Lesbók Morgunblaðsins - 10.10.1965, Blaðsíða 1

Lesbók Morgunblaðsins - 10.10.1965, Blaðsíða 1
ínn og víð urðum að fará upp. Svo var þetta undarlega dýr farið, þegar við gátum kafað aftur eftir að hafa þurft að hvílast í þrjár klukkustundir. Köfun telst ekki lengur til íþrótta. Hún er nú orðin alþjóðleg tómstunda- iðja. Vísindin hafa tekið hana upp á sína arma sem hversdagslegt tæki til rann- sókna og könnunar. Nú er þörfin fyrst og fremst sú að geta haft kafara niðri langtímum saman, svo að unnt verði að fræðast raunverulega um hafið. Ég er þeirrar skoðunar, að homo aquaticus muni þróast fyrir ásetning mannvitsins fremur en að þar verði um að ræða hina blindu og hægfara aðlögun nátt- úrunnar. Við þokumst nú í þá átt, að breyting verði á líffærum mannsins, svo fhonum verði unnt að hafa nærri ótak- markað frelsi neðansjávar". Homo aquaticus: ný manngerð Eftir James Dugan 1% eðansjávarkönnuðurinn Jacq- J.^(j ues-Yves Cousteau kom ekki alls fyrir löngu fram með ó- vænta hugmynd á alþjóðaráðstefnu um starfsemi neðansjávar, sem hald- in var í Lundúnum. Hann sagði nokkrum hundruðum neðansjávar- sérfræðinga, sem þar voru saman komnir, að ný manntegund væri að þróast — homo aquaticus — sem myndi lifa í hafdjúpunum. Sjávar- maðurinn myndi dveljast meðal sinna líka í neðansjávarbæjum og ¦ synda um djúpin við dagleg störf sín. Til að gera honum kleift að ferðast um víðátturnar neðan haf- aldnanna, án öndunar, yrði að um- breyta honum með skurðaðgerð. Að lokum myndi hin nýja manntegund "íæðast í djúpunum. Lífeðlisfræðingunum og haffræðing- /unum á ráðstefnunni þótti hugmynd Cousteaus ekki langsótt. Hinum fræga öýrafræðingi Sir Alister Hardy kom hún ékki á óvart, en hann gengur að því éem vísu, að maðurinn hafi á þróunar- skeiði sínu þegar gengið í gegnurr. ýatnastigið, ef til vill fyrir 60 þúsund árum. Homo aquaticus myndi loka 4iringnum með því að snúa aftur til úndirdíjiúpanna. Ég hitti Cousteau fyrst árið 1944 á fjörugum skemmtistað í London, sem ttieitir Le Petit Cluto Francais og er við iSt. James's Place, og það virtist riú yiðeigandi staður til að spyrja hann um jþessa nýju hugmynd hans. Könnuður- inn er liðugur og háfættur maður, 54 éra að aldri, með íbogið nef og mein- lætalegt andlit, sem ljómar oft af ómótstæðilegu torosi. Hann gekk einu sinni fram af félögum sínum, þegar þeir voru á fundi til að ræða nýja gerð tækis til rannsókna neðansjávar, með því að segja: „Jæja, ég held iþað komi að gagni og verði ef til vill til að afla mikil- vægra upplýsinga, en þýðingarmesta spurningin er, hvort það verður okkur til gamans". IL 1-nræðuefnið, þegar við hittumst "fyrst á stríðsárunum, voru köfunar- tækin Aqua-Lung, sem nú eru fræg orð- in. Cousteau smíðaði þau ásamt verk- fræðingnum Emile Gagnan. Það var fyrsta skrefið til sjávarmannsins, sem Cousteau sér nú fyrir sér í huganum sem fullkomnaðan. Aqua-Lung köfunartækin eru auð- flytjanleg og venjulega samsett úr ein- um eða fleiri kútum með samþjöppuðu lofti og bundin á bak kafarans, og frá kútunum er slánga með stillitæki þeirra Cousteaus og Gagnans, og á enda henn- ar munnstykki. Stillitækið er sjálfvirkt, og fær kafarinn loft í samræmi við önd- unarþörf sína og þrýsting í sjónum um- 'hverfis, svo lungun þoli hinn aukna þrýsting þegar hann fer niður og lækk- unina þegar hann fer upp á við. Aqua-Lung köfunartækin losuðu kaf- arann við loftslöngurnar upp á yfirborð ið. Þau gera það mögulegt að ferðast um í allar áttir án hindrunar með hjálp annars útbúnaðar, sem fylgir þeim — köfunargrímunnar sem nær yfir augu og nef, lóðbeltisins sem aðlagar líkam- ann flotaflinu, og