Pressan - 30.05.1991, Síða 24

24
FIMMTUDAGUR PRESSAN 30. MAJ 1991
SKAPAÐIR
71L AÐ
ELSKA
9íl)jar
íölcitt?har
Jijóöiögm*
Helga í Freyju haföi sínar
aöferöir viö hlutina. Hún
bar jafnan svuntu góöa,
sem hún nýtti i hinum viö-
tækasta tilgangi, meöal
annars þegar hún var aö
hella upp á kaffi.
Einhverju sinni er gestur
var hjá henni var hún aö sía
mjólkina í gegnum svuntu-
horniö.
„Helga þó, hvaö ertu aö
gera?," sagöi gesturinn.
„Allt í lagi, allt í lagi,"
svaraöi kerling. „Svuntan
er skítug hvort sem er."
(Úr sveitavargssögum)
Stundum gat kerling
komist skemmtilega aö
oröi þegar hún var aö lýsa
ágæti síns heimilisfólks:
„Hann Hilmar minn,
hann er ekki lengi aö
hlaupa gangandi inn aö
Búöum."
(Úr mismælasogum)
Helga hugsaöi vel um
sitt fólk og reyndi aö sýna
þvi tillitssemi í hvívetna.
Þannig var aö sonur hennar
var meö ofnæmi fyrir
kleinufeiti og var kerling
þess vel minnug:
„Ég steiki bara tígla
handa honum Óskari min-
um."
|Úr sveitavargssogum)
Eitt sumariö var kerling
gestkomandi hjá presti. Er
húnvaraökveöjaW rkinná
hlaðinu sér hún aö madd-
aman er aö rífa upp rabar-
bara í graut úti í garði.
Hún arkar þangaö og tek-
ur slurk af rabarbara úr
hendi prestsfrúarinnar.
„Þetta var algjör óþarfi
góöa mín, en þakka þér fyr-
ir samt."
(Úr sveitavargssögum)
Þad fer ekki mikiö fyrir
þeim í umrœdum dagsins. I
símaskránni heita þau Sam-
tök heimsfridar og samein-
ingar. Þau hafa háleit mark-
mid en vinnan fer ad mestu
fram í kyrrþey. Þau hafa þok-
ad ýmsu áleidis, breidast
hœgt og sígandi át um veröld-
ina og eru óhád tráarbrögd-
um og stjórnmálahreyfing-
um. Halldór Einarsson hefur
veriö í þessum samtökum
í mörg ár og vid gefum hon-
um oröid.
„Þessi samtök eru í raun
hattur yfir mjög víðtæka
starfsemi. Mesta púðrinu hef-
ur verið eytt í það að reyna að
fá mismunandi hreyfingar,
ólíkar kirkjur og ólík trúar-
brögð til að koma saman og
starfa saman.
Við lítum svo á að í leit að
varanlegum lífsgildum og
bættum heimi þurfi margt að
konia til en veigamesti þátt-
urinn eru trúarbrögðin. Trú-
arbrögðin eru svo stór þáttur
í lífi fólks út um allan heim,
við verðum kannski ekki eins
mikið vör við það í hinum
vestræna heimi og víðast
annars staðar."
Hvers vegna skyldu trúar-
brögðin hafa orðið meira út
undan á Vesturlöndum en í
öðrum heimshlutum? Hall-
dór segir að við því sé ekki til
einhlítt eða endanlegt svar.
,,En samtökin hafa unnið að
því að trúarleiðtogar víða að
úr veröldinni komi saman og
beri saman bækur sínar og
takist á við afmörkuð við-
fangsefni þar sem trúar-
bragðadeilur eru hluti af
vandamálinu."
Halldór segir að aukin
þekking sé ávallt forsenda
þess að menn geti leyst
ágreiningsmál sín. „Þess
vegna hafa samtökin allt frá
árinu 1972 haldið alþjóðlegar
ráðstefnur vísindamanna þar
sem margvísleg viðfangsefni
í mannlegum samskiptum
eru tekin til umræðu." En
hversu útbreidd er starfsem-
in?
„Núna eru samtökin starf-
andi í hundrað og þrjátíu
þjóðlöndum, þau hafa náð
mestri fótfestu í Asíu og starf-
ið í Kóreu og Japan er mjög
öflugt."
