Lesbók Morgunblaðsins - 16.01.1988, Qupperneq 4

Hún er frá Eyri við Ingólfsfjörð. Með fötin sín
og bækurnar í poka á bakinu gekk hún ásamt
systrum sínum 10 km leið yfir Hálsinn og
fram að Finnbogastöðum. Þar var barna-
skóli og þar var heimavist. Nú er Ingólfs-
Hún Dísa úr
Strandasýslunni hefur
alltaf verið leitandi
manneskja og eftir að
hún fluttist utan og
kynntist Islam hefur hún
fengið betri svör við því,
sem sótti á hana. Hún
bjó um tíma með manni
sínum í Indlandi, en býr
nú í Gautaborg, einstæð
móðir, en áfram muslim
og ræktar trú sína.
Qörður löngu kominn í eyði. Enn má þó sjá
merki atvinnulífsins á Eyri, meðal annars
yfirgefna síldarverksmiðju. Síðar fóru þær
Gunnarsdætur sjóleiðina í Héraðsskólann
að Reykjum í Hrútafirði. Þar kynntist ég
Dísu sem var dul eins og ég og tæpast til-
viljun að með okkur tókst félagsskapur sem
entist. Einu sinni „týndi“ ég Dísu og fann
hana ekki aftur fyrr en tíu árum síðar og þá
í sporvagni í Gautaborg. Fjögurra bama
móðir, reynslunni ríkari, trú sinni og nýju
nafni. Ég skal viðurkenna að ég varð pínu-
lítið hvumsa þegar hún tilkynnti mér að hún
gengi ekki lengur undir nafninu Ásdís.
Seinna útskýrði hún fyrir mér að hún vildi
ekki bera svo heiðið nafn og að henni hefði
verið gefið nafnið ’ Farbat Jaha, arabískt
nafn sem þýðir gleði alheimsins.
Hún ber trú sína með sér. Sé einhver í
vafa má þekkja muslimskar konur á höfuð-
fatinu. Samkvæmt Kóraninum ber þeim að
hylja allan líkamann klæðum, þannig að
aðeins andlit og hendur sjáist. Hún hefur
breyst. Hún býr yfir æðruleysi, sem er allt-
of fágætt. Þegar ég bið hana um viðtal, er
það vegna þess að mér fínnst saga hennar
óvenjuleg og hún er fús til að svara spum-
ingum sprottnum af fáfræði og forvitni.
Hún bjó fjögur ár í Indlandi en býr nú í
Gautaborg ásamt börnum sínum. í fjórtán
ár var hún gift indverskum manni, en er
nú einstæð móðir og vinnur að málefnum
kvenna innan islamska safnaðarins og hefur
m.a. starfað á skrifstofu þeirra í Gautaborg.
Eftir KRISTÍNU
BJARNADÓTTUR
Samfélag á Hvolfi
Ég set mig í blaðamannastellingar og
byija á að spyija Dísu, eins og ég leyfi mér
enn í dag að kalla hana, hvort hún hefði
getað látið sér detta það í hug, þegar hún
Moskan í Isfahan. í Islam tíðkast ekki að gera myndir af Allah eða spámanninum
Múhameð, en þess í stað eru mosksurnar ríkulega skreyttar með mósaík.
Ásdís, sem nú heitir Farhat Jaha, við sambýlishúsið í Gautaborg, þar sem hún býr.
var lítil stúlka norður á Ströndum, að hún
ætti eftir að gerast Múhammeðstrúar.
Þá leiðréttir hún mig vingjamlega og
bendir á að það sé ekkert til sem heiti
Múhammeðstrú. „Múhammeð var spámaður
en enginn Guð. Við segjum Islam sem þýð-
ir að fylgja lögum Guðs. Og sá sem fylgir
lögunt Guðs er muslim." Svo heldur hún
áfram og svarar spumingu minni.
„Nei sjálfsagt hef ég ekki getað ímyndað
mér það. Hinsvegar man ég að strax í bama-
skóla, þegar ég heyrði fyrst um Kóraninn,
þá fékk ég mikla löngun til að lesa hann.
Það var ríkt í mér að leita eftir svömm við
spumingunni um leyndarmál lífsins. En það
var ekki fyrr en ég var komin um þrítugt
að ég tileinkaði mér Kóraninn. Og reyndar
fyrst núna að verið er að þýða hann á
íslensku. Ég las hann fyrst á ensku og
seinna hef ég verið að lesa hann á arabísku."
