Morgunblaðið - 24.05.2001, Blaðsíða 12

1
1
-1
1
.1
/1
01
1
1
1
2%$

* 13
"

4
 

5
6'
"
7$

$)

 28"
3 
%$

*
"
9#($$%1 

2%
"
:
"
$*
4;"
5
6"
9<)11
9#($$%8


$! = 1 " "


$= 1- " "

..,
,
 ,/
. ,/
,
. ,.
.,-
- ,
0,-
/,
-,/
1/ .,
3 %+ 3 










3 +5 "
I+-
- ,
,0
,0
, 
., 
-, 
, 0
,
,/
,.
0,
,

















 J J 2

 . 1 G%H#
*
!

 

,"
$%

J 
' 
12 C FIMMTUDAGUR 24. MAÍ 2001 MORGUNBLAÐIÐ































































































VIÐSKIPTI ATHAFNALÍF Mikil hækkun umfram meðaltal undanfarin ár gæti hafa rænt
fjárfesta vitund um hve ávöxtun á hlutabréfamarkaði getur verið
skrykkjótt. Allir ættu hins vegar að geta varað sig á tölvuvírusum.
Skrykkjótt ávöxtun og
hvimleiðir tölvuvírusar
S
TARFSEMI Baugs hf. er marg-
þætt en hefur í meginatriðum
með tvenns konar verslun að
gera, matvöruverslun og sér-
vöruverslun. Hér á Íslandi eru
matvöruverslanir Baugs vel þekktar, s.s.
Bónus, Nýkaup og 10–11. Hið sama má
segja um sérvöruverslanir fyrirtækisins,
Hagkaup, Útilíf, Vedes og Topshop. En
með tilkomu verslunar- og afþreyingarmið-
stöðvarinnar Smáralindar telja forsvars-
menn Baugs að vaxtartækifæri hér heima
séu orðin mjög takmörkuð. Yfirlýst stefna
félagsins er því að sækja á erlenda markaði
og efla starfsemi félagsins þar.
Uppbygging smásölu Baugssamstæð-
unnar erlendis hefur verið hröð á síðustu
misserum en undanfarnar vikur hafa verið
sérlega viðburðaríkar hvað þetta varðar.
Skyndilega hefur félagið eignast stóran hlut
í verslanakeðju í Bretlandi og yfirtekið aðra
í Bandaríkjunum.
Baugur Holding, sem er eignarhalds-
félag í eigu Baugs hf., hefur eignast 20,1%
eignarhlut í breska smásölufyrirtækinu
Arcadia Group og er Arcadia nú orðið hlut-
deildarfélag Baugs Holding. Félagið rekur
tískuverslanakeðjur í Bretlandi sem sam-
anstanda af um 1.800 verslunum og 600
deildum innan annarra verslana.
Áður átti Baugur eignarhlutinn í félagi
við aðra eigendur fjárfestingarfélagsins A-
Holding S.A., sem voru Kaupþing, Gaumur,
Íslandsbanki-FBA og
hefur verið gengið frá ka
öllu hlutafé A-Holding í A
Fyrir þau 87% sem Ba
af meðeigendum sínum
átti sjálft 13% hlut í A
voru greiddir rúmir 5,8 m
að markaðsvirði með h
Baugi, þ.e. greitt var me
hlutabréfum í Baugi a
virði 463 milljónir kró
genginu 12,6. Auk þess
irtók Baugur lán A-ho
ing að upphæð 3,3 mill
arðar íslenskra króna
Þegar tekið er tillit t
eignarhlutar Baugs í
Holding nam kaupve
hlutarins í Arcadia a
rúmum 10 milljörð
króna sem færðar er
bóka hjá Baugi Holding
aðsverð bréfanna var u
arðar króna þegar kaupi
Fyrrum eigendur A
kaupa hlutabréf í Arcad
mánuðum ársins 2000 og
nam hlutur þeirra 20%
verðið lágt en það fór læ
ber í fyrra. Meðalkaup
Holding var 165 pens
hlutirnir sem um ræðir e
milljónir talsins. A-Hold
samkvæmt þessu fengið
tæpar 63 milljónir punda
arða króna. Þau voru svo
inu 191, eða fyrir rúma
eins og áður kom fram.
Gengi hlutabréfa í A
skráð eru í kauphöllinn
lok viðskipta á sl. þriðjud
ur meira en sjöfaldast
Markaðsvirði fimmtun
Arcadia er því komið í
króna en til samanburð
markaðsvirði allrar Ba
Umsvif Baug
hafa ríflega
tvöfaldast
Baugur fjárfesti nýverið í erlendum félögum fyrir um 16 millja
Efnahagsreikningur félagsins árið 2000 nam 15 milljörðum k
hagnaður ársins var tæpar 600 milljónir. Í lok ársins 2001 er á