Fyrsti angi þessarar hreyf-
ingar barst til íslands um
1975 og hefur síðan breiðst
rólega út. En i hverju er lífs-
gildið fólgið samkvæmt
kenningum þessara sam-
taka?
„Kærleikurinn og ástin er
að sjálfsögðu efst á blaði. Við
göngum út frá því að for-
senda þess að Guð skapar yfir
höfuð er kærleikur. Og kær-
leikurinn byggir á sambandi
fólks og alls sem lifir og hrær-
ist á jörðinni. Maðurinn er
hreinlega skapaður til þess
að elska.
Og þegar við yfirgefum
þetta mannlíf hér þá er það
hjartalag okkar sem lifir, eða
okkar innri maður. Ekki það
sem við gerum, ekki það sem
við þykjumst vera, heldur
það sem við elskum. Stofn-
andi hreyfingarinnar sagði
eitt sinn: Ef þú elskar eina
manneskju, þá færðu til baka
ást sem samsvarar því, en ef
þú elskar margar manneskj-
ur þá færðu til baka kærleika
í sama hlutfalli og þú elskar
sjálfur.
Það sem við þurfum að
gera er að rækta þessi sam-
skipti og átta okkur á því í
hverju kærleikurinn felst. Ég
held að kærleikurinn byggist
á óeigingirni og fórnfýsi."
Hvað getur hver og einn
einstaklingur beinlínis gert til
þess að bæta heimsfriðinn og
auka sameiningu manna?
„Það sem ég get bent á er
nokkuð sem við höfum gert
út um allan heim. Það er að
hver og einn velji sér ákveðið
svæði í sínu nánasta um-
hverfi og verði að liði eins og
hann mögulega getur.
Við förum í hús og bjóðum
fram hjálp okkar, bjóðum að-
stoð við að laga til í garðin-
um, hjálpa fólki að gera
hreint, eða hjálp sem á ein-
hvern hátt getur orðið að
gagni án þess að taka nokkuð
fyrir það.
Svona litlir hlutir hafa ótrú-
lega mikil áhrif, maður sýnir
fólki að manni standi ekki al-
veg á sama um það. Tíminn
sem maður setur í þetta kem-
ur margfaldlega til baka því
maður kynnist alltaf elsku-
legu fólki. Þetta skapar já-
kvæð viðbrögð og allt í kring-
um mann verður léttara og
þægilegra."
Hvað ætlar þú að gera á
morgun til að stuðla að meiri
friði og sameiningu?
„Ég ætla að vera reiðubú-
inn til þess að hjálpa ná-
granna mínum og reyna að
auka þekkingu mína og víð-
sýni svo ég geti betur skilið
aðra, óskir þeirra og
drauma."
SJÚKDÓMAR OG FÓLK
Læknar í veislu
ERFIÐAR VEISLUR
Flestum eðlilegum lækn-
um finnast of margir læknar
í hóp leiðinlegir og njóta
þess að fara út meðal venju-
legs fólks og skemmta sér.
Yfirleitt gengur allt vel en
stundum er skemmtunin
hundleiðinleg og menn
dauðsjá eftir því að hafa far-
ið. Oftast er þá um að ræða
samkvæmi þar sem fáir
þekkjast og fólk er í sífellu
að kynna sig og segja við
hvað það starfar. í slíkum
veislum er stundum erfitt
fyrir lækninn að vera eins og
hver annar og njóta lífsins
því margir vilja ræða við
hann um læknisfræði. Yfir-
leitt vilja menn tala um eigin
sjúkdóma eða eitthvað
spennandi í ættinni sem lýt-
ur að veikindum. Dæmigert
samtal getur þannig hljóm-
að svona eftir venjulega
kurteislega kynningu:
„Jæja, svo þú ert læknir, en
spennandi, getur þú sagt
mér af hverju 5 ára sonur
minn er með lítinn rauðan
blett eins og ber á annarri
rasskinninni?" eða „Hvað
getur það verið, að ég fæ
eins og stóran hvalskutul
gegnum mig miðjan þegar
ég beygi mig fram? Pabbi var
svona líka." Flestir læknar
lenda oft í löngum samræð-
um um reykingar, mataræði
ÓTTAR
GUDMUNDSSON
og megrunarkúra. Sumir
njóta þess en aðra langar
mest til að ræða um eitthvað
skemmtilegra eins og bíla
eða fótbolta.
