nauðsyn, þrátt fyrir
að allir eiga að vita að þeir sem
þar voru að verki komu frá „vina-
þjóðunum" í Sádi-Arabíu og Eg-
yptalandi.
Þeir sem ráða ríkjum í Was-
hington hafa bitið það í sig að
Saddam verði að gjalda fyrir sví-
virðilegar árásir á Bandaríkin og
að það sé liður í baráttunni gegn
alþjóðlegri hryðjuverkastarfsemi
að leggja ríki hans undir sig með
illu ef ekki góðu. Öll áróðursmask-
ína Bandaríkjamanna stendur að
baki forseta sínum og er ófeimin
að senda þeim bandalagsþjóðum
tóninn sem ekki styðja árás á írak
með ráðum og dáð.
Klofin og sundurþykk
Gjáin sem myndast hefur milli
bandalagsþjóðanna í Ameríku og
Frakka og Þjóð-
verja sýnist
óbrúanleg eins
og stendur og
Baldur Þórhallsson:
Sátt milli þessara
ríkja virðist fyrir bí
„Eg tel mjög ólíklegt að Frakk-
land, Þýskaland og Belgía muni
standa gegn því að taka þátt í vöm-
um Tyrklands ef til striðs kemur
við íraka. Það hefúr ekki ríkt svo
djúpstæður ágreiningur innan
NATO síðan 1960, þegar Frakkar
drógu sig út úr efnahagssamstarf-
inu, en þetta kemur í framhaldi af
vaxandi spennu milli ákveðinna
Evrópuríkja og Bandaríkjanna sem
hefúr verið mikil síðan Bush tók við
embætti forseta. Eftir 11. september
náðist ákveðin sátt milli þessara
ríkja en hún virðist nú vera fyrir bí.
Sagan segir okkur að hingað til hafi
þessar þjóðir að lokum fylgt Banda-
rikjamönnum. Ég minni á aö kosn-
ingasigur Schröders í Þýskalandi
byggöist ekki sist á andstöðu hans
gegn stríðsátökum og það mótar
mjög afstöðu þessara ríkja í dag.“
breikkar dag frá degi. Ef til vill á
hún eftir að taka á sig aðrar mynd-
ir þegar fram í sækir.
Viðbrögð íslamska heimsins
eiga eftir að koma í ljós ef írak
verður hernumið af vildarvinum
ísraela. Ekki aðeins viðbrögð nú-
verandi stjórnenda landanna held-
ur almennings og þar með kjós-
enda þegar þar að kemur.
Hvort það bræðrlag sem nú hef-
ur myndast milli Þjóðverja,
Frakka og Rússa heldur til lang-
frama er opin spurning. En af-
drifaríkast kunna að vera þau
gjörólíku viðhorf sem við blasa á
milli bandalagsþjóðanna í Nató og
kannski ekki síður milli núver-
andi og verðandi samstarfsríkja
innan Evrópusambandsins.
Og svo eru blöð vestra farin að
gera því skóna að Bandaríkin segi
sig úr Nató. Þar með verður yfir-
burðahemaðarmáttur samtakanna
úr sögunni. En eftir situr Evrópa,
klofin og sjálfri sér sundurþykk,
bæði í hernaðarsamstarfi og innan
útvíkkaðs Evrópusambands.
Að splundra vestrænum lýðræð-
isríkjum verður stærsti sigur
Saddams Husseins, hvort sem
hann lifir af innrásina eða ekki.
Eða kannski er hann aðeins þægi-
legur blóraböggull til að kenna um
það ósamlyndi sem uppi er milli
áður náinna bandalagsþjóða.