Vísir Sunnudagsblað - 04.08.1940, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 04.08.1940, Blaðsíða 1
1940 Sunnudaglnn . 4 ágúst 31. blaö STO KKSE YRARFEL AGIÐ EFTIR A. J. JOHNSON, BANKAFÉHIRÐIR. FYRSTU drög til félags- myndunar um verslunar- mál á Suðurlandsundirlendinu munu hafa verið gei-ð f yrir rúm- lega hálfri öld. Árið 1887 var Árnesingafélagið stofnað að Húsatóftum á Skeiðum. Fyrir stofnun þess gengust þéir: Séra Magnús Helgason á Torfastöð- um (síðar skólastjóri), Gunn- laugur Þorsteinsson bóndi á- Kiðabergi, og Skúli Þorvarðar- son frv. alþm. á Berghyl. Höfðu þeir skrifastá við Torfa i Ólaf s- dal, og Benedikt á AuðnUm, og fengið hjá þeim upplýsingar og leiðbeiningar um slíkan félags- skap. Félag þetta náði aðallega til efri hluta Árnessýslu. Var hver hreppur deild fyrir sig. Fé- lagið var pöntunarfélag ein- göngu, og verslaði við L. Zöllner í Newcastle. Vörur félagsins voru settar á land i Reykjavik, og þangað urðu félagsmenn að sækja þær. Það ákvæði var i lögum þessa f élags, að enginn meðlimur þess mátti skulda á nýári, og ætluð- ust forgöngumennirnir til að þvi væri stranglega framfylgt hvernig sem það hefir gehgið. Þetta félag fæddi brátt af sér annað verslunarfélag, Stokks- eyrarfélagið, sem var einnig pöntunarfélag, en miklu stærra og víðtækara, því það náði yfir meginhlutann af Árnessýslu, Rangárvallasýslu alla ogVestur, Skaftafellssýslu austur í Skaft- ártungu. Með stofnun þessa fé- lags mun Árnesingafélagið hafa liðið undir lok að mestu leyti, a. m. k. í bili. Forgöngumenn að stofnun Stokkseyi-arfélagsins voru: Séra Jón Steingrímsson í Gaulverja- bæ, Páll Briem sýslumaður Rangæinga, og Þórður Guð- mundsson hreppstjóri í Hala.*) é= t^jjÁ***- Þórður GuSmundsson, Hala. m *) Séra Jón Steingrímsson var sonur Steingríms bónda Grímsson- ar á GrímsstöSum í Reykholts- dal, og var fæddur þar 18. júní 1862. Hann varð prestur í Gaul- verjabæ 1887, og andaSist þar 20. maí 1891, aSeins 29 ára gamall, en þaS var 5 dögum eftir stofnfund Stokkseyrarfélagisns, svo þaS var ekki aS undra, þó hann gæti ekki mætt á honum. Séra Jón hafSi ver- iS gáfumaSur mikill, og manna lík- legastur til aS verSa einn af at- hafnamestu og merkustu mönnum þjóSarinnar. PáU Briem var mjög þjóSkunnur maSur, einn af hinum mörgu sonum Eggerts Briem sýslum. á Espihóli í EyjafirSi, og fæddur á Espihóli 19. okt. 1856 (d. 17. des. 1904). Hann var fyrir- ferSarmestur af bræSrum sínum, fluggáfaSur, snjall í ræSu og riti, og lét flest þjóSfélagsmál til sín taka. MeSan hann var sýslumaSur í Rangárþingi (1890—1894), bjó hann allstóru búi á Árbæ í Holt- um. Þórður Guðmundsson var bóndasonur úr Efri Holtum, fædd- ur aS Kvíarholti 28. okt. 1844. AndaSist í Hala 5. apríl 1922. Á yngri árum átti hann viS þröngan kost að bú,a, síSar var hann í vinnumensku um mörg ár og