Lesbók Morgunblaðsins - 09.09.1973, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 09.09.1973, Blaðsíða 12
.....og þá af yöur umbeönu suspensation áhrœrandi. . : . Jón Sigurðsson forseti. -Þœttir um Rentukammer og Kansellí Framh. af ibls. 3 dönsku, leggja þeir samt ekki niður íslenzkt mataræði, einkum ef þeir komast yfir súrsmér, rikl- ing eða hákarlsbita: „Maðurer nefndur Skúli Thorlacius, kópíi- sti. — Honum þykir góður há- kall, bæði upp úr súr og hertur. — Hann hefur beðið mig um að skila til yðar, sem hann segir sé gamall vinur sinn, að hann biðji yður.fyrir alla muni að útvega sér tvær tunnur af hákalli, önnur á að vera hert, en önnur á að vera súr, og hákallinn á að verff góður fyrir alla muni." Þetta erindisbréf skrifar Árni Thorsteinsson Páli fóstbróður sínum á Stapa árið 1848. Og hákarlinn kemur. „Skúli hefir beðið mig um að skila þekklæti, sem hann með kollegial iver og taktik dikteraði mér um daginn, hann er nl. orðinn kopíisti í Indenrigsministeríinu. Á móti sendingu í haust tekur hann líka, svo skal eg með póstskipi skrifa nákvæmar um það." Og kópíist- inn er svo stór maður, að hann býðst til að borga tunnurnar tvær — með bók. „Sömuleiðis talaði hann um — að hann útve- gaði yður t.a.m. einhverja bók, sem yður langar til að eiga." — Þrátt fyrir þetta höfðinglega boð virðist kópíistinn ekkert áfram um borgunina, og láir víst enginn Árna þótt hann ráðleggi Páli — með stakri hæversku — „smátt og smátt að draga sig út úr þessum verzlunarviðskiptum". Það er svo heldur alls ekki víst, hvort að nokkurri bók hafi Verið að ganga hjá þessum hákarlsunn- andi kópíista, — og sízt ef það er sá Skúli, sem Gröndal nefnir alllöngu síðar í bréfi til Jóns for- Jón Eirlksson, deildarstjóri í rentukammeri 1772-1787. seta er hann segir: „Mikj'andskoti er Skúli á rassin- um. Hann segist vera búinn að setja allt — kápuna og gullhring- inn — til föðurbróður," þ.e. til „Frænda"." V Það er dáldið annarlegt' að koma nú f þetta aldna hús, sem geymir f þögn sinni svo mikið af íslenzkri persónu og þjóðarsögu. Svartur marmarinn er slitinn af sporum genginna kynslóða. Drungalegir háloftaðir gang- arnir með ægiþungum svörtum málmportum gefa svipmót ótta og hvetja undirdánuga til lotn- ingar við yfirvald hússiris. Nú eru hér ekki á ferð um ganga íslenzkir bændasynir forframað- ir til kopíistatignar f þénustu hans hátignar. Léttstígir einkaritarar dönsku ráðuneytanna tipla nú á mar- maragólfunum með „kópíur" sínar. Hér voru þeir allir og margir fleiri. Jón Eiríksson, Grímur Thom- sen, Jónas Hallgrímsson, Jón Sig- urðsson . . . Andi þeirra býr í mettuðu lofti hússins. . . . ísland . . . sögðuð þér ís- land, segir þriflegur embættis- maður í föðurlegum tón; ónei, hér hafa aldrei verið neinir íslendingar, ha? En ef þér vilduð f á að hitta Per Hækkerup . . .? TóRADÍM° Sú undarlega meinloka hefur' fangað suma fræðimenn, ís- lenzka, að örnefnið Stóra-Dímon undir Eyjafjöllum sé karlkyns- orð. Síðast sá ég þetta á prenti í örnefnagrein Árna Ola: „Forn írsk nöfn á Islahdi" í Lesbók Morgunblaðsins, 28. tbl. 1973. Varðandi þá grein ber auðvitað fyrst að geta þess, að Dímonir báðar eru að mestu í landi Vestur-Eyjafjalla, önnur (Litla- Dímon) meðöllu. Eyfellingar, Austur-Land- eyingar og ýmsir Fljótshliðirigar hafa kvenkynsmynd orðsins enn með öllu öbrjálaða. Um