LITSKRÚÐUG ÚTFERÐ
Einu sinni sat ég til borðs
með konu í stúdentaveislu í
Svíþjóð sem talaði um út-
ferð frá leggöngum við
mig allan tímann. Meðan við
gæddurn okkur á ágætri
laxasúpu með dilli í forrétt
(Creme de saumon a
I'aneth) lýsti hún fyrir mér
sérlega spennandi, þokka-
lega lyktandi gulri útferð.
Undir aðalréttinum sem var
lambahryggur marineraður
í basíliku með brokkóli
(Carré d’agneau au basi-
íic, broccoli au berre,
gousses d’ail glacées)
sagði hún mér frá rauðleitri
útferð og i eftirréttinum,
jarðarberjatertu (Tarte aux
fraises) ræddum við um lit-
lausa, lyktarlausa útferð.
Margra ára þjálfun á sjúkra-
húsum við ýmsar aðstæður
gerði mér kleift að halda
uppi þessum samræðum án
þess að missa matarlyst en
maðurinn, sem sat á móti
okkur og hálfhlustaði, virtist
missa allan áhuga á matnum
eftir því sem á samræðurnar
leið. Hann varð reyndar á lit-
inn eins og útferðirnar sem
konan var að lýsa. í litlausu
útferðinni var hann orðinn
litlaus sjálfur og þurfti þá að
fara fram og fá sér frískt loft.
En þetta er ekkert sérvanda-
mál læknanna. Trésmiðir
lenda í þvi að tala um park-
ett, píparar um Danfoss-
krana og ljósmyndarar um
Ijósmyndavélar.
HNÉ OG VÖRTUR
Flestir sem hitta lækna
hafa gaman af því að sýna
eitthvað sem er utan á þeim.
Ég hef skoðað aragrúa af
exem-olnbogum í boðum og
litið á skánir á tungu, þreifað
á hálseitlum og horft spek-
ingslega í hársvörð. Yfirleitt
segi ég fátt v.ð þessum
ósköpum, muldra eitthvað
fyrir munni mér og segi svo;
„Helvíti er þetta skrítið, en
þetta lagast." Um daginn fór
ég í boð og settist í sófa sem
var ágætlega staðsettur við
stóra Makkintoss-skál. Eft-
ir nokkrar mínútur settist
hjá mér ungur maður og við
tókum tal saman. Hann varð
upptendraður þegar ég
sagðist vera læknir. Þá verð-
urðu að kíkja á hnéð á mér,
sagði hann glaðhlakkalega.
Hann fór úr öðrum skónum
og sokkunum og setti fótinn
í kjöltu mér. Hnéð var greini-
lega bólgið, svo að ég potaði
í það með merkilegheitasvip
og sagði: „Þetta er ansi bólg-
ið, þú verður að fara til ein-
hvers skemmtilegs beina-
læknis. Þeir vita allt um
svona hné." „Svo er ég með
nokkrar smávörtur á besef-
anum," sagði maðurinn. Ég
varð felmtri sleginn og bað
hann í guðanna bænum að
sýna mér þær ekki. Þó tuldr-
aði ég eitthvað um húð-
lækna, stóð síðan upp og fór
og missti fyrir vikið af
Makkintoss-skálinni.
LÆKNAR TALA
VIÐ LÆKNA
Sumir læknar una þessu
þó vel og einn barnalækni
þekki ég sem getur ekki á
heilum sér tekið ef enginn
hefur spurt hann um ein-
hverja barnasjúkdóma í
veislu. Þetta er því miður
næsta algengt enda finnst
sorglega mörgum læknum
gaman að ræða um sjúk-
dóma. Einu sinni heyrði ég
tvo lækna ræða um veikindi
hvors annars. Þær samræð-
ur enduðu í slagsmálum,
hvor þeirra væri veikari,
hvor væri með sjaldgæfari
sjúkdóm eða hvor hefði hitt
fyrir fleiri liðónýta lækna
meðan á rannsókn stóð.
Menn urðu að skilja þá að
með handafli en þegar þeir
voru dregnir í sitthvora átt-
ina æptu þeir hvor í kapp við
annan. „Ég var á mun sterk-
ari lyfjum en þú!" „Það á að
skrifa um mig í blaði heimil-
islækna!"