Lesbók Morgunblaðsins - 17.10.1937, Blaðsíða 4

Lesbók Morgunblaðsins - 17.10.1937, Blaðsíða 4
.124 LESBÖK MOR-SUNBLAÐSINS Framtíðarskáldið H. G. Wells og framtíðin. Kyrir mörguin áruni — það var Mimarið 1908 — heimsótti .jeg eiim sinni skáldið H. (i. Wells, sein var ]>á þegar orðinn einn af frægustu rithöfuiiduiii á enska tungu. \"ar lieimili hans eitt af þeim fegurstu sein ,je<r liefi sjeð. ríkniannlegt var það og vel greinilegt, að árs- tek.jur húsbóndans mmidu skifta tiiguni þúsunda eigi allfáum, en ]>að sem nijer fanst meira uni, var þó sá svipur yfir öllu, sem auð- urinn einn nægir ekki til að skapa. Yar |>að auðs.jeð. að Mr. Wells nuuuli vera niaðuv vel kveæntur. ]iví að það er, eins og kunnugt er, einkuni ki>nan seni |vipínii setnr á heimilið. Einnig úti við var fag- urt iini að lítast. Wells átti ])á lieima iu8ur við Ermarsund ; var ]>ar víðsýnt mjöjr yfir eina af fjölförnustn skipaleiðum heiins, og fanst m.ier vel við ei<ra. að hið mikla víðsæisskáld ætti heima á slíkuni stað. ir. II. G. Wells varð sjötugur í •haost sem leið og var haiis ]>á minst í biöðum og útvarpi nni alla jórð sem eins af inestu rit- snillingum samtíðariniiar. Eru það ótrúleg ósköp sem hann hefir rit- að, og mun þar koma nokkuð til greina hið jróða heimili, en einnig ]>að hvernig hann er ættaður: bæði faðir hans og afi hófðu verið útiverumenn miklir. hafði aniiar þeirra knattspyrnu að atvinnu, en hinn garðyrkju. Mjer varð. þegar jeg sá við hvernig ástæður hifS enska skáld lifði, hugsað til tveggja annara ágætra snillinga, f. P. Jacobsens. sem er einn sá niaður er af mestri snild hefir rit- að datnska tungu, og Jónasar Hall- grímssonar. Edvard Brandes hefir í merkilegri bók um Jacobsen lýst íbúð hins mikla fegurðardýrk- anda. og væri það oflof, að segja, að hún hefði verið skrantlaus. En á Jónas, sem ef til vill átti ekki 'haft ]>ýðingu fyrir jllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllilllllllllllllllllllllllllllllllllll Eftir Helga Péturss iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiniiiiiiiiiiiiii sinn líka nieðal saiiitíðariiianna sinna. ]>arf varla að niiiinast í sambandi við heimili; og af brjefi hans til Jóns Sigurðssonar má sjá. að haiin átti -tiiiidiini ekki fyrir einföldustii máltíð niatnr. Ensk- ar ástæður cru ckki alllítið ríf- legri lieldur en þær sein liinn íslenski <>g jafnvel himi danski snillingur áttu við að búa. en því vcrður hcldur ekki neitað, að "Wells hefir í besta la^i uotfært sjer hina betri aðstöðu sína. "Wells er náttúrufræðiiigur o<r skáld, cins og þessir tveir snillin<rar sem jeg nefndi. og var kennari lians liinn áiræti d.vrafræðin<rur og ritsnill- ingur T. H. Hnxley, afi ])eirra Aldous og Leonards Huxley. scm nú eru frægir. Er liinn síðarnefndi ilýrafræðingur o<r licfir ásanit skáldinu og syni hans G. P. WelK ritað mikla bók um líffræði, sem heitir Tlie Outline of Biology. III. Það scm laðqði mi<r að II. 0. Wells. var hversu víðsýnn hann var og lan<rsýni\ skáld gott og orðsn.jall nieð ájrætum; ueytti liann Of hið besta hinnar niiklu ]>ckkin<rar sinnar í náttúrufræði. Bókin sem fyrst gerði hann fræg- an. Tímavjelin, liefði aldri rituð verið. cf .iarðfræðin hcfði ckki kcnt höfundinum að líta ni.jöíí' langt aftur í tíniann og skil.ja liversu stórkostlegar breytingar höfðu á hundruðuni ára]>úsunda og miljónuni orðið á lífinu á jórð- inni. Nú reyndi hann á svo gáfu- legan hátt. að athygli vakti víða um lönd, að líta fram, og að vísu er það helstefnuframvinda og hún af nijög ferle<rri tegund, sem hann lýsir. Jeg ætla ekki að fara að telja upp hin f.iiilmörgu rit Wells. aðeins gcta ]>eirra. sem helst hafa niig. Er þar H. G. Wells. i'yrst að ncfna stutta ritgerfi uin framtíð ntaiinkyusiiis, scni koni í iiiittiinifra'ðitíinaritimiN .,Nature", Og jcn- t,.] iii, .(N ])\-j }>esta sein Wella hefir ritað, lýki'r hann ]>ar ináli sínu eitthvað á þá leið, að niiiðiii'inii niuiii standa á jörðiiini <>ins o<i' fótstalla og teygja sig upp í stjörniirnar, eða út á meðal stjarnanna; eu ])ó sýna hin öunur rit höfundarins, að ]>arna er frem- ur um að ræða skáldlegt orðtæki. en að því hafi fyl<rt nokkur liugs- i n uiii siiiuband iiiaiinkyns vors við íbúa stjarnauua. Auuað rit. scni m.jer fanst sjerstök ástæða til að vera höfuiidinuni þakklátur fyrii'. er framtíðarlýsing hans sú er hann nefnir A modern Utopia og ])ar sein hann segir frá jarð- stjörnu e.r sje í einhverju öðrtt sólhverfi, en þó gagnlík vorri jörð að (">ðru en því, að mannkynið þar sje miklu lengra komið. Er sú bók snildarverk mikið þó að hvergi nærri jafnist hún að stórkostleg- iim off nýstárlegtun liugsuntim á við fraiutíðarlýsingu mins virðu- lega vinar prdf. Macinillans Hrowns. ]>á cr hann nefnir Lim- anora cða Framfaraeyjuna. Er Wclls skáld meira, en lieimspek- ii'írur ckki eins mikill o<>- höfuiid- tir Framfaraeyjunnar. Þi er skáld- sa<ran llaliist.i<>rinidii<jar. In thc day> of thc ('omet, þar sem jeg bygg <ið Wells hafi náð hámarki síiir o<i- líklcga er óhætt að telja cina iil' nllra licstu skáldsögum scm til ciu í hókinentum jarðar voiTiir. \'irðist ni.jer 'að frásagn- arvertr. að ]ió að jcg hafi eigi allfáar rrtgerSir um Wells lcsið, á ýmsuin iuálum. þá ltcfi jc<r' í FRAMH. Á BLS. 326.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.