Lesbók Morgunblaðsins - 09.09.1973, Blaðsíða 2

Lesbók Morgunblaðsins - 09.09.1973, Blaðsíða 2
Kansellíið eða Rauða byggingin á Slotshólma var byggð árin 1716-1721. Húsið er i barokstíl, gert af rauðum múrsteini á granitsökkli. Samanlögð lengd hússins er 144' metrar i þremur álmum norður-austur-suður. Listaverkið á framhlið þess er eftir J. Sturmberg, brjóstmynd úr marmara af Friðriki VI, fallbyssum hans, orrustufánum og skjaldarmerki. Húsið ér hið ytra nær alveg i upprunalegri mynd. í þessu húsi var stjórn allra mála íslands í tvær aldir. Til hliðar sér á Kristjánsborgarhöll, aðsetur þings og stjórnar Danmerkur „.... ogþá afyður umbeðnu suspensation áhrœrandi...." Þœttir um Rentukammer og Kansellí Eftir Braga Kristjónsson © i Absalon biskup reisti virki sitt á Slotshólma í Kaupmannahöfn, þar sem áður hét Strandhólmur. Á þessum sögufræga stað voru lengi síðan konungshallir Danaveldis. Á Slotshólma f Kaupmanna- höfn standa nú á litlu svæði margar helztu byggingar í veldi Dana. Þar er Kristjánsborgar- höll, aðsetur þings og stjórnar, firna mikil og þumbaraleg byg- ging, búin fáum nútímalegum kröfukostum. Þar eru Hallarkirkjan,' Kon- ungsbókhlaða, Rfkisskjalasafn og Kauphöllin. Safn höggmynda Thorvaldsens. Handrita- og skjalasafn Arna Magnússonar. Á Slotshólma eru mörg ráðuneytis- hús og hallir, sum þeirra alda- gömui. Safh Thorvaldsens og Kauphöllin eru fagrar byggin- gar, þó ólíkar. Skáhallt gegnt gafli Kaup- hallarinnar er rautt múrsteins- hús, sem í fáu sker sig Ur þessum misgömlu og þunglamalegu byggingum. Þetta er „Rauða byggingin", stofnun, sem fyrrum var á Islandi fremur ræmd sem Kansellíið og Rentukammerið. II Á þessum hluta hólmans var um miðja 17. öld byggt veitinga- og knattleikahús Henriks rentu- meistara Mullers. Fór slfk starfsemi þar fram til ársins 1714, þegar kóngur keypti það ásamt fleiri eignum á Slotshólma til að reisa þar hús yfir sín ráðu- neyti. Síðan voru vertshús brotin niður og 1716 til 1721 var Kansel- líið byggt. Höfundur bygging- arinnar var húsameistarinn J. C. Ernst. Hún er í barokstíl, gerð af rauðum múrsteini á granítsökkli. Kostnaður varð um 70 þúsund ríkisdalir. Byggingin er stór, þriggja lofta og ris og kjallari. Hún er í þremur álmum: norður, austur, suður. Hvelfdur kjallarinn undir byggingunni er talinn eldri, lík- lega frá tíma knattleikastarfsemi Míillers rentumeistara. Aðalálman, sem liggur með Slotshólmagötu er 60x18 metrar. Norðurálman er 33x18 m og suðurvængurinn 51x11 metrar. í byggingunni voru upphaflega mörg vönduð listaverk á loftum og veggjum, máluð og ofin. Flest hafa þau orðið mannlegri skammsýni að bráð, annaðhvort málað yf ir þau eða rifin niður. Nú eru í byggingunum ráðuneyti innanríkis- fjár- og viðskiptamála. III ÍJr þessari gömru byggingu var öllum málum Islands stjórnað á átjándu og nítjándu öld. Húsið er rautt og mikið og æði þunglama- legt. Yfir framhlið þess er lista- verk J. Sturmbergs; mikil brjóstmynd úr marmara af Friðriki konungi sjetta, fall- byssum hans, orrustufánum og skjaldarmerki konungs. Gengið um innri dyr frá Kristjáns- borgarhöll eru á vegg tvö mikil nægtarhorn og flæða úr þeim gullpeningarnir. Fyrir innan horn þessi situr nú vörður hús-

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.