Helgarblaðið - 30.04.1992, Blaðsíða 16

Helgarblaðið - 30.04.1992, Blaðsíða 16
Nú er kominn fyrsti mai og þá ættu allir að muna sem best eflir því að atvinnu- leysi er mál mála hjá verkafólki víðast hvar. Evrópusamfélagið er byggt upp með svosem 5-7% stöð- ugt atvinnuleysi innanborðs (eða meir). Aívinnuleysi ungs fólks í EB- löndum er oft helm- ingi meira en sem þessu svarar. Um austanverða Evrópu er ástandið svo mun verra: sérfróð- ir menn og hagfróð- ir voru að reikna það út á dögunum að fjórði hver vinn- andi maður í fyrr- um Sovétríkjum væri „óþarfur". Hvað kostar að fá vinnu hjá Mikka mús? Þess vegna skrá menn nú víða um lönd kröfuna um atvinnu á borða fyrsta maí. Og þess vegna datt mér í hug að spyrja að því hvað það kostaði að búa til eitt starf ívjá Mikka mús. Nánar til- tekið í skemmtigarðinum „Evr- ódisneylandi" sem nú er risinn rétt fyrir utan París með eldglær- ingum og fjölmiðlagný. Og hvert er svo samhengið? gætu menn spurt. Nú er að segja frá því. Hvað er fólkio ab væla? Eg á kunningja ágætan sem tók upp á því að gerast hagfróð- ur eftir því sem árin færðust yfir hann. Síðan hefur hann hugann allan við hag fyrirtækja og tekur hag þennan mjög nærri sér. Aft- ur á móti hefur með hagfræðinni sótt á hann ergelsi mikið og óþolinmæði í garð mannlegra veikleika og vandræða. Eins og til dæmis atvinnuleysis. Það fer sérstaklega í taugarnar á honum að menn eru hér og þar að heimta atvinnu og segjast meira að segja eiga rétt til að fá vinnu. Hvað er þetta fólk alltaf að væla? spyr kunningi minn. Ætlast það til að ríkið hlaupi alltaf til og reddi því? Hvar er ábyrgðin sem hver og einn ber á sínu lífi? Hann er semsagt genginn í markaðsheiðnabergið og þar eiga að ríkja „staðreyndir og agi" um afkomu fyrirtækja en ekki „tilfinningasemi" eins og sú að lýðurinn eigi „rétt til vinnu". Og hann er svosem ekki einn á báti. Það fylgir hægrisveiflu og markaðshyggju að hver sé sinnar gæfu smiður. Og þar með, að hver og einn eigi að sjá sér fyrir atvinnu sjálfur en ekki mæna upp á aðra þegar atvinnuleysi ber að dyrum. Með tvær hendur tómar Það er nú svo. Ekki skal ég draga úr gildi þess að menn séu útsjónarsamir og ekki kvartsárir um of. Engu að síður skal það skýrt fram tekið að þegar menn heimta vinnu, þá hafa þeir mikið til síns máls. Vegna þess að það er eins og hver önnur aulafyndni að segja við fólk nú til dags: far þú og skapaðu þér atvinnutækifæri sjálfur. Það voru einu sinni þeir tímar að menn gátu byrjað með „tvær hendur tómar" eins og sagt er. Að minnsta kosti á allmörgum sviðum. Meðan þær tvær hendur þurftu ekki allskonar vélakost til að geta skilað þeim afköstum sem gera starf rétlætanlegt á markaði. En nú eru allt aðrir tímar. Við erum stödd seint í tæknibyltingu sem slátrar at- vinnutækifærum jafnt og þétt og gerir hvert nýtt „djobb" dýrara og dýrara í fjárfestingu. Mikki nær í pilsfald- inn Og þar með er komið að Disn- eylandi i París. Þessi mikli skemmtigarður er umdeildur, ekki aðeins vegna þess að Frökkum finnst mörgum meira en nóg af amrískri afþrey- ingarmenningu fyrir í landinu (einn franskur leikhúsmaður kallar Disneylandið „menningar- legt Tsjernobylslys). Nei, það hangir mun fleira á spýtunni. Arni Bergmann Disneyhringurinn sem fyrir- tækið á og reisir er feiknaríkur og voldugur, eins og hver maður hlýtur að vita. Engu að síður þurfti franska ríkið að leggja miklar fjárfúlgur fram til þess að Disneylandið risi upp í sínum ævintýraturnum. Hér kom til kasta þess „pílsfaldakapítal- isma" sem allsstaðar slær í gegn, hvað