Vísir Sunnudagsblað - 30.03.1941, Blaðsíða 6

Vísir Sunnudagsblað - 30.03.1941, Blaðsíða 6
VÍSIH SUNNUDAGSBLAÐ fullyrðingarnar eru ótrúlega vanhugsaðar. T. d. þessi máls- grein: „Við getum að vísu enn sagt, að allt sé það gott niál, sem þar (o: „i fornum helgiritum þjóðarinnar", likl. átt við íslend- ingasögur, Sturlungu og rit Snorra, e. t. v. líka við þýðingu Brands ábóta á Alexanderssögu, Maríusögu og aðrar þýðingar frá 13. öld) er að finna, en við getum alls ekki sagt, að allt sé f ordæmanlegt, sem þar er ekki". Fyrri fullyrðingin þarna er vit- leysa. Við getum alls ekki sagt, að allt sé gott mál, sem þar er að finna. Auðvitað voru til rithöf- undar þá eins og nú, sem hvorki voru orðhagir né smekkvísir á mál, og önnur f jarstæðan frá er það, að öll orð og merkingar orða, sem góðar voru og gildar þá, séu það að sjálfsögðu nú. Þarna er A. allt í einu orðinn sekur um þá synd, sem hann bregður mér og öðrum ranglega um. Síðari fullyrðingin er svo sjálfsögð, að það er ótrúlega barnalegt að halda, að nokkrum skrifandi manni sé þörf þeirrar fræðslu, sem í henni felst, því að meira 00 minna af orðaforða hvers einasta nutimamanns er ekki til í fornmálinu, a. m. k. ekki i þeirri merkingu, sem nú er í orðin lögð. „Það er sjálfsagt skáldaleyfi", segir A., „að tala i líkingum, og stundum jafnvel dálítið tvírætt eða margrætt". Hver neitar því eða hefir neitað? A. m. k. ekki <ig, nema ef A. meinar, að skáld- in hafi einkarétt á þessu. Eg hef nefnilega leyft mér þetta stund- um, þótt ekki sé eg skáld. Arnór raunar líka, en hann telur sig nú ef t. v. skáld, svo að hann sé ekki sekur um neitt einkaréttarbrot. En hvers vegna er talað í líking- um? Er það ekki gert til þess fyrstog fremst, að gera lesend- um og heyrendum ljósara og skiljanlegra það, sem verið er að ségja frá, svo að þeir geti skynjað það sem gleggst i hug- anum? Eða í öðru lagi til þess, ef líkingin er tvíræð eða marg- ræð, að hún sé nokkurs konar hjúpur um hugsunina, í þvi. skyni gerður, „að andann gruni enn þá fleira en augað sér" (0: aðra merkingu eða hugsun en þá, sem beinast liggur við eftir orðunum)? Eg held það. Þess vegna met eg líkingar — og lýs- ingar, sem sama máli gegnir um — ef tir þvi, hversu vel þetta tekst. Ef líkingin er torræðari en það, sem hún á að skýra, eða ef hjúpurinn um hugsunina í tvíræðri líkingu eða margræðri er svo þéttofinn, að ekkert grysjar í gegn, er geti vakið svo mikið sem grun lesenda um, hvað undir honum er dulið — ef það er þá nokkuð, — þá á hún ekkert erindi, nema ef vera skyldi það, að vekja bros á kostnað líkingarhöfundar. Gott dæmi um það er „lóukvakið á þorranum" hjá A., þegar hann er að líkja gamansemi Jónasar Hallgrímssonar við það. Þessi líking er vita-gagnslaus til að skýra það, sem henni er ætlað, og raunar verri en það, þvi að þarna er þvi, sem margir þekkja og allir geta kynnt sér, líkt við það, sem aldrei á sér stað og enginn hefir því getað né getur kynnzt. Með sama eða líku marki er fjöldinn allur af lík- ingum Kiljans brenndur, og hef eg nefnt þess svo mörg dæmi í Lesbókargrein minni, að eg tel óþarft að gera það á ný. Arnór segir, að eg kunni illa að draga mörkin milli þess sem eg skil og skil ekki, og umþaðsé grein mín um málfar H. K. L. „hinn ógurlegasti vitnisburður" fyrir mig. Þetta er nú ekkert annað en „hinn ógurlegasti sleggjudómur", því að A. hef- ir ekki einu sinni reynt þarna, að finna þessum orðum stað. Og þar sem hann hefir fyr í rit- gerð sinni sýnt lit á að reyna það, hef eg sýnt, að því hjal'i hans er enginn f ótur fyrir annar en hans eigin misskilningur. Nægir að vísa um það til þess, sem sagt hefir verið áður í grein minni, jafnóðum og A. hefir gef- ið tilefni til. Síðast i ritgerð sinni kemur A. aftur með samlíkinguna um „landnám" Laxness. Eins og áð- ur er sagt, finnst mér samlík- ingin óheppileg. Samlíking min um aflabrögð hans sýnist mér betur fallin til skilnings, bæði á honum og líka á „málvernd" Spánn er enn flakandi * í sárum eftir borgarastyrjöldina. Eftir Henry P. McNuIty, fréttaritara U. P. í Ziirich. Fyrir skemmstu birti Vísir grein um Portúgal eftir þenna fréttaritara U. P., er var á leið frá New York til Zurich. Hér fer á eftir önnur grein hans um * þetta ferðalag. Spánn ber ennþá merki borg- arastyrjaldarinnar, sem lauk fyrir rúmum 20 mánuðum. Heilt hverfi í Madríd er eins og Arnórs. En hún er, eftir því sem hann sjálfur segir, m. a. fólgin í þvi að verja það af afla Kiljans, sem hann telur notandi, gegn skilningsleysi og ágengni þeirra manna, sem ekki eru færir um að meta hann, „því að þetta er nú orðin „okkar" eign, og það eign, sem „okkur" þykir vænt um og „við" viljum ekki af hendi láta". Eg ætlaði nú aldrei að ásælast neitt af aflanum, eg vildi bara, að versta ruslinu væri fleygt í sjóinn, til þess að það ataði ekki f jöruna. „Þið" megið þvi verja aflann og hirða fyrir mér. Verði „ykkur" að góðu! 26. febrúar 1941. S. J. Leiðrétting: í þeim kafla þessarar ritgerð- ar, sem prentaður er í Sunnu- dagsblaðinu, er kom út 23. marz, er ein prentvilla, er máli skiptir, iá 2. bls., 3. dálki, 18. línu a. o. stendur vandari í stað- inn fyrir óvandari. • draugaborg — hvergi sést ljós í glugga og maður getur.gengið langar leiðir, án þess að nokk- ur lifandi vera verði á vegi manns. Jafