Helgarblaðið - 30.04.1992, Blaðsíða 9

Helgarblaðið - 30.04.1992, Blaðsíða 9
Helgar 9 blaðið Hún hafði aldrei drukkið áfengi og aldrei reykt, drakk hvorki gos né neitt óheilsusamlegt. Hennar drykkur var vatn, íslenskt kranavatn. Síðan eignaðist Margrét Erlingsdóttir stulku í maí 1989. Iitla stúlkan dó sólarhringsgömul. Við krufhingu kom í ljós að hún var með alvarlegan hjartagalla, bláæðin til hjartans var ekki til staðar. Á eftir fóru hún og maðurinn hennar, Þorsteinn Kristjánsson, að leita að ástæðum fyrir þessu. Langaði til að kyrkja einhvern Þau Margrét og Þorsteinn höfðu skömmu fyrir þungun flust til Keflavíkur og þar fæddist barnið. Nú hafa þau búið um hríð í Grindavík. „Læknirinn okkar sagði að hugs- anlega væri ástæðan eitthvað í um- hverfinu, geislun eða eitthvað," sagði Margrét. Þau leituðu þá til Heilbrigðiseftirlits Suðurnesja og þar var þeim sagt að fundist hefði TCE (tríklóretylene) og PCE (per- klóretylene) í grunnvatninu og að hugsanlega hefði verið betra að sjóða vatnið. Þeím var þó sagt að vatnið væri hættulaust og þau eignuðust aðra dóttur fyrir fjórtán mánuðum, á meðan þau bjuggu enn í Keflavík. Hún er heilbrigð. G. Pétur Matthíasson Þau hrukku síðan við þegar þau heyrðu um annað barn með alvar- legan hjartagalla og þegar þau heyrðu á sama tíma umræðuna um mengunina á og við Keflavikur- flugvöll, sem fjallað var um í síð- asta Helgarblaði. „Það er kaldhæðnislegt að hugsa tifþess að ef ég væri kókisti hefði ég kannski dótturina hjá mér núna," sagði Margrét. Hún var mjög reið út í bandaríska herinn og taldi hann sökudólginn frá upphafi. Og hún er enn reið. Leitao orsaka , •Fyrst leitaði Margrét að orsök- um hjá sjálfri sér, hvort hún hefði gert eifthvað rangt, og síðan leitaði hún að sökudólgum annarsstaðar. Allt mjög eðlileg sorgarviðbrögð, sagði hún í viðtali við Helgarblað- ið. „Mig langaði til að kyrkja ein- hvern," sagði hún um fyrstu við- brögðin þegar hún uppgötvaði að hugsanlega hefði einhver utanað- komandi mengun gert barninu hennar þetta. Henni finnst skritið að þegar jafn sjaldgæfs sjúkdóms verður vart og hjá litla barninu hennar, skuli málið ekki vera rann- sakað. Hún sagði að það skipti máli að vita ástæðuna fyrir því hvað hefði gerst, ef það væri hægt. Hún heldur núna að mengað vatn hafi verið ástæðan en hún vill að það verði rannsakað. „Því annars fylgir þetta manni alla tíð," sagði hún. Hún sagði að þau myndu fara í skaðabótamál ef sannaðist að mengun væri orsök hjartagallans. Hún sagði að það myndu þau ekki gera peninganna vegna. Peningana myndu þau gefa til fæðingarheim- ilis á Suðurnesjum, þar sem ekki veitti af. „Þetta snýst ekki um að fá dóttur mína aftur, þetta snýst um kom- andi kynslóðir, börnin okkar og þeirra böm," sagði Margrét. Henni finnst það glæpsamlegt ef menn ætla að sitja hjá og loka augunum. Sama tíoni hér Fyrir Alþingi liggur þingsálykt- unartillaga Sigríðar Jóhannesdóttur (G) um að fram fari rannsókn á mengun á svæðinu, bæði í jarðvegi og grunnvatni. Þá hefur verið bent á nauðsyn þess að gera faralds- fræðilega könnun. 1 slíkri könnun felst að athuguð er tíðni sjúkdóma líkt og hjartagalla og Potters- sjúk- dómsmyndar. Hjartasjúkdómar barna eru sérgrein Hróðmars Helgasonar læknis. Hann hefur gert rannsókn á hjartasjúkdómum barna á íslandi á fimm ára tímabili sem hófst 1985. Hann sagði að niðurstöðurnar bentu til þess að tíðni hjartagalla á íslandi væri sú sama og annarsstaðar þar sem rannsóknir hafa farið fram. Það hversu lik tíðni mismunandi hjartagalla er í mismunandi lönd- um annars vegar og á íslandi hins vegar bendir til þess að ekki sé um umhverfismengun að ræða. Hins- vegar sagði Hróðmar að tölfræði- lega væru tölurnar svo lágar fyrir svæði einsog Suðurnes að ekki væri hægt að segja til um hvort mengun gæti verið völd að hjarta- göllum einsog í tilviki Margrétar. Til þess þarf stærri rannsókn, til dæmis með því að taka fyrir stærra tímabil. Það mætti kanna upplýs- ingar aftur í tímann. En til þess þarf peninga til rannsókna, sagði Hróðmar. Einsog fram kom i Helgarblað- inu hefur Potters-sjúkdómsmynd greinst í sjö tilvikum á tíu árum á Suðurnesjum. Um fæðingargalla er að ræða, börnin fæðast nýrnalaus og deyja. I þessu tilviki væri eðli- legt að gera faraldsfræðilega könn- un þvi að miðað við þetta hlutfall á Suðurnesjum ættu