sem hjartahreinum mark- aðssetningum líður, og heitir víst í þessu dæmi „að skapa eðlileg starfsskilyrði" eða eitthvað í þá veru. ¦ Með öðrum orðum: fyrst seldu frönsk stjórnvöld land mikið skammt frá höfuðborginni undir Disneylandið fyrir verð sem er talið langt undir sannvirði (það eru alltaf þeir ríkustu og voldug- ustu sem helst sleppa frá því að hlýða markaðslögmálunum). I annan stað var miklu fé til þess varið að byggja hraðbrautir og aðkeyrsluvegi og annað þess- háttar að Disneylandi. i þriðja lagi útvegaði franska stjórnin Disneylandi mikið lán á lygilega hagstæðum kjörum vegna fram- kvæmdanna. Og þetta er gert meðal annars til að skapa ný störf í Frakk- landi, sem mjög er nú hrjáð og hrellt af atvinnuleysi. Við Disneylandið mikla munu skapast um tólf þúsund störf. Það er nú allt og sumt. Og mörg þeirra eru þjónustustörf af því tagi sem allra verst eru launuð. Og nú hafa menn reiknað út að það kosti franska skattborgara (í þeim útgjöldum sem áður voru nefnd) sem svarar 3,2 miljónum króna að skapa hvert þessara tólf þúsund starfa. Eða alls um 38 miljarða. Og þá er náttúrlega ekki búið að reikna með fjárfestingum Disneyhringsins sjálfs. Það er eins og segir í Sturl- ungu vorra tima: dýrt mundi at- vinnuleysið allt ef svo skyldi hvert starf. Ekki þeim aö kenna Nei, það er ekki að furða þótt verkafólk beri fram kröfu um vinnu. A þeirri einföldu for- sendu að atvinnuleysið er ekki þeim að kenna sem atvinnulaus er. Það getur að sönnu gerst, þeir eru vitanlega til sem rekast ilía í nútímastörfum og kæra sig kannski ekkert um að festast í rútínu fastrar vinnu. En við vitum líka að ef vand- inn væri við þá einstaklinga bundinn þá væri hann allur ann- ar. Tæknivætt samfélag okkar tíma er þrælsligað af allskonar þverstæðum. Ein sú helsta er sú sem fyrr var að vikið: tækniþró- unin (og „hagræðingin" eilífa) - þær drepa störf með miklum hraða. Afkastagetan er svo mikil að það þarf ekki nema lítinn hluta af því vinnuafli sem áður var brúkað til að snúa hjólum at- vinnulífsins eins og það heitir. Mennirnir eru allsendis „óþarfir" sem vinnuafl. Hinsvegar eru þeir til, það er ekki hæ'gt' að slátra þeim. Það er meira að segja hægt að hafa gott af þeim í hag- kerfinu - sem neytendum. Það er þörf fyrir alla sem neytendur en bara tiltölulega fáa sem fram- leiðendur. Við þessari þverstæðu eiga menn engin svör sem duga. Allra sist þeir sem trúa á að allt Ieysist á markaðstorginu. Þeir verða barasta crgilegir og segja: Hvað er fólkði alltaf að Vola? Gáum að þessu. Ekki síst fyrsta maí. Helgar 16 blaðið Æfingin skapar meistarann Þegar við heyrum tónlist flu tla af viðurkenndum Ustamönnum hugsum við sjaldnast út í það að bak við öryggi atvinnumanns- ins, ég tala nú ekki um full- komnun snillingsins, er áralöng þrouaus þjálfun og vinna. Einu sinni voru þeir bara byrjendur að stíga fyrstu sporin. Áttu allt ólært. Og það sama er að segja um listamenn annarra lisfgreina. Á Islandi eru fjölmargir lista- skólar. Það eru tónlistarskólar, leiklistarskólar, myndlistarskólar, ballettskólar og jafnvel fleiri. Úr' þessum skólum koma listamenn ÍTamtíðarinnar. I feit Sigurður Þór Guðjónsson Það er því skemmtileg og lær- dómsrík nýbreytni að nú hafa nokkrir listaskólar, Nýi tónlistar- skólinn, Myndlista- og handíðar- skóli íslands og Listdansskóli ís- lands ruglað saman reytum sinum og flytja Álfadrottninguna eftir Henry Purcell í húsnæði Nýja tón- listarskólans. Mikið séní var Purcell. Jafnvíg- ur á öll form tónlistarinnar sem þá voru iðkuð. En sérstaklega