Dagblaðið - 28.07.1979, Blaðsíða 8

DAGBLAÐIÐ. LAUGARDAGUR 28. JÚLÍ1979.
Krossgáta
HER- B£R6 IV FFR VjÚPT SKOfl- RR ÖÝJP NflDRfí E/N- DPEá- /NN
m FELfífl
*
A 1
misí in. SflmST.
4 BflRfl HE/T
mi NuRTfl l. Nim Kúáfl
FLON
'ofífíVJ
p£ y/ W55/W
BRÚN íflflflUR -
Komn OK sááium irllNN' NflR
l ftl/ÚKfl
'flTT
L'/fT- F/ÍRf) FISK- urinN RÖDÐ
1 fí TI
f LftáNfí R/<r—
þRÖNá
STOPP/ VONV KvÖlD SVflLj
ByPKj STfíUP RR
ÚTL. TlTiLL ! 'oSóÐMfl Pfí-H TRflNfí
foRSÍT' (finul)
LfíBISF)
SQ/WU L’/FfÆRi F/SKS Þrj'ot BR
NBiTPi VI
S BáL SK/P/Ð
(jfíbbUR
rojöö DöKKflR
?ljot,r HRyufí EFTfí
B’oli 'fl S/Vfl
I, mijkuN
KLUKKú
KÆPM V/SSR ífímsT
Tfíur/ SK/Pfl KÓNá
HKflffl
'oiuaR
) FUC,U HV/Vi/
VIT- LEYSftR £KK/ Nk/Nfl
f >
STBFN- DU P/LTfí BfíUNUi fíáNiR P ÚKfl- RNlR
flHáftR fírv/N- NU f
'fíTT
r V/NNfl FoRfí FlSKfí
?ÖSSUN
VERU liElLfí TfíLflR PjNýflr
KflÐfíL hRKflR
BPYTjft
9 oRmfí SKR/ffl
GRflTfl áLj'fl LfluST
5 OLT- UV/U KfíUSfíR
t T'/iyir B/u. LEH<up SV/FT
snF- /Yirrifl $K.$T.
UTfl/j
RlFPi KoSTJ flVUR SííDÝP
FoRSK.
BE/SKt NflTT- ÚRU- FflR 5 /ER
'S
%
</>
3
eS
</>
-CO
«9 * O 9: V 9: vf> > • 0 *
- O K 's o VQ 9: * $ Ui *
• - vp) VÖ N co K q: K k o:
h Uí “s. VD k K) 0 K s 9:
O K K N Ul 0 * o: •
K N O V o -sj * * < tv
53: cc: K cv sl 9: o u q: a; 9:
vrv cv K K s: k • $ 9: tv
D $ o K * v> K
U. N * 9: sj * *
N » ■sl o K v> 0 Qí • q: \
VQ Uj 5: 9: V- > o: vn (V
vb K '-u 9: vfS
LUMSKUR
ÁRÓÐUR
The Deer Hunter — Hjartarhaninn
Leikstjóri: Michael Cimino
Kvikmyndun: Vilmos Zsigmond
Aðalhkitverk: Robert De Niro, Christopher
Walken, John Savage, John Cazale, Merlyn
Streep
Bnndarísk 1979. Sýningarstaður: Rognboginn.
Regnboginn sýnir um þessar
mundir einhverja umdeildustu kvik-
mynd síðari ára, Hjartarbanann eða
The Deer Hunter eins og hún heitir á
frummálinu. Mikið hefur verið deilt
á hana fyrir þá mynd sem hún
dregur upp af stríðinu í Víetnam og
ekki að ástæðulausu eins og nánar
verður vikið að í þessu greinarkorni.
íhaldssamir gagnrýnendur hafa hins
vegar haldið þvi fram að myndin
fjallaði ekkert um Víetnamstríðið
heldur væri það aðeins notað sem
umgjörð um þá sögu sem sögð er í
myndinni. Myndin gefur marga túlk-
unarmöguleika og hefur þar af leið-
andi vakið umræður um þátt Banda-
ríkjamanna í Víetnamstríðinu og slík
umræða hlýtur alltaf að vera and-
stæðingum stríðsins í hag.