tugir barna að Ingunn Þorsteinsdóttir i fangi mó&ur sinnar, Margrétar Erlingsdóttur. Mynd: Kristinn. hafa fæðst annarsstaðar á landinu á þessu tíu ára tímabili með Potters- sjúkdómsmynd, hátt i hálft hundr- að barna. Hróðmar lagði áherslu á það að þótt niðurstöður sinnar rannsóknar bentu ekki til þess að ísland væri frábrugðið öðrum löndum er kæmi að hjartagöllum væri nauðsynlegt að vera vakandi og fylgjast vel með. Eiturefnum fækkar ekki í umhverfinu og safnast frekar fyrir en hitt. Tucson, Arizona Einar Valur Ingimundarson um- hverfisverkfræðingur fjallar um tengsl hjartagalla og TCE- meng- unar í Tucson, Arizona í nýjasta hefti Dagfara sem kemur út 1. maí. Þar fjallar hann um rannsókn sem skrifað er um í bandaríska tímarit- ið Journal of the American College of Cardiology, júlí 1990.1 ljós kom að í suðvesturhluta Tucson- borgar fannst TCE í magninu 5 ug (fimm míkrógrömm) í hverjum vatnslítra, sem er svipað og fannst í vatninu í Keflavík fyrir þremur árum. Gerð var faraldsfræðileg könnun og í ljós kom að líkurnar fyrir því að börn fæddust með hjartagalla voru þrefalt hærri hjá þeim sem höfðu drukkið mengað vatn en hjá öðrum, skrifar Einar Valur í Dag- fara. Hróðmar hafði lesið þessa grein en sagðist i fljótu bragði ekki muna eftir því að hafa lesið um aðrar rannsóknir sem sýndu fram á hugsanleg tengsl mengunar og hjartagalla. Einar Valur hvetur til þess að gerð verði faraldsfræðileg könnun á Suðurnesjum vegna þessa máls. Snorri Páll Snorrason jarðfræð- ingur hefur með þessi mál að gera hjá Heilbrigðiseftirliti Suðumesja. Hann sagði að í ljós hefði komið að vatnsból hersins væri mengað og því verið lokað strax. Hinsveg- ar hefði ekki mælst jafhmikil mengun í vatnsbólum Njarðvíkur og Keflavíkur. Tvö vatnsból eru í Keflavík og í öðru þeirra mældist ekki mengun. Hann sagði að við- miðanir um hættumörk TCE og PCE í drykkjarvatni væru mismun- andi en yfirleitt á niðurleið. Sumir staðlar teldu í lagi að 30 ug af TCE fyndust í hverjum lítra og 10 ug af PCE. Hæst fannst 10 ug/1 af TCE og 8 ug/1 af PCE, sagði Snorri Páll. En þeir hjá Heilbrigð- iseftirlitinu miðuðu við að 5 ug/1 af TCE mættu finnast og ekkertaf PCE. Samkvæmt því hefðu vatns- bólin í Njarðvík og Keflavík verið í lagi þennan tíma frá 1989 og þar til nýtt vatnsból var tekið í notkun í fyrrahaust. Einar Valur gagnrýnir að vatns- bólunum skuli ekki hafa verið lpk- að strax en Snorri Páll sagði að nauðsynlegt hefði verið að gefa mönnum tækifæri til að byggja nýtt vatnsból, enda hefði það verið betri lausn en að fara að hreinsa vatnið. Bandaríski herinn greiddi vatnsbólið og í samningi sem utan- ríkisráðuneytið gerði við herinn var afsalað skaðabótakröfurétti á hendur hernum. Töldu vatnsbólin í lagi Snorri Páll sagði Heilbrigðiseft- irlitið líta þessa mengun alvarleg- um augum og þess vegna hefðu menn ráðfært sig við Hollustu- vernd og Eiturefnanefnd. Niður- staðan hefði verið að menn töldu óhætt að nota vatnsbólið þar eð mengunin væri ekki yfir hættu- mörkum. Snorri Páll sagði að þrátt fyrir þetta hefðu menn óttast áframhaldandi mengun og því ráð- ist í byggingu nýs vatnsbóls fyrir utan hið mengaða grunnvatns- svæði. „Þetta er mjög ábyrg af- staða af okkar hálfu," sagði Snorri Páll um viðbrögðin af hálfu emb- ættisins. Hann viðurkenndi þó að hugsanlega hefði mátt kynna þessa mengun betur fyrir íbúum á svæð- inu. Hann sagðist ekkert hafa á móti því að fram færi faraldsfræðileg könnun á Suðurnesjum. En hann dró í efa að rekja mætti hin mörgu Potters-sjúkdómsmyndartilfelli til mengunai.nnar í grunnvatninu. Hann benti á að eitt tilfelli hefði komið upp í Garðinum þar sem engin mengun mældist og þrjú til- felli af þeim sex sem eftir væru hefðu komið frá Keflavík en að í því vatnsbóli hefði ekki mælst TCE. Ekkert hefur verið rannsakað svo vitað sé um tengsl mengunar og Potters-sjúkdómsmyndar. (ig unbu áb mg Þau mistök áttu sér stað, þegar skrifaður var texti við kort yfir mengunina á Suð- urnesjum í síðasta tölublaði Helgarblaðsins,,.að þar sem standa átti Ég/1 (míkró- grömm per lítra) stóð mg (milligrömm per lítra). Beð- ist er vel.virðingar á þessu. Fimmtudagnrinn 30. aprfl

x

Helgarblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarblaðið
https://timarit.is/publication/259

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.