Dagblaðið - 03.02.1979, Blaðsíða 9

DAGBLAÐIÐ. LAUGARDAGUR 3. FEBRÚAR 1979.
MILUONIR MYRTAR
í SJÓNVARPSSAL
Fyrir skömmu var sýndur þáttur í
sjónvarpinu um málefni Kampútseu.
Var þar mættur til leiks Magnús Torfi
Ólafsson ásamt Elínu Pálmadóttur
blaðamanni.
Þáttur þessi hafði bæði góðar og
slæmar hliðar — eins og oft vill verða
um mannanna verk.
Betri hlið þáttarins var umfjöllun
MTÓ um innrás Víetnama i Kampút-
seu. Mátti greinilega heyra á orðum
Magnúsar að hann fordæmdi hana og
teldi hana runna undan rifjum Sovét-
ríkjanna að nokkru leyti. Elin Pála-
dóttir var einnig andstæð innrásinni
og taldi lýsingar (þ.á m. hennar eigin)
á 'innanlandsástandinu í Kampútseu
ekki réttlæta aðgerðir Vietnama.
Höfuðhlið þáttarins.og jafnframt sú
verri. var umræða þeirra Magnúsar og
Elínar um meinta ógnarstjórn Pol
Pots og félaga.
Strax í inngangi þáttarins fullyrti
Magnús eitt og annað um stjórn Pol
Pots og kallaði hana harðstjórn sem
ætti sér engan líka. Nokkrar beinar
rangfáerslur slæddust með, s.s. að
Phnom Penh hafi verið milljónaborg
um 1970 og að Kampútsea hafi verið
lokað land í nokkur ár og að ekki hafi
erlendum fréttamönnum verið hleypt
inn í landið fyrr en mánuði fyrir innrás
Víetnam.
Annað sem orkar tvímælis lét
Magnús koma fram sem staðreyndir.
M.a. segir hann að Shianouk hafi ekki
fengið að koma heim fyrr en nokkrum
mánuðum eftir frelsun landsins.
Aðrir, þ.á m. franski trúboðinn Pon-
chaud (ein helsta heimild Elínar) segir
að hann hafi ekki viljað snúa heim og
verið sóttur til N-Kóreu. Sjálfur sagði
Shianouk nokkru áður en landið var
frelsað undan oki Bandafikjanna að
hann hygðist hætta þátttöku í stjórn
landsins.
Ennfremur segir Magnús í tvigang
að fjölskyldum hafi verið sundrað á
skipulegan hátt — en Frakkinn Pon-
chaud segir aftur á móti að hið nýja
-
skipulag hafi byggst á fjölskyldunni
sem grunneiningu. Hann segir að
hverri fjölskyldu hafi verið úthlutað
svo og svo miklu af einu og öðru, 12
fjölskyldur hafi myndað þorp o.s.frv. 1
heild þykir mér, að Magnús hafi ekki
kynnt sér málin nema mjög einhliða.
Það var því ekki von á góðu þegar
Elín birtist á skjánum — barmafull af
sögum um grimmdarverk Rauðu
Khmeranna (þess má geta í framhjá-
hlaupi að það er rangt hjá Magnúsi að
hreyfingin hafi sjálf kallað sig Rauðu
Khmerana. Nafngitin er aðöllu líkind-
um upprunnin hjá Shianouk, en i
stjórnartíð hans var barist grimmilega
gegn þeim og um 80% þeirra féllu eða
voru teknir til fanga).
Fjöldaslátrun
Elínar
Elín hófst strax handa við að útlista
hin ógnarlegu verk. Óþreytandi í gegn-
um árin hefur hún sagt hverjum sem
hafa vill, að svo og svo margar millj-
ónir séu myrtar skipulega innan landa-
mæra Kampútseu.
Sjónvarpsáhorfendum sagði hún, að
hér væri um að ræða „einhverja blóð-
ugustu stjórn sem nokkurn tíma hefur
verið.” Og Elín var óspör á tölulegar
upplýsingar: þjóðin var um 7 milljón-
ir, nú eru um 4 milljónir eftir og áfram
átti að myrða þar til 1,6 milljónir ungs
fólks stæðu uppi. Líklega verður kvót-
inn ekki uppfylltur, þar sem Víetnam-
ar hafa stoppað Pol Pot af. Hér er lík-
lega komin skýringin á þvi, hvers
vegna Þjóðviljinn hefur velt fyrir sér
góðum hliðum innrásarinnar. —
Einnig felst væntanlega í þessari
fjöldaslátrun Elínar skýringin á því,
hvers vegna Vietnamar æða yfir
landið og mæta engri mótstöðu,
þjóðinni hefur verið fækkað skipu-
lega. Mesta furðu hlýtur það að vekja,
hvers vegna Vietnamar biðu ekki að-
eins lengur. Þeir hefðu getað fengið
reglulegar fréttir frá Elínu um fram-
gang fjöldamorðanna og svo þegar 1,6
milljónir væru eftir þá hefðu þeir
getað skorist i leikinn með minni til-
kostnaði.