efnahagsreikningurinn verði orðinn 35 milljarðar króna og fé
1.200 milljóna króna hagnaði.
Erlend umsvif Baugs hafa aukist mjög á síð-
ustu vikum og við það hefur fyrirtækið
stækkað verulega. Soffía Haraldsdóttir kynnti
sér starfsemi Baugs á erlendri grundu,
rekstur, fjármögnun og stjórnun verkefn-
anna auk áhrifanna á samstæðu félagsins.
Hlutur Baugs í Bonus
Stores Inc. er 55%.
Ein hinna fjögurra Arcadia-
verslana sem Baugur rekur.
FJÖLMARGIR VBS-ormar (Visual Basic)
hafa gert usla meðal tölvunotenda undan-
farna mánuði. Nefna má orm sem kenndur er
við rússnesku tennisstjörnuna Önnu Kourni-
kovu og fyrir nokkrum vikum dreifðist ormur
sem kallaðist Homepage með ógnarhraða.
Ein ástæða þess að VBS-ormar eru jafn-
skæðir og raun ber vitni er sú að tölvuþrjótar
geta nýtt sér VBS-skriftumál, sem notuð eru
í Windows-stýrikerfi, til ýmissa aðgerða, til
þess að koma höggi á tölvunotendur um heim
allan. VBS-ormar berast með viðhengi.
Ef tvísmellt var á viðhengi í Homepage eða
Kournikovu í Outlook fór ormur af stað sem
sendi sjálfan sig áfram til allra sem voru á
póstfangalista þess sem fékk orminn. Það
voru einkum notendur Microsoft Outlook
sem urðu fyrir barðinu á þessum ormum en
þeir nota öryggisholur í póstkerfinu til þess
að dreifa sér áfram um póstfangaskrána.
Ormarnir geta einnig borist til annarra
póstnotenda en Outlook en valda yfirleitt
engum skaða. Þeir eiga það sameiginlegt að
þeir dreifðust hratt út en þeir eru horfnir af
sjónvarsviðinu á fáeinum dögum, meðal ann-
ars vegna þess að þá eru flestir póstnotendur
búnir að átta sig á hættunni eða búið sé að
gera vírusvörn sem virkar gegn þeim, en sem
dæmi um útbreiðslu Homepage má nefna að
vírusvarnarfyrirtækið MessageLabs hefur
þurft að glíma við tæplega 40 þúsund tilvik af
völdum ormsins í maí. Þrátt fyrir að VBS-
ormar valdi ekki miklum skaða geta þeir
reynst hvimleiðir. Líklega er besta vörn
tölvunotenda, ef þeir vilja ekki verða fyrir
barðinu á ormum, að uppfæra vírusvarnir
sínar eða smella ekki á viðhengi sem þeir
þekkja ekki.
ll TÖLVUR
Ormar láta gamminn geisa
◆
ll FRÉTTASKÝRING verslun
ÞAÐ er að mörgu leyti undarlegt þegar haft
er í huga hversu mikið er skrifað um hluta-
bréfamarkaði hversu fátt af þeim boðskap
verður minnisstætt.
Að einhverju leyti gefur viðfangsefnið ekki
tilefni til mjög djúpra vitsmunalegra skrifa en
nærtækari skýring er líklega sú að íhugul skrif
um hlutabréfamarkaði eldast ekki sérlega vel.
Ef til vill er meginástæðan að boðskapur papp-
írsflóðsins reynist yfirleitt rangur eða í besta
falli hálfsannleikur.
En þrátt fyrir að mönnum hafi reynst erfitt
að verða frægir að afrekum geta menn orðið
frægir að endemum. Eitt sígildasta dæmi þess
er forsíðugrein sem birtist síðla árs 1979 í
ónefndu bandarísku viðskiptatímariti sem bar
yfirskriftina „Andlát hlutabréfa“. Höfundi
greinarinnar var mikið niðri fyrir, enda voru
fjárfestar orðnir mjög mæddir eftir mögur ár
og bratta og grýtta leið niður af toppnum sem
náðist í upphafi árs 1973. Greinin boðaði að litl-
ar líkur væru á því, að ástandið á hinum ýmsu
sviðum efnahagslífsins, sem var ekki björgu-
legt, væri alls ekki líklegt til að batna á næstu
misserum og eyðimerkurganga hlutabréfaeig-
enda ætti eftir að vera miklu lengri. Í augum