Þegar ég spyr um ástæðuna fyrir því að
hún tók Islam fram yfír önnur trúarbrögð
eins og til dæmis þá kristnu trú sem við
ólumst upp við segist hún hafa vænst of
mikils, orðið fyrir vonbrigðum.
„Þegar ég játaði kristna trú og fermdist,
þá gerði ég það mjög heils hugar, ákveðin
í að fylgja lögum Guðs. En ég vænti ein-
hvers sem ég fann ekki þá og þetta leyndar-
mál um tilgang lífsins hélt áfram að vera
leyndarmál. Og þegar ég fann hve litla virð-
ingu margir meðbræður mínir og systur
bám fyrir þeirri trú sem við höfðum játast
olli það mér vonbrigðum. Ég var því mjög
leitandi þegar ég fór utan, um tvítugt. Ég
vildi sjá og finna hvemig annað fólk lifði í
öðrum samfélögum. Leitaði að einhveiju
sem gerði það að verkurp að fólk gæti lifað
í friði með sjálfu sér og öðmm og borið
virðingu fyrir tilvemnni. Eg fann hvergi það
sem ég leitaði að, ekki fyrr en ég fór sjálf
að lesa Kóraninn. Islam heillaði mig meðal
annars vegna þess að þar em engir millilið-
ir milli manneskjunnar og Guðs.“
Hver vom tildrög þess að þú fórst að
vinna fyrir Islam-kvennasamtökin?
„Mér fannst ég einangmð hér í Svíþjóð
og þekkti fáa. Smátt og smátt kynntist ég
öðram konum í Moskunni eða bænahúsinu,
sem eins var ástatt með. Við byijuðum að
lesa Kóraninn saman og kynntumst þannig
nánar. Við áttuðum okkur á að það var
þörf fyrir stað sem fólk gæti leitað til og
fengið upplýsingar um Islam. Það fólk sem
Ieitar til samtakanna em meðal annars kon-
ur sem em giftar muslimum en hafa annan
bakgmnn sjálfar. Eins stofnanir eins og
skólar, þar vántar oft upplýsingar og svo
kemur til okkar fólk sem af ólíkum ástæðum
hefur áhuga á að kynna sér Islam. Það búa
milli fimmtíu og sextíu þúsund muslimir í
Svíþjóð, þar á meðal nokkrir Svíar, en iang-
flestir em innflytjendur."
Hvernig samræmist Islam sænsku sam-
félagi?
„Ja, eiginlega — þegar ég kom frá Ind-
landi fannst mér þetta vera samfélag sem
stæði á hvolfi. Rétt væri rangt og rangt
væri rétt. Mér fannst eins og sagt hefði
Ásdís með son sinn - og með höfuð-
búnaðinn, sem hún skilur aldrei við sig.
verið við þetta fólk: Snúðu við. Ég get tek-
ið sem dæmi, hvernig mér fannst komið
fram við gamalt fólk, sem skellt er inn á
stofnanir og nýtur lítillar virðingar eftir að
starfsævinni svokölluðu lýkur. Meðal musl-
ima er mikil virðing borin fyrir eldra fólki.
Borin virðing fyrir reynslu þess og lífi. Það
á að njóta vemdar og eins fullkominnar
aðhlynningar og mögulegt er síðustu æviár-
in. Mér fínnst til dæmis rangt að sjá eldri
konu eina á ferð um bæinn, enginn sem
heldur undir hendina á henni. Hér er það
mjög algeng sjón. Það er allt annað gildis-
mat ríkjandi hér, heldur en það sem þú
finnur meðal muslima. Það kemur fram í
svo mörgu. I bamauppeldi virðist mér mikil
áhersla lögð á að rækta hagnýta eiginleika.
Bamið á að læra að framkvæma hitt og
þetta, en mér virðist minni áhersla lögð á
andlegan þroska. Jú, það er lögð áhersla á
að bamið þroskist sem einstaklingur og um
leið lögð rækt við vissa einstaklingshyggju.
Fyrir mér er mikilvægara að manneskjan
læri að þekkja sig sem hluta af stærri heild.
Muslimir leggja áherslu á þann þroska sem
þarf til að geta lifað í sátt og samlyndi við
annað fólk og sem byggist mikið á að kunna
að gefa og þiggja og að geta komið á móts
við náungann með virðingu og opnum hug.
Það er mikið um innflytjendur hér í
Svíþjóð af fjölmörgum þjóðemum, en mér
finnst sú kvöð liggja á innflytjendum að
þeir hagi sér og lifi eins og Svíar. Umburðar-
lyndi samfélagsins gagnvart framandi
siðvenjum er takmarkað og þannig takmark-