Einhverjum tölum gleymdi EÍin.
Hún minntist ekki á þau átta hundruð
þúsund sem féllu i loftárásum banda-
riska flughersins og um tvö hundruð
og fjörutíu þúsund sem urðu örkumla
af sömu völdum. En auðvitað eru
þetta smámunir miðað við stórvirkar
áætlanir Pol Pots.
Þeir sem hafa tekið þátt í talnaleikn-
um, bæði erlendis og hér heima. hafa
ekki getað komið sér saman um fjölda
hinna skipulögðu ntorða. Það er eins
og það hafi ekki verið talið skipta máli
hvort skeikaði milljóninni til eða frá.
Sama óvandvirkni hefur einnig verið
ráðandi varðandi heimildirnar um
ógnarstjómina. Sumir hafa gengið svo
langt að birta fölsuð viðtöl við ráða-
menn Kampútseu og jafnvel skreytt
greinar sinar með fölsuðum ljósmynd-
um.
Aðrir hafa bara spurt flóttamennina
og skrifað bækur og greinar beint út
frá því. Oft hafa menn ekki gætt sín á
þvi að þegar flóttamenn eru notaðir
.sem frumheimild þá er verið að þræða
varasamar brautir. Það mætti nefna í
þessu samhengi að það teldist lítil
heimild að spyrja nasista um ógnar-
verk Hitlers. En stór hluti flóttamann-
anna frá Kampútseu voru þátttakend-
ur í hernaði Bandaríkjanna gegn frels-
ishreyfingu landsins. Nú, margt af
þeim upplýsingum sem fram hafa
komið um ástandið í Kampútseu er
unnið upp úr skýrslum Pentagon. T.d.
hefur sá frægi blaðamaður Jack And-
erson, en hann var einna fyrstur til að
koma „upplýsingum” um blóðbaðið á
framfæri, stuðst við leynilegar skýrsl-
ur frá Hvíta húsinu. Vinnubrögð af
þessu tagi mætti bera saman við það
að ætla að skrifa um innrásina í
Tékkóslóvakíu með stuðningi „upplýs-
inga” frá Kreml.
Lokaorð þáttarins voru á þessa leið:
EP: Þeir ætluðu að ráða þessu cinir.
þeir ætluðu að útrýma þjóðinni. Nota
hana fyrst og útrýma henni þangað til
að þeir gætu alið upp nýja kynslóð —
en útrýmaöllumeldri.
MTÓ: Öllum sem stæðu i vegi fyrir
sér...
EP: Já, öllum sem höfðu alist upp
við gamla menningu, þeir virðast ekki
hafa treyst einu sinni þeim . . .
MTÓ: Mér finnst þetta alveg skóla-
dæmi um það hvað af þvi getur hlotist
þegar menn setjast niður og ætla að
búa til einhvern ramma til þess að fella
fólk inn í nauðugt viljugt. Einhvern
ramma sem þeir búa til, en svipta allan
almenning — sem þeir líta niður á —
öllum myndugleik og öllu sjálfræði.
EP: Já, þetta á allt saman að vera
öllum fyrir bestu. En það er náttúrlega
afleitt ef allir þeir sem verið er að gera
Hjálmtýr Heiðal
þetta fyrir eru komnir yfir i annan
heim. Menn þykjast vita hvað öllum
er fyrir bestu og þeir fá ekkert að segja
um þetta sjálfir.
Áróðursherferðin
Þetta samspil þeirra Elínar og
Magnúsar er niðurstaða áróðursher-
ferðar sem hefur staðið látlaust í
fjögur ár. Hún hefur átt vtða innan-
gengt og verið tíður gestur í opinber-
um fjölmiðlum lslendinga sem eiga
vist að starfa samkvæmt reglum um
jafnvægi i frásögnum af mönnum og
málefnum.