hafa dramatískir hæfileikar hans verið rómaðir. Þar bræðir hann saman frönsk og itölsk áhrif en bætir við því sem mestu skiptir. En það er sérkennileg snilld hans sjálfs. Hljómsetningin er afar hugmynda- rík og laglínugáfan alveg einstök. En fyrst og fremst bjó hann yfir kynjagáfu til að gæða textana lífi og tilfinningu. Nærfærni hans og smekkvísi minnir í þeim efnum á ljóðatónskáld löngu seinni tíma. Purcell samdi þó aðeins eina raun- verulega óperu, Didó og Eneas. En hann gerði mikið af annarri leikhúsmúsík. Ekki síst svo nefnda grímuleiki eða „masque". Þeir voru 16. og 17. aldar skemmtanir er nutu mikilla vinsælda á Eng- landi. Þar var tónlist, Ijóðlist, dans og leiklist ekki hrært saman eins og í óperum seinni tíma, heldur stóð allt saman hlið við hlið. Álfadrottningin var frumflutt í Lundúnum í apríl 1692. Næsta uppfærsla var í Cambridge - árið 1920! Enda týndist handritið árið 1701 en kom aftur í leitirnar 1901. Textinn byggir á Draumi á Jóns- messunótt eftir Shakespeare án þess þó að nota þann texta beint. Höfundur er ókunnur en menn hafa giskað á Elkanah Settle, hver svo sem það nú var. I Nýja tónlistarskólanum er býsna skemmtilegt leikhús. Þar er dálítið svið og fyrir framan það, alveg ofan í áheyrendum, spilar strengjasveitin en uppi undir rjáfri beggja vegna er blásið í lúðrana. Þetta skapar einstæða nálægð leik- hússins við áheyrendur. Ekki dreg- ur sviðsmyndin úr þeim áhrifum, en hún Iætur sér ekki nægja sviðið eitt, heldur nær langt út í sal. Hún er verk Öldu Sigurðardóttur. Dans- ana samdi Margrét Gísladóttir, kennari við Listdansskólann en nemendur hennar dansa. Búninga gerðu nemendur á fyrsta ári í text- íldeild Myndlista- og handíðaskól- ans. Leikstjóri er Oddur Björnsson leikskáld. Það er auðvitað aðeins tónlistin úr verkinu sem flutt er í Nýja tón- listarskólanum. Og hún er einstak- lega fögur. Beinlínis snilldarleg. Söngvarar eru allir nemendur Nýja tónlistarskólans. Birna Ragnars- dóttir er Álfadrottningin sjálf og einnig Vorið. Jóhann Smári Sæv- arsson er drukkna skáldið. Sigríður Bernhöft syngur haustið en Fríður Sigurðardóttir Nóttina. Hjörtur Hreinsson er guð ljóssins, Ásgeir Eiríksson er Veturinn og Oddný Óskarsdóttir Sumarið. Þá syngur Anna Halldórsdóttir vatnadís en Hallveig Rúnarsdóttir álfamey. Þorvaldur Þorvaldsson er brúð- kaupsguðinn, Ragnar Davíðsson Leyndin en Björn Emilsson Svefn- inn. Auk þessa syngja Elín Helga Jóhannesdóttir, Steinar Guð- mundsson og Þórarinn Sverrisson smærri hlutverk. Hljómsveitina skipa nemendur og kennarar Nýja tónlistarskólans en stjómandi er Ragnar Björnsson skólastjóri. Það er skemmst frá því að segja að þetta er hin ágætasta skemmtun og óvenjuleg. Nemendurnir eru bara ansi góðir. Ég tala nú ekki um hvað þeir hafa gaman af þessu. Hvað það er gaman að vera ungur og hafa tækifæri til að læra og þroskast í listinni og sem mann- eskja. Sýningin er bæði falleg og skemmtileg. Best af öllu er þó að skólastjórinn lofar svona framtaki á hverju ári héðan í frá. VIGTARMENN Námskeið til löggildingar vigtarmanna verða haldin á eftirfarandi stöðum í maí ef næg þátttaka fæst. Á ísafirði 4. og 5. maf í,Vestmannaeyjum 11. og 12. maí A Akureyri 14. og 15. maí ÍReykjavfk 18. og 19. maí Allar nánarí upplýsingar og skráning þátttakenda á Löggildingarstofunni í síma 681122. Löggildingarstofan Fimmtudagurinn 30. apríl

x

Helgarblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Helgarblaðið
https://timarit.is/publication/259

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.