Pressan - 30.05.1991, Side 12

12
FIMMTUDAGUR PRESSAN 30. MAÍ 1991
Kostnaður við hvern nemanda í Bændaskólanum á
Hólum er næstum því tvöfalt hærri en kostnaður við
nám tannlæknanema við Háskóla íslands, sem er dýr-
asta námið í Háskólanum. Búfræðinám kostar ríkissjóð
um sex sinnum meira en skipstjóranám, vélstjóranám og
iðnnám.
I raun má segja sömu sögu um annað nám sem heyrir
undir landbúnaðarráðuneytið, garðyrkjunám. Kostnað-
ur ríkisins við hvern nema í Garðyrkjuskóla ríkisins er
mun meiri en kostnaðurinn við menntun tannlækna.
verkfræðinga og lækna að
vélstjóra og aðra slíka.
í dag eru 43 nemendur við
Bændaskólann á Hólum. Framlög
ríkisins til skólans á þessu ári verða
59 milljónir króna. Auk þess hefur
skólinn sértekjur upp á 13 milljónir
króna. Kostnaður við rekstur og
stofnkostnaður verður því um 72
milljónir á þessu ári. Ef þessari upp-
hæð er deilt niður á nemendur skól-
ans þýðir það um 1 milljón 675 þús-
und krónur.
Ef hins vegar er aðeins reiknað
með kostnaði ríkisins af skólanum,
sem er 59 milljónir, jafngildir fram-
lagið um 1 milljón 375 þúsund
króna.
Til samanburðar má geta þess að
kostnaður við hvern nemanda í
tannlæknadeild Háskóla Islands,
sem er lang dýrasta háskólanámið,
er mun minni eða 748 þúsund krón-
ur á nemanda. Það er því næstum
tvöfalt dýrara að mennta bónda en
tannlækni.
SKÓLAR LANDBÚNAÐARINS
SKERA SIG ALGJÖRLEGA ÚR
En Bændaskólinn á Hólum er
ekkert einsdæmi um dýrt nám. í
raun er nám í öllum þeim skólum
sem heyra undir landbúnaðarráðu-
neytið afskaplega dýrt. Ef kostnaði
ríkisins af þessum skólum er deilt á
nemendur þá kostar hver nemandi
Bændaskólans á Hvanneyri 995
ekki sé talað um skipstjóra,
Halldór Blöndal landbúnaðarráð-
herra. Dyrustu skólar landsins heyra
undir hann.
þúsund krónur og Itver nemandi
Garðyrkjuskóla ríkisins 1 milljón og
80 þúsund krónur.
Ef þessi kostnaður er borinn sam-
an við aðra skóla kemur í ljós að
landbúnaðarskólarnir eru úr öllu
samhengi. Aðeins einn skóli, Leik-
listarskóli íslands, er dýrari, en þar
kostar menntun hvers nemanda rík-
ið um 1 milljón og235 þúsund krón-
ur á ári. Leiklistarskólinn er því
næst dýrasti skóli landsins. Land-
búnaðarráðuneytið á hins vegar
dýrasta skólann, þann þriðja dýr-
asta og þann fjórða í röðinni.
NÁM í HÁSKÓLANUM Á
AKUREYRI ÞREFALT DÝRARA
EN í REYKJAVÍK
Það er Ijóst að það er kostnaðar-
samt að reka skóla úti á landsbyggð-
inni. Þannig er dýrasti menntaskól-
inn á Isafirði. Kostnaður ríkisins á
hvern nemanda er 308 þúsund
krónur. Mennta- og fjölbrautaskólar á
höfuðborgarsvæðinu eru mun ódýr-
ari en nám þar kostar ríkissjóð um
130 til 180 þúsund krónur.
Hver nemandi á ísafirði kostar
Olafur G. Einarsson menntamálaráð-
herra. Jafnvel háskólinn á Akureyri’
kemst ekki í hálfkvisti við skólana
hans Halldórs.
ríkið því næstum tvisvar og hálfu
sinni meira en nemendur í sambæri-
legum skólum á höfuðborgarsvæð-
inu.
Þessi munur á námi í Reykjavík og
úti á landi kemur enn betur í Ijós
þegar kostnaður á hvern nemanda í
Háskólanum í Reykjavík og á Akur-
eyri er borinn saman. Hver nem-
andi í Reykjavik kostar ríkið um 285
þúsund krónur á meðan hver nem-
andi á Akureyri kostar ríkið um 895
þúsund krónur.