En svo langt hefur skrumskælingin
á innanlandsástandinu í Kampútseu
gengið að Magnús Torfi gengur til
leiks grunlaus um það að einhverjar
aðrar frásagnir en Elínar eru til um at-
burði austur þar. Honum virðist ekki
detta í hug að jafnvægisreglan sé
brotin — hann situr þarna i sjónvarps-
sal og fjallar bara um staðreyndir sem
•allir hafa meðtekið — sallarólegur.
En hætt er við því að herferðin gegn
Kampútseu — sem nú er fylgt eftir
með vopnavaldi af Víetnam með full-
tingi Sovétríkjanna — muni brátt
snúast í höndum þeirra sem henni
hafa stjórnað og
framfylgt. Þjóðin mun ekki gefast upp
nú frekar en fyrir hernaði Bandaríkj-
anna. Fréttir berast nú um baráttu
gegn innrásinni. alþýðustriði þjóðar-
innar gegn erlendri ihlutun. Leiðtog-
arnir eru flestir til staðar i landinu
sjálfu og stjórna baráttunni svipað og í
baráttunni gegn bandarisku innrásinni
1970.
Hjálmtýr Heiðdal
teiknari.
„Hætt er viö að herferöin gegn Kampútseu, sem nú
er fylgt eftir meö vopnavaldi af Víetnam og fulltingi
Sovétríkjanna, muni brátt snúast í höndum þeirra
sem henni hafa stjórnaö og framfylgt.”
Fáf ræði og fordómar
um vítamín
Þann 19.1. 1979 birti Dagblaðið
grein eftir Sverri Guðjónsson kennara,
sem hann nefndi „Stóri (lyfsölu )
bróðir gætir þín". Grein þessi er að
nokkru leyti gagnrýni á lyfsala, sem ég
mun ekki ræða frekar. Hins vegar er
að finna í greininni fullyrðingar um
fræðileg atriði sem allar byggjast á fá-
fræði, misskilningi, röngum for-
sendum eða fordómum. Það sem mér
finnst alvarlegast við þessa ritsmið er
að höfundur reynir að villa á sér
heimildir. væntanlega til þess að
saklausir lesendur trúi honum frekar.
Þetta gerir höfundur með þvi að vitna
sifellt í bækur og tímarit niáli sínu til
stuðnings þrátt fyrir algera fáfræði á
því efni sem fjallað er um. Það er sorg-
lega algengt í umræðum um ýmiss
konar málefni hér á landi að þeir sem
minnst vit hafa á hlutunum hafi sig
mest í frammi. Það er einnig sorglega
algengt að þeir sem vita betur hafi
engin afskipti af málinu og á þennan
hátt berst talsvert mikið af röngum
upplýsingum til almennings, sem seint
eða aldrei er leiðrétt.
Við skulum nú athuga nánar
nokkur atriði, sem eru dæmigerð fyrir
málflutning Sverris Guðjónssonar.
Ný reglugerð?
Fyrst fjallar Sverrir um reglugerð
sem hann segir að gengið hafi í gildi
um áramótin. Hér mun átt við
reglugerð nr. 329 sem gekk í gildi
haustið 1977. Það hefði vissulega
verið auðvelt fyrir Sverri að afla sér
upplýsinga um þetta. ! þessari reglu-
gerð eru tilgreindir venjulegir
dagskammtar vítamina og steinefna.
Sverrir.bendir réttilega á að þessir dag-
skammtar eru þeir sömu og i Banda
ríkjunum og fullyrðir síðan að þetta
séu lægstu dagskammtar í veröldinni.
Þetta er alrangt, þeir dagskammtar
sem hér gilda eru t.d. í flestum
tilvikum þeir sömu og í Danmörku
(t.d. vítamin Bl, B2, B6. D, nikotína-
mið, járn, zink, kopar), en í nokkrum
tilvikum eru þeir hærri en í Danmörku
(t.d. vitamín A. BI2. C, fólinsýra).
Þegar Sverrir fer síðan að útskýra á-
stæðurnar fyrir þessum „lægstu dag-
skömmtun i heimi” þá veður hann
vissulega reyk. Dagskammtar þeirsem
um er að ræða gefa til kynna þarfir
líkamans og að sjálfsögðu hafa víta-
minbættar súkkulaðikúlur engin áhrif
á þær þarfir.
Vítamín og
vítamín
í grein Sverris Guðjónssonar er
fjallað um náttúruvítamín (vítamín
sem unnin eru úr jurtum eða dýrum)
og samtengd vitamín (syntetisk;
gervivítamin) eins og tvo gerólika
„Hættulegar eitranir geta orðið eftir töku A-, B- og D-víta-
míns og C-vítamín í stórum skömmtum veldur oft verulegum
óþægindum frá maga auk þess sem það getur hugsanlega
valdið úrkölkun beina og nýrnasteinum.”
Magnús Jóhannsson
hluti. Hér er um sömu efnin að ræða
og allar rannsóknir benda til þéss að
þau hafi sömu áhrif i líkamanum.
Einn munur er þó á þessu í reynd, en
hann er sá að náttúruvitamínin inni-
halda að jafnaði talsvert af óhreinind-
um sem geta i vissum tilvikum verið til
góðs (nauðsynleg snefilefni) en senni-
lega jafnoft til ills (eitruð efni, eins og
t.d. þungir málmar og skordýraeitur).
I grein Sverris er stórkostleg lýsing á
því hve ægilegt eitur samtengd vita-
mín eru, en þau fá tilraunadýr til að
éta hvert annað og eyðileggja
meltingarfæri manna ..með ófyrir-
sjáanlegum afleiðingum”. Þetta er
furðulegur hugarburður og varla þarf
að taka fram að ekki er minnsti fótur
fyrir neinu af þvi sem þarna cr sagt.
Um hæfilega skammta af C-víta-
mini og E-vítamíni er Sverrir ckki í
neinurn vafa enda hafa „ýmsir lækn-
ar" og „færustu sérfræðingar"
leitt hann i allan sannleika um það.
Þeir munu þó flciri læknarnir og sér-
fræðingarnir sent eru i vafa og telja
frekari rannsókna þörf.
Sverrir fræðir okkur um það að...
ekki er vitað til að nokkur maður hafi
látist úr vitamíneitrun”. Þvi miður er
staðreyndin sú, að vítamíneitranir eru
nokkuð algengar, einkum hjá börnum.
og dauðsföll vegna A- eða D vitamin-
eitrunareru vel þekkt fyrirbæri, einnig
hér á landi. Hættulegar eitranir geta
orðið eftir töku A-, B- og D-vítamíns
og C-vitamín i stórum skömmtum
veldur oft verulegum óþægindum frá
maga auk þess sem það getur
hugsanlega valdið úrkölkun beina og
nýrnasteinum. Það er m.a. af þessum
ástæðum sem reynst hefur
nauðsynlegt að setja vissar hömlur á
sölu vítamína i óhóflega stórum
skömmtum.
Ný stétt
1 gegnum mannkynssöguna hafa
alltaf verið til loddarar sem hafa not-
fært sér sjúkdóma og fáfræði fólks til
fjáröflunar. Á undanförnum 10—20
árum hefur þessari atvinnugrein vaxið
svo fiskur um hrygg að e.t.v. er hægt
að tala um nýja stétt. Aðferðir þessa
fólks eru mjög margvíslegar.sbr.anda
lækna á Filippseyjum. nálastungur,
iljanudd. náttúrulyf, o. fl. 1 öllum sin-
um ntvndum bvegist þessi fjaröflunar-
lcið á fáfræði, fordómum og sjúk-
dómum f'ilks og til að afla viðskipta-
vina er oftast nauðst nlegt að ala á for-
dómurn og bera á borð fyrir
alntenning alls kyns rakalausan þvætt-
ing.
Framleiðsla og dreifing náttúru-
vítamina og náttúrulyfja er greinilega
mjög arðbær atvinnugrein og slíkar
verksmiðjur spretta upp eins og gor-
kúlur. Þeir sem ráða slíkum fyrir
tækjum eru yfirleitt venjulegir kaup-
sýslumenn sem hugsa um það eitt að
fyrirtækið skili arði. Hráefnin sem
notuð eru i þessa framleiðslu eru yfir-
leitt mjög ódýr. gæðaeftirlit ekkert,
rannsóknakostnaður enginn en verð
lokaframleiðslunnar mjög hátt. Til að
auka gróðann enn meira er hægt að
beita ýmsum brögðum, t.d. cru þekkt
nokkur dæmi þess að samtengd víta-
mín séu seld sem náttúruvitamin. en
þau fyrrnefndu eru yfirleitt mun
ódýrari i framleiðslu. Síðan er að selja
vöruna og þá er nauðsynlegt að út
breiða fordóma og rangar upplýsingar
á nægjanlega sannfærandi hátt.
Hér á landi eru allt of margir sem
hafa, meðvitað eða ómeðvitað, gerst
boðberar fagnaðarerindis þessarar
nýju stéttar sem hefur sjúkdóma og
óhamingjuaðféþúfu.
Magnús Jóhannsson
dósent, dr. med.