Miklu- Dimon getur í heimildum frá 14. öld og allar götur síðan er mynd orðsins rétt í rituðum og pren- tuðum heimildum, þar til óstað- fróðir menntamenn þessarar aldar fara að fjalla um staðina. Fróðleikskonan Helga Pálsdóttir á Grjótá í Fljótshlíð sagði mér, að Nikulás Þórðarson kennari á Kirkjulæk hefði kennt nem- endum sínum að rangt væri að segja Stóra-Dímon, málfræðilega væri rétt Stóri-Dímon og það hefði leitt til þess, að margir í Fljótshlíð tóku karlkynsmyndina upp. Rétt væri að láta hinn gamla framburð heimamanna, sem enn heldur velli í Landeyjum og undir Eyjaf jöllum, ráða þarna. Og svo voru það Rauðuskriður Njálu. Ég held, að engin herra- þjóð hafí hér viljað kveða niður Dímonarnöfn Keltanna á þessu svæði. Höfundur Njálu hefur áreiðanlega vitað, að Mikla- Dimon hét þvi nafni, en i henni var örnefnið Rauðuskriður og það varþað, sem þar skipti máli. Hluti af Stóru-Dimon heitir enn Rauðaskriða og ber nafn með réttu. ÞórðurTómasson. BRIDGE HÖFUNDUR cmýja saginkerfitsins „PrecJsilon Sysltem" eða m'ákivæmraistouiið, eiinis og iþað heifur verið nefnt á isfenzkuj er Chuirag Ch'tog Wei, Hann er ifæddur í 'Kíma, eoi varð bandariistour rlikislborgar.i 'árið 1957. Wei er fyrst og freimst iþekktiur fyrilr sagnkeríiðí, en ar eúnnig 'talnm lágætur splSlairi. Elkiki alls fyrir löngu var haimn1 láihorfandi að Tneistar'akeppni i Bandarikjiun- um og að einiu spili lokniu ibenitúl hanini á vinm'Jngsleið, siem sagnhafi hatfði ekfci tomið auiga á. Vilö' stkuiiuni athiuiga 'þetita spil og á'ðiur en JiitlLð er á viraninigsleið- ina er rétt að fesendiur reyn'j ajáulfir 'að vclnina sipilð. Norður: A 8-2 V Á-5-2 ? K-D4 * KO-G-10-2 Vestur: Austur: A A^K-10-6-3 A D-7-4 V — V D-G-9-7 ? 10-S-7-6-2 ? Gh5-3 * 7-4-3 * 9-6-5 Suður: A G-9-5 V K-10-8-6-4-3 ? ÁJ9 * Á-8 Suðiux var sagnlhaifi í 4 íujöirtum, en veisituiv,hafðii einu siinmlii sagt spaða. Vesibur ittóte ás og kór.g í sipaða og ilét út 'spaðia í 'þriiðTja sinini. Saignlhiaíi1 íronipaði i borSi' og varð haria gllaðlur, þeg-ar ausKiur fyligdi lit. Næsft tók sagnihlalfi hjairita as og pá kcxm í Qjós' 'hvem- ið trompin skiiptíuat á mdiMia!nds.tæðiniganinak Sagnhafi lét út hjiaanta 5, ausltiur drap með giosa og sagnhafii' drap með kómgi. Saignhalfi reynidi sí'ðaim að fækka trompum Elínium heima með iþví að fara mm í borð og trompa heima, en Iþetlta heppnaOlisit eiklki, því hann á aðei'ins tvær iinmikoim'ur i iborolð. Hainn varð' því aö geiía 2 siagi' á tromp og tapaðil spaiinu. Að spilin'u toknu iben'tii Wei a vinniimgslte'ið, sem er afar eintföld, þegar beinit Ihefur veriö á hama. Saginihaifi lætur eteki úlö hijarta 'ás, helkiur hjanta 5 og iáiti aiustuir hwrlki gosa né drötltnitoigiu, þá er drep- ið heima með tiunnii Ekki •skitpt'ir máH, þótt vesibur drepi, því þá faflia tromipini, siem eftir eru, í ás og kóai'g. — Drepi aiuisitur með gosa, þá drepur sagnlhaifi með kóingi, tekur ás í laufi, löeltiur aftur lauif, drepur i borðii, Sætur enn.tát lauif oig trompar 'hel:lma•. Næst •tekur hann' tlígud ás, lætur enn tigiuli, drepiur í borði, l'æitiur ú't aíinaðihvoiiit laulf eða tóguil, taomipar heima, i£er síftan inn í iborð á itromp ás og lætlur út úr •borði iiaiuf eða tigul og íær þ'aininig 10. sllagiinin á hjarta 10 og vJinniur spiffið.

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.