fékk í kaup 32 krónur um áriS. En meS hyggindum, dugnaSi og óbilandi trausti á sjálfum sér, samfara góSri greind, hóf hann sig vegs og virðingar. Hann mentaSi sig aS öllu leyti sjálfur; lærSi t. d. aS skrifa á þann hátt, aS hann skar sér penna úr fulglafjöðrum og notaSi kláfsblóS fyrir blek. Svo vel ruddi hann sér braut, aS hon- um vom íal'm öll helstu trúnaS- arstörf í hrepps- og sýslufélagi. Hann var alþingismaSur, hrepp- stjóri, hreppsnefndaroddviti, sýslunefndarmaSur, safnaSarfull- . r£* * f- *i—s Rithandir stjórn- ar og deildarstj. á fundi í Hala 15. maí 1894. Af fundargerðabók Stokks- eyrarfélagsins er svo að sjá, sem fyrsti fundur þess, þ. e. stofn- fundurinn hafi verið haldinn að Sandhólaferju í Ásahreppi 15. maí 1891. En undirbúnings- fundur mun hafa verið haldinn veturinn áður að Gaulverjabæ. 1 fyrstu fundargerðinni — sem er rituð af hinum annálaða skrifara Jóni G. Sigurðssyni sýsluskrifara hjá Páli Briem, síðar bónda í Þjóðólfshaga, þá bæjarfógetaritara í Reykjavík, en síðast bónda á Hofgörðum í Staðarsveit — er frá því skýrt, að á fundinum hafi mætt eftir- taldir deildarstjórar fyrir þessar félagsdeildir: Skeiðadeild, Jón Jónsson (Skeiðháholti), Villingaholts- deild, Halldór Bjarnason (Hró- arsholti), Sandvíkurdeild, Sig- urður Þorsteinsson (Flóagafli), Stokkseyrardeild, Ivar Sigurðs- son (Stokkseyri), Holtamanna- deild, Þórður Guðmundsson (Hala), Rangárvalladeild, Tóm- as Böðvarsson (Reyðarvatni), Fljótshlíðardeild, Arnþór Ein- arsson (Teigi) og Vestur-Land- eyjadeild, Kjartan Ólafsson (Þúfu). En á fundinn hafi vant- að deildarstjóra fyrir Gnúp- trúi, — og um 20 ár formaSur fyr- ir einu stærsta verslunarfélagi landsins á þeirri ^íS. Nafn ÞórSar í Hala verður ekki aðeins ritaS a söguspjöld Rangárþings, sem hér- aSshöfSingja, heldur einnig á söguspjöld SunnlendingafjórS- ungs. verjadeild (Kolbein Eiríksson Mástungum), Landmanna- deild, (Eyjólf Guðmundsson Hvammi), Hvolsdeild (Jón Árnason, Garðsauka), Austur- Landeyjadeild (Einar Árnason, Miðey) og Gaulverjabæjardeild (séra Jón Steingrímsson?). Af (bráðabirgða?) stjórn fé- lagsins mætti aðeins einn, Þórð- ur í Hala, en hinir tveir eru sagð- ir forfallaðir, Páll Briem sýslu- maður vegna embættisanna, en séra Jón Steingrimsson vegna veikinda. Á stofnfundinum voru sam- þykt lög fyrir félagið. Fremur eru þau óf ullkomin. T. d. er ekki í þeim getið um hvert sé nafn fé- lagsins, eða hver sé tilgangur þess. Fyrsta grein laganna segir aðeins: „Uppskipunarstöð fé- lagsins skal vera Stokkseyri í Árnessýslu." „Stjórnarnefnd",þ. e. stjórn félagsins, átti að fá laun sín greidd eftir sundurliðuðum reikningi, er aðalfundur sam- þykti, en deildarstjórar áttu að fá í laun 2% af reikningsupphæð „deildar þeirrar er hann stýrir". Páll Briem amtmaÖur.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.