Lesbók Morgunblaðsins - 14.06.1936, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 14.06.1936, Blaðsíða 2
ifc> LESBÓK MORGUNBLAÐSINS nafn á skáldamiðinum sjálfum. I>að er kenning skáldskapar. Og þannig kemur það að minsta kosti tyrir í Hávamálum (106).- Oðreriv er nií upp kominn á a'da vjes jaðar. En þá hefir Oðrerir ekki verið þriðja ílátið upphaflega. Hygg jeg því að nafnið Oðrerir á íláti stafi aí' því, að það hafi einhvern tíma verið misskilið í skáldskap, þar sem það virtist bæði geta þýtt dvykk, og ílátið sem hann var geymdur i. I>etta kemur og fram í Hávamálum (140) drykk ins dýra mjaðar. ausinn Óðreri. 1 Velleklu Einars skálagiams er einnig talað um „Óðreris öldu". Síðan Óðrerir varð að íláti, hef- ir hann auðvitað verið settur í samband við kerin tvö, því að „alt er þá þrent er". En hvers vegna er þá talað um Oðreri sem ketil, en sagt að Són og Boðn sje ker? Þetta getur staf- að af þvi, að Óðrerir hafi svo verið nefndur í eldri, sjerstakri þjóðsögu. Annara get jeg ímynd- að mjer, að sá, sem helt að nafn- ið þýddi ílát, hafi álitið að óðinn ætti hægra að fást við ketil en ker, því að þau hafi verið stór. (Þó mun eigi altaf hafa verið mikill stærðarmunur á kötlum og kerum í fornöld). Geirfuglinn. Það verður ekki í-jeð hvað Snorri Sturluson á sjálfur mikinn þátt í frásögninni um Boðn, Són, og Óðreri. Hitt verður ekki rengt, að hann hefir haft sagnir að styðjast við, og þar haí'a bæði Són og Boðn verið nefnd. En á því. sem að framan er sagt, getum vjer sjeð, að „þrenningin" Són, Boðn og Óðrerir skiftast í þrjá óskildar einingar. > » » Kona var spurð af vinstúlkum sínum, daginn eftir brúðkaupið, hvernig hún kynni við sig í hjóna- bandinu og hvernig maðurinn væri við hána. „Það er að lofa sem liðið er, okki barði hann mig í nótt", sagði hxm. Árið 1534 konni franskir sjó- farendur að lítilli ey skamt und- an New Foundlandi. Þar var ó- hemju grúi af stórum sundfugl- um, sem ekki gátu í'logið. Þetta vom geirfuglar. Og á hálfri klukkustund drápu Frakkar þarna svo marg» fugla sem þeir gátu framast flutt með sjer á tveinmr bátum. En 300 árum seinna hefir fugla- kyni þessu verið algerlega útrýmt á jörðunni. Em nú tæp hundrað ár síðan að seinustu fuglamir tveir náðust hjer hjá Eldey. Það var 1844. Um 200 ára skeið drápu sjó- menn og innflytjendur á New Foundland fuglinn miskunnar- laust. Vom fuglarnir rotaðir með stöfum, og kjötið af þeim, sem ekki var etið nýtt, var saltað nið- ur. Eggjunum var líka rænt, og kvað svo ramt að því, að soðin geirfuglsegg voru höfð til beitu. Um 1622 var enn svo mikið eftir af geirfugli, að sjerstakar veiðiferðir vom farnar út í eyj- arnar, þar sem hann helt til. En nú var það ekki einungis gert til þess að ná í kjöt og egg, heldur í fjaðrirnar. p'uglarnir vom látn- ir ofan í sjóðandi vatn og lá þá fiðrið laust á þeim, en til þess að hita vatnið, var kynt undir með fuglakroppunum, því að þeir vom svo feitir, að þeir loguðu eins og lýsi. Geirfuglinn verpti aðeins einu eggi og var viðkoman því lit.il, enda gekk fuglinn fljótt til þurð- ar með þessu framferði og í byrj- un 19. aklar var hann aldauða hjá New Foundlandi. Geirfuglinn hafði áður verið miklu víðar, á Islandi, Færeyjum, Orkneyjum og nokkmm öðmm stöðum. Um 1753 og lengur verpti hann enn á eynni St. Kilda, en seinasti f'uglinn var drepinn þar 1821. Lengst lifði hann í Geirfugla- skerjum, en er þau sukku í sjó í eldsumbrotunum fyrir Reykjanesi 1837, var seinasta athvarf hans farið. og eins og áðnr er sagt. Creirfugl. veiddust seinustu geirfuglaniir, sem sögur fara af, hjá Eldey, hinn 3. júní 1844. Munnmæli ganga þó um það, að geirfugl hafi sjest hjá New Foundlandi 1852, og dauður geirfugl hafi fundist þar 1853, en engar sannanir em fyrir því. í fornöld hefir geirfuglinn ver- ið miklu víðar. Bein úr honum hafa fundist í sorphaugum í Dan- mörk, í leirmyndunum hjá Italíu- strönd, og mynd af honum er í helli, sem steinaldarmenn liafa bygt á Spáni. Bein úr honum hafa einnig fundist í sorphaugum á austurströnd Ameríku, alla leið suður að Floridaskaga. Geirfuglinum var útrýmt vegna þess hvað hann var stór (á stærð við gæs) og vegna þess að hann gat ekki flogið. Að vísu hafði hann vængi, en þeir vom ekki til flugs, heldur til að synda með í kafi. Og þá var fuglinn svo hrað- syndur, að enginn róðrarbátur hafði við honum. Talið er, að í öllum heiminum sje aðeins til 80 geirfuglahamir og 75 egg. Auk þess eru til nokkr- ar beinagrindur af honum. Egg- in og hamirnir eru dýrgripir, en sjaldan á boðstólum. Nýlega var ])ó geirfuglshamur booinn fyrir 16.000 króna, og fyrir tveimur ár- um vom seld á uppboði í London 6 geirfuglsegg og tveir hamir. Eggin seldust á 2400—7200 krón- ur, eftir því hvað vel þau voru útlítandi. En báðir hamirnir vom seldir fyrir 20.000 króna.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.