Lesbók Morgunblaðsins - 27.04.1930, Blaðsíða 7

Lesbók Morgunblaðsins - 27.04.1930, Blaðsíða 7
LESBÓK MORGUNBLAÐSLNS 135 Ætluðu Bandaríkjumenn að kaupa ísland fyrir 60 árum? Hinn góðkunni íslandsvinur, Earl Hanson, hefir ritað grehi í tímaritið ,Woilds Work', uni fram- farir íslands, og Alþingishátíðina. Þar talar liann ennfremur uni rannsóknir Vilhjálms Ste'fánssonar og yfirleitt um það, sem farið hafi á milli Islendinga og Bandaríkja- manna. 1 grein þessari segir Earl Ilanson frá þvi, að Bandaríkja- menn muni eitt sinn hafa hugleitt að kaupa ísland og Græuland. Þar segir hann m. a.: - Árið 1868 koni út einkennileg skýrsla í Bandaríkjunum. Fjallaði hún um landgæði Grænlands og ís- lands. Skýrslu þessa hafði Benja- mín Peircc samið. Seward hafði þá nýlega keypt Alaska- af Rússum. Hann var nieð þá hugumid í koll- inum, að kaupa Grænland. 9g Is- land af Dönum í sömu atrennu. Sennilega hefir málið aldrei kom- ist svo langt, að samningar um það hafi verið teknir upp. Seward var skammaður óbótaskömmum fyrir kaupin á Alaska. Er líklegt að það hafi dregið úr honum kjarkinn til þess að bera fram þá hugmynd, að keypt yrðu lönd í viðbót, sem al- menningur hjelt að væru jökli hul- in. En skýrslan er við lýði, og talar sínu máli. Höfundur' hennar hafði að vísu hvorki til Grænlands eða íslands komið. En skýrslan var samin með kostgæfni og nákvæmni eftir heimildum þeim, sem hægt var að ná til. En hvað ætlaði Seward sjer með ísland? Hann ætlaði ekkert með ísland út af fyrir sig. En hann ætlaði að ná í Grænland Og ís- land. Og vel má vera að sú hug- mynd hans hafi verið í nánu sam- bandi við Alaska-kaupin. Margar tdgátur hafa verið gerð- ar um það, hvernig á þessum hug- leiðingum hafi staðið um kaup á þessum löndum, og meðal annars verið getið til að Seward hafi vilj- að láta umheiminn sjá að Banda- rikjamenn væru ekki af baki dottnir eftir borgarastyrjöldina, og væru aflögufærir eftir að hafa gre'itt Rússum 7 miljónir dollara fyrir Alaska. Ef svo er, þá hlýtur fjármálaráðunautur Bandaríkj- anna í Evrópu að hafa haft hönd í bagga með ráðabruggi þessu. í sambandi við skýrslu Peiree er birt brjef frá R. J. Walker, en hann var einmitt fjármálaráðu- nautur Bandaríkjastjórnarinnar. Og hann átti, að því er hann sjálf- ur segir, hugmyndina um það að kaupa þessi tvö lönd af Dönum. Aðalástæðurnar ,sem hann færir fram fyrir þessu, eru óneitanlega dálítið skringilegar. En það kann Mf' vera, að menn geti skibð þær þegar tillit er tekið til þcss, að Bretar voru Sunnanmönnum vin- vcittir í borgarastyrjöldinni. Segir svo í brjefinu : — Jeg hefi fengið sönnun fyrir því, að Bretastjórn stofnaði sjálfs- stjórnarnýleiiduna Kanada í óvin- arhng gcgn Bandan'kjunum. Nú böfum við, með því að kaupa Alaska orðið nágrannar hinnar bresku nýlendu að vestan verðu. Ef við fengjuin Grænland, yrði hin breska Ameríku-nýlenda inni- lukt af landareignum Bandaríkj- anna. En þetta myndi óefað verða t'l þess að Canadamenn myndu frekar en áður, hallast að því, á friðsaman hátt og með fúsu geði. að sameinast Bandaríkjum Norður- Ameríku. Það er merkilegt verkefni fyrir sagnfræðinga að skera úr því, livort Alaskakaupin, og bollalegg- ingarnar um Grænland hafi af ráðunautum Sewards verið skoðuð sem spor í ]>á átt, að ná tangar- haldi á Kanada. En hvað um fsland? Má vera að þeir Seward og Walker hafi haft það á bak við eyrað, einmitt ve'gna ]>ess, að þeini var í nöp við Breta. Er menn líta á landabrjef og sjá hnattstöðu íslands, getur engum liiandast hugur um, hve mikla þýð- ingu ísland getur haft í hernaði. Hver sá, sem fór um norðanvert Atlantshaf í heimsstyrjöldinni, er skipale'iðir lágu oft þar skamt und- ;m landi. getur ímyndað sjer, hve mikla þýðingu það hefði haft fyr- ir Þjóðverja, ef þeir hefðu þar gctað haft kafbátahöfn. Þeir, sem lesið hafa hina merki- lc-gu bók Halldórs Ilermannssonar um Joseph Banks og lsland. vita hvc hurð skall íncrrri haJum í byrjun lít. aldar, mcð það að Bret- <;r ta'kju ísland frá Dönuin, er þeir voru Krakkanicgin i Xapoleons- styijöhlinni. (icrðar voru ])á ráð- slafanir án þcss á ])ví bæri, að cnskt hcrlið gcngi á land i Rcykjavík, og legði landið undir sig. En svipul rás hinna pól'tísku viðburða koiu í vcg fyrir að svo færi. Eigi cr liðiu i'ild siðan ísland var leiksoppur í bollalcggingum stór- vcldanna, cr þau sóttust cftir fyrir borgun. Kn nú cr talað í þingi Haiiilarík.jainanna um ..konungs- ríkið ísland." .... Dr. Cook varð heimskunnur 1908, er hann þóttist hafa komist til Norðurpóls- ins. En síðar var þafS sannað á hann, að hann hcl'ði þangað aldr6'i komið. Enn vakti hann umtal, er hann árið 1923 varð uppvís að oh'usvikuni. Yar hann ])á da'indur í 14% árs fangelsi. Nú hefir hann verið náðaður vcgna sjerstaklcga góðrar hegðunar í fangelsinu. í ósjó. Far])eginn : Hæ, skipstjóri! Þjer verðið að stansa. því að jeg misti tcnnurnar mínar í sjóinn.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.