margra voru þetta orð í tíma töluð og grein-
arhöfundur gat státað sig af því að hafa rétt
fyrir sér næstu þrjú árin, þó að stundum hafi
munað mjóu, en í ágúst 1982 náði Dow Jones-
hlutabréfavísitalan lágmarki, áður en tæplega
20 ára tímabil linnulítilla hækkana hófst. Það
er líklegt að þeir aðdáendur sem innrömmuðu
greinina og hengdu upp á vegg hafi tekið hana
niður eftir því sem árin liðu.
Það er tímanna tákn að eftir lækkanir á
hlutabréfamörkuðum á síðasta ári og fyrstu
mánuðum þessa árs, sem komu óhjákvæmi-
lega í kjölfar mestu eignabólu á hlutabréfa-
markaði á suma mælikvarða, þá er lítinn bil-
bug að finna á fjárfestum. Ein stærsta
breytingin á þessu tímabili er hin víðtæka
þátttaka almennings á hlutabréfamarkaði sem
á sér ýmsar skýringar. Það er þó líklegt, og
eðlilegt, að miklar hækkanir undanfarinna ára
og áratuga umfram sögulegt meðaltal hafi
rænt fjárfesta vitund um að ávöxtun á hluta-
bréfamarkaði getur verið mun skrykkjóttari
heldur en menn þekkja, ef mið er tekið af for-
tíðinni. Þó að forvitnir fjárfestar geti sökkt sér
niður í sagnfræði af fjármálalegum toga þessu
til staðfestingar er örugglega fátt sem kemur í
staðinn fyrir að upplifa (mis)löng tímabil þar
sem hvorki gengur né rekur með tilliti til
ávöxtunar á hlutabréfamarkaði. Innlendum
lífeyrissparnaðareigendum var örugglega
sumum nokkuð brugðið á síðasta ári í ljósi þess
að raunávöxtun síðasta árs var miklum mun
lægri en mörg næstliðin ár. Þetta er þó að
ýmsu leyti ekki í frásögur færandi. Þó að það
sé þægileg tilhugsun að sitja einungis uppi
með (háa) ávöxtun en enga áhættu verða fjár-
festar enn um sinn að bíða eftir að sjá þá
drauma rætast. Það er aftur á móti efni vanga-
veltna hversu áhættusöm hlutabréf séu og
hvort fjárfestar sem horfa til mjög langs tíma í
fjárfestingum sínum hafi ekki ofmetið þá
áhættu sem þeir væru að takast á hendur í
ljósi afraksturs af fjárfestingum í hlutabréfum
þegar löng tímabil eru skoðuð.
Oscar Wilde sagði eitt sinn eitthvað á þá leið
að bölsýnismaður væri sá sem þekkti verðið á
öllu en ekki virði neins. Það er freistandi að
álykta að títtnefndur greinarhöfundur hafi
fallið í þá gryfju að láta verðlækkanir áranna á
undan leiða sig að þeirri niðurstöðu að hluta-
bréf væru og yrðu verðlítil um langan aldur.
Sannleikurinn var aftur á móti sá að sjaldan
eða aldrei hefur virði hlutabréfa verið jafnmik-
ið og á þeim tímapunkti. Það er svo annað mál
hvaða rökleiðsla býr að baki því að tala um
verð í einni andrá og virði í annarri. Þau heila-
brot verða ekki útskýrð hér. Fjárfestar í dag
virðast aftur á móti fæstir ætla að feta í þessi
fótspor enda hafa menn reynslu af því að mikl-
ar lækkanir geta gengið tilbaka á tiltölulega
stuttum tíma. Það er aftur á móti sennilegt að
þeir fjárfestar sem trúa því að nánast öll þau
fyrirtæki sem verst urðu úti í lækkununum
rétti fljótlega úr kútnum fari bónleiðir til búð-
ar. Mörgum yrði ofraun að heyra hversu lang-
an tíma getur tekið fyrir einstaka hluta mark-
aðarins, þar sem spákaupmennskan hefur
verið hvað mest hverju sinni, að ná aftur vopn-
um sínum.
ll FJÁRMÁL Loftur Ó lafsson loftur@ru.is
Heimsbókmenntir
hlutabréfamarkaðarins
Mörgum þótti það orð í tíma töluð þegar greinin „Andlát
hlutabréfa“ birtist síðla árs 1979
Höfundur er verkefnastjóri hjá
Háskólanum í Reykjavík.