Með öðrum orðum er hægt að
mennta meira en þrjá Reykvíkinga
fyrir hvern Akureyring.
HÆGT AÐ FÁ SEX SKIPSTJÓRA
FYRIR HVERN BÚFRÆÐING
En þessi munur á kostnaði við
skólarekstur á landsbyggðinni og í
Reykjavík getur ekki skýrt þann gíf-
urlega kostnað sem er við menntun
búfræðinga. Hér að ofan var mennt-
un þeirra borin saman við menntun
tannlækna. Samanburður verður
enn furðulegri ef búfræðingarnir
eru miðaðir við sér líkari stéttir.
Þannig kostar menntun hvers
nemanda í Stýrimannaskólanum
ríkið um 241 þúsund krónur. Ríkið
gæti því fengið rétt tæplega sex
skipstjóra fyrir hvern bónda sem
kemur úr Bændaskólanum á Hól-
um.
Svipaða sögu er að segja af kostn-
aðinum við nemendur í Vélskólan-
um og Iðnskólanum. Iðnskólinn er
ódýrastur en þar kostar nám hvers
nemanda ríkið um 213 þúsund á ári.
Það er sex og hálfu sinni dýrara að
mennta einn búfræðing á Hólum.
Svipaða sögu er að segja af
óskyldari skólum. Nám í Fósturskól-
anum kostar 218 þúsund á ári fyrir
hvern nemanda og nám í Sam-
vinnuháskólanum um 363 þúsund
krónur.
Eins og áður sagði er nám í Leik-
listarskólanum mjög dýrt eða sem
svarar til 1 milljónar og 233 þúsund
króna á hvern nemanda á ári. Leik-
listarskólinn sker sig úr öðrum lista-
skólum en nám í Myndlista- og
handíðaskólanum kostar 288 þús-
und og nám i Tónlistarskólanum í
Reykjavík aðeins 97 þúsund.
Eins og kunnugt er hafa þekktir
hagfræðingar komist að því að ekki
sé hægt að skilja stöðu landbúnað-
arins í hagkerfinu nema með því að
líta á hann sem listgrein. Þorvaldur
Gylfason prófessor hefur meðal
annarra fært að jjessu rök. Styrkir
ríkisins til landbúnaðarins virðast
miða að því að viðhalda greininni,
ekki fyrir neytendur og ekki fyrir
framleiðendur, heldur landbúnað-
inn sjálfan. Þetta minnir á kenning-
ar um listina listarinnar vegna.
Það ætti því kannski ekki að
koma neinum á óvart þó eini skól-
inn sem kemst með tærnar þar sem
landbúnaðarskólarnir hafa hælana
skuli einmitt vera listaskóli.
BÚFRÆÐINGURINN 675
PRÓSENT DÝRARI
EN LAGANEMINN
Eins og fram kom hér að ofan er
búfræðingsnámið næstum tvisvar
sinnum dýrara en nám tannlækna,
eða rúmlega 80 prósent dýrara.
Samanburðurinn við annað há-
skólanám er enn óhagstæðari fyrir
búfræðingana.
Þannig er um 160 prósent dýrara
að mennta búfræðing en lækni, um
210 prósent dýrara að mennta bónd-
ann en verkfræðinginn og 675 pró-
sent dýrara að mennta búfræðing
en lögfræðing.
Það síðast talda kemur kannski
engum á óvart. Laganemar þurfa
ekki aðgang að dýrum tækjum eins
og læknanemar, verkfræðinemar
og nemar í raunvísindadeild Há-
skólans. En sá kostnaður sem ríkið
ber í menntun búfræðingsins um-
fram þessa nema er eftir sem áður
ótrúlegur.
Þar sem verið er að ræða kostnað
við háskólamenntun er ekki úr vegi
að benda á að ein deild sker sig
nokkuð úr. Það er guðfræðideildin
en hún þarf ekki á dýrum tækjum
að halda frekar en lagadeildin. Eftir
sem áður kostar hver nemandi þar
ríkið um 420 þúsund krónur á ári
eða um 140 prósent meira en laga-
neminn.
Það gefur kannski einhverjum til-
efni til að líkja landbúnaðinum við
geistlegri hluti en listina.
Gunnar Smári Egilsson