Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1950, Side 12

Lesbók Morgunblaðsins - 29.10.1950, Side 12
I 496 Tf LESJBÖK M0RL»UM3LXUSlNa Kjarnageisianir í þágu læknavísinda NU þcgar cr sr\ro kotnid, að allar likur benda til l»css, að incð kjarna- gcisluin vcrði hicgt að lækna allskonar manitamcin. KANNSÓKNASTOFNUNIN í Oak Ridge, þar sem fyrsta kjarna- sprengjan var gerð, er nú orðin miðstöð læknisfræðilegra og líf- eðlisfræðilegra rannsókna um það, hvernig nota megi kjarnorkuna til blessunar fyrir mannkynið. Og þótt ekki sje liðin nema fimm ár síðan styrjöldinni miklu lauk, þá geía þessar rannsóknir von urn jafn stór -kostlega framför vísindanna, eins og varð þegar smásjáin var fundin upp. Vísindin eru nú komin vel á veg með að komast að því, sem áður var talið óhugsandi, hvernig lik- amslífið þróast stig af stigi, með öllum þeim skjótu efnabreyting- um, sem í því verða og „sókn og vörn“ frumanna. Og þegar mönn- um er þetta fyllilega ljóst, þá þarf ekki á löngum rannsóknum að halda til þess að greina einhvern sjúkdóm, og þá er það útilokað að mörmum geti skjöplast í því að sjá hver sjúkdómurinn er. Lykillimi að lausn þessa vanda er „isotop“. En „isotop“ er frum- eind einhvers frumefnanna, en breytt frá því, sem hún uppruna- lega er — annað hvort þyngri eða ljettari, Stundum íiimast shk , iso- top“ í náttúrunnar ríki, en hitt er venjan að þau sje framleidd með íleiðslurafmagni. Nú eru þekt 80 slík „isotop“, eitt fyrir hvert af fruinefnunum, að undanteknum 16. því að alls eru frumefnin talin 96, Þessi geislapdi „isotop“ má nú leiða í gegnum mannslíkamann án þess að honum stafi hætta af því. Og á leið sinni í gegnum líkamann stafa af þeim alfa-, beta- og gamma -geislar. En til þess að fylgjast með þeim hafa menn Geiger-mæli, sem er svo nákvæmur að með honum er hægt að mæla styrkleika geisl- anna á litlu broti lir sekúndu og' þannig fylgjast með þeiin. Sem einfalt og óbrotið dæmi um þessa aðferð má nefna innspýtingu af geislavirku sodium í æð sjúk- lings, til þess að rannsaka hvað blóðið streymir hratt í liandlegg eða fæti. Geiger mælirinn sýnir undir eins hvort nokkuð er að. — Þessi rannsókn er gerð þegar á- kveða skal hvort taka þarf af lim, og hún sýnir nákvæmlega hvar hann skal þá tekimi af. ----o---- Með þessum geislarannsóluium hafa menn gert stórkostlega þýð- ingarmiklar uppgötvanir um frumu -bygging mannsins, og verða þær sennilega til þess að örugg ráð finmst gegn svo hættulegum, en algengum sjúkdómum sem hvít- blæði, blóðrýrnun, angina pectoris, og svo krabbameini. Með tilraun- um, sem farið haía fram í Massa- chusetts Institute of Technology hafa vísindamenn komist á snoðir um það að zink hefur ákaflega mikla þýðingu fyrir hvítu blóð- kornin. Jafnframt kom það í ljós við rannsóknir á hvítblæði, að zink- skortur hafði átt þatt í fjölgun hvítu blóðkornanna. Baðar þessar uppgotvanir geta leitt til þess.að lijer eftir verði hægt að Iækna hvít- blæði, sem áður heíur verið tahð bráðdrepandi. Á sama hátt má búast við því að takast megi að finna örugga lækningu á bióðrýrnun. Læknar hafa oft íurðað sig á því, að stund- um læknast liún með járni, en stundum ekki. Við rannsóknir í há- skólanum í Boston með „isotopes“ haía menn komist að raun um að stundum stafar blóðrýrnun af ó- reglu í heiladingiinum, en ekki á skorti á litarefni fyrir rauðu blóð- kornin. Telja læknar nú að takast megi að vimia bug á þessari veiki með því aö láta sjúkiinga fá prótein -ríka íæðu og hormónalyf. Við þessar tilraunir íneð „isotop- es“ í líkama mannsins hafa kjarn- orku-vísindamennirnir rekist á þýð -ingarmikla staðreynd, sem getur flýtt mjög íyrir að ákveða sjúk- dóm. Sýktur eða skemdur frumu- vefur hefur þann eiginleika að draga örar til sín geislanir heldur en heilbrigður frumuvefur. Til dæmis dregur lungnabólga til síu fosfórgeislanir, einnig krabbamein. Lungnabólga og nýrnabólga dreg- ur til sín joðgeislanir o. s. frv. Á þennan liátt er hægt að ákveða um innvortis sjúkdóma með fullkom- inni vissu á miklu auðveldari og ódýrari liátt en áður. Og þetta verð- ur æ þýðingarmeira er menn kom- ast til fulls upp á að nota „isotop“- geislana. Þetta er þó þeim mun þýðingar- ineira þegar þess er gætt, að þar sem geislarmr leita á, þá eru þeir lækning um leið. Því er nu-hægt að lækna ýmsar innvortis mein- semdir, sem ekki var hægt að lækna áður öðru vísi en með hol- skurði. ----o---- Með geíslavirku joði er hægt að lækna angina peetoris. — Læknar hafa ler.gi vitað, að með því að draga úr starfi skjaldkirtlaana, hef-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.