Söguþráður
í örstuttu máli fjallar myndin um
líf nokkurra verkamanna í Pensyl-
vaníu. Áhorfandinn er leiddur inn í
ómannlegt umhverfi stáliðjuveranna.
Fyrr en varir er áhorfandinn kominn
baksviðs í sótsvörtum stáliðjubæ og
fær að kynnast því margbreytilega
mannlífi sem þar þrífst. Við kynn-
umst lífsháttum þessa fólks og
áhrifum þeirra á aðalpersónur mynd-
arinnar, sem eru innflytjendur. Þrír
af verkamönnunum eru á leið til Víet-
nam án þess að gera sér nokkra grein
fyrir því hvað þar er að gerast. í hug-
um þeirra er striðið ekki ólíkt hjartar-
veiðum sem þeir stunda í fritíma sín-
um. Síðan eru þeir skyndilega komnir
í stríðið og þurfa að ganga í gegnum
hinar mestu mannraunir. Þásegir frá
heimkomu jreirra sem aftur snúa og
þeim erfiðleikum sem þeir eiga í við
að aðlagast umhverfinu á nýjan leik.
Lokakaflinn gengur svo út á það að
sýna hvernig stríðið hefur leikið þá
og myndin endar á því að aðalpersón-
urnar syngja „God bless America”
og má auðveldlega túlka það á marga
vegu.
Áróðursmynd
The Deer Hunter hefur verið sökuð
um að gefa ranga mynd af Víetnam-
stríðinu, en það sem meira er, er það
að hér er á ferðinni viðbjóðsleg áróð-
ursmynd. Það vekur undrun að slík
mynd skuli vera gerð 1979 þegar
menn hafa i huga að The Green
Berets var gerð 1968 en það er ein-
hver illrsémdasta áróðursmynd fyrir
hernaðarbrölt Bandaríkjamanna í
Víetnam. En í dag þykir boðskapur
hennar hlægilegur vegna þess að nú
er fólk upplýstara um Víetnamstríðið
en þá var. En þegar Grænu húfurnar
voru gerðar sögðu aðstandendur
myndarinnar nákvæmlega það sama
og nú er sagt um Hjartarbanann, eða
eins og Michael Wayne orðaði það
svo snilldarlega: „Við erum ekki að
gera mynd um Víetnam heldur um þá
góðu gegn hinum illu og ég held að
Víetnamar séu hinir slæmu og jafnvel
þó svo væri ekki þá verður þú að
hafa þá slæma menn, þvi þú getur
ekki misboðið áhorfendum. Það er
það sama með indíánana. Við áttum
kannski ekki að útrýma öllum þess-
um indíánum, ég veit það ekki, en
þegar maður gerir kvikmynd þá eru
indíánarnir vondu strákarnir.”
Vondu strákarnir
Hermenn N-Víetnam eru sýndir
sem ótíndur glæpalýður og í einu at-
riðinu sést einn slíkur drepa óbreytta
borgara, konur og börn. Þetta atriði
er svo fráleitt að manni liggur við að
halda að hér sé um sölubragð að
ræða. Því það var vitað að þetta
myndi vekja umræður, eins og
reyndar á varð raunin, sem jafnframt
virkaði sem auglýsing fyrir myndina.
Atriðið er fráleitt þegar haft er í huga
að skæruhernaður, eins og N-Víet-
namar beittu, grundvallast á vináttu
við ibúana því frá þeim fengu þeir
vistir. í því sambandi má minna á að
Bandaríkjamenn eyddu My Lai
vegna þess að íbúarnir voru grunaðir
Kvik
myndir
Friðrik Þ. Friðriksson
um að styðja N-Víetnama. Það er
þekkt áróðursbragð í kvikmyndasög-
unni að sýna andstæðing sinn
heimskan eða morðóðan, nægir í því
sambandi að minna á hvernig Rússar
voru sýndir í kaldastriðsmyndum eða
Þjóðverjar í öllum þeim aragrúa
stríðsmynda sem gerðar hafa verið.
Ádeilupunktar
Menn hafa bent á að nokkra ádeilu
megi finna gegn þátttöku Banda
ríkjamanna í Víetnamstríðinu, eins
og þegar einn þeirra þremenninga er
látinn stynja upp úr sér að þeir eigi
ekkert heima þarna og séu eins og illa
gerðir hlutir þarna í frumskógum
Víetnam. Persónulega hefði undirrit-
aður kosið að heyra þessa setningu
sagða í verksmiðjunni þar sem þeir
voru virkilega ómeðvitaðir um hlut
verk sitt. Einnig má túlka atriðið
þegar De Niro hættir við að drepa
hjörtinn þannig að hann hafi misst
löngunina til að drepa varnarlaus dýr
vegna þess að hann hafði fengið
nægju sína með því að drepa varnar-
laust fólk í Víetnam. Allavega vant-
aði ekki orðurnar á kappann þegar
hann sneri aftur heim og í stríði fá
hermenn orður fyrir að drepa sem
mest af andstæðingum.
Jákvæðar hliðar
Hér að framan hefur verið drepið á
nokkrar af neikvæðum hliðum
myndarinnar, en sem betur fer hefur
hún margt til síns ágætis eins og frá-
bæra kvikmyndatöku Vilmos Zsig-
mond og óaðfinnanlegan leik allra
aðalpersóna, enda er valinn maður í
hverju rúmi. John Cazale er hreint
stórkostlegur í hlutverki eins af
verkamönnunum, sem haldinn er
mikilli minnimáttarkennd og til þess
að vinna bug á henni gengur hann
alltaf með skammbyssu ásér. Chriso
pher Walken vinnur mikinn leiksigur
og sama er að segja um Robert De
Niro og Merlyn Streep. Öllum þess-
um leikurum tekst að skapa eftir-
minnilegar persónur. Leikstjóranum,
Michael Cimino, tekst að skapa
magnað listaverk í upphafskafla
myndarinnar en síðan missir hann
tökin á viðfangsefninu og myndin
rennur út i sandinn þegar til Vietnam
er komið. Hins vegar hefur Cimino
haldið þeirri skoðun fram að myndin
fjalli aðeins um sumt af þvi sem hún
sýnir, hversu einkennilegt sem það
kann að hljóma. Hann hefur til
dæmis lýst því yfir að myndin fjalli
ekki um Vietnamstríðið heldur sam-
bandið milli persónanna. Þetta hefur
verið tekið upp af afturhaldssömum
gagnrýnendum, en nokkrir þeirra
hafa sagt að að vísu fjalli myndin um
Víetnamstríðið en það sé ekki það
sem skipti máli. Þetta er álika gáfu-
legt og að fá manni einn bolla af
kaffi með mjólk út i og segja við
hann að hann sé að drekka mjólk; að
vísu sé kaffi í bollanum en það skipti
ekki máli, mjólkin séaðalatriðið!
Mean Street
Það er einmitt Víetnamkafli
myndarinnar sem hefur orðið þess
valdandi að mynd þessari er veitt at-
hygli. Það leiðir hugann að annarri
mynd, sem ekki hlaut mikið umtal og
engin verðlaun, þ.e. Mean Street. En
þangað sækir Cimino mikið af fyrir-
myndum sínum. Myndirnar eru mjög
keimlikar í uppbyggingu nema hvað
Víetnam er ekki í Mean Street. Sér-
staklega er þetta áberandi þegar
Cimino er að undirstrika þátt trúar-
bragðanna. Einnig fjalla þær báðar
að nokkru leyti um vináttu karl-
manna. Að lokum er rétt að hvetja
fólk til þess að sjá þessa mynd, þó
ekki væri nema til þess að sjá fyrsta
hlutann.