gúmmísundfitjanna sem einnig voru fundnar upp af Frakka, Yves de Corlieu að nafni. Cousteau sagði: „Aqua-Lung tækin urðu til vegna þess að við vildum geta verið lengur í kafi en mögulegt var með því að halda einungis niðri í sér and- anum. Þau hundraðfölduðu köfunar- tímann, en tímaaukningin gaf okkur tækifæri til að sjá hluti, sem gerðu það að verkum, að við vildum geta verið í kafi miklu lengur. Ég get ekki lýst því, hversu oft í lok langrar köfunar við höfum séð áður óþekkt dýr eða furðu- legar athafnir, sem okkur langaði til að kanna nánar, en tímavörðurinn uppi á yfirborðinu skaut aðvörunarskoti í sjó- V» ousteau hefur verið kallaður „mesti ævintýramaður á okkar tímum". Hann kallar sjálfan sig „tækni- fræðing undirdjúpanna". Hann starf- aði sem skotliðsforingi i franska flot- anum, en dró sig í hlé árið 1957. Hann fæddist árið 1910, þegar móðir hans var á leið frá París til Gironde til að hitta föður hans, sem var vínútflytjandi þar eins og forfeðurnir höfðu verið. Barnið lifði af erfiða fæðingu og alvarlega sjúkdóma í bernsku. Faðir Cousteaus var kaupsýslumaður, sem hafði við- skiptasambönd um allan heim og ferð- aðist því mikið. Ferðasögur hans vöktu löngun drengsins til að sjá sig um í heiminum. Frá 9 ára aldri dvaldist strákurinn í tvö ár í New York með föður sínum og sótti þar skóla, lék sér á götunni og kallaði sig ,,Jack". Fyrsta köfunarferð hans var í vatni nokkru í Nýja-Englandi, þar sem hann stakk sér til að ná upp trjágreinum fyrir neðan dýfingarpall, sem þar var. Það vakti enga löngun hjá honum til að kanna botninn, enda voru engar köfun- grímur til þá, sem gerðu mögulegt að sjá greinilega það sem var undir yfir- borðinu. Þegar slíkar grímur sáu fyrst dagsins ¦ljós á fjórða áratugi aldarinnar, var Cousteau að skyldustörfum í flotanum í Toulon. Hann var hálfbæklaður eftir árekstur í kappakstursbíl þokunótt eina í Vosges. Skurðlæknar höfðu ákveðið að taka af honum margbrotinn vinstri handlegginn vegna mikilla tauga- slíemmda. Cousteau harðneitaði þvi og horium tókst að fá aftur að nokkru afl í handlegginn með langvinnum sjúkraæfingum. Hann var í Toulon og synti þar í sjón- um klukkustundum saman til að reyna að ná bata, þegar Philippe Tailliez, lautinant, sýndi honum köfunargrímuna. Fyrstu kynni Cousteaus af lífinu undir yfirborði sjávarins nægðu til að vekja hjá honum ákafa löngun til að sjá og kynnast öllu sem þar væri. Hann, Tailliez og Frédéric Dumas köfuðu 23 metra niður án nokkurra önd- unartækja. Þeir héldu bara niðri í sér andanum. Til að geta verið lengur í kafi fundu þeir Cousteau og verkfræð- ingurinn Emile Gagnan upp Aqua-Lung- tækin. Uppfinningunni var lokið og Cousteau fer ofan í eitt af djúpsaevar- köfunartækjum sinum. hún reynd í sjónum við hinar hættu- legustu aðstæður meðan Frakkland var hernumið, og henni var haldið leyndri þar til landið hafði verið frelsað. r V< ousteau og Dumas lýstu reynslu sinni af Aqua-Lung tækjunum fyrstu árin í bókinni „Hinn þöguli heimur", sem kom út árið 1953 og hefur verið þýdd á 27 tungumál, þar á meðal rússnesku og islenzku, („Undraheimur undirdjúpanna"). Hún og Aqua- Lung fækin urðu til þess, að fjöldi manna tók að stunda köfun sem íþrótt og til könnunarferða. Enn fleiri bættn-* í þennan hóp eftir að Cousteau tók kyikmyndina „Hinn þöguli heimur". (Aður en hann uppgötvaði köfunina Framhald á bls. 7. . Nokkrir af samstarfsmönnum Cousteaus gera tilraunir á nokkurra metra dýpi í Miðjarðarhafinu. Tveir þeirra voru heila viku neðansjavar, höfðust við í sívölum klefa (í baksýn) og unni í sjónum fimm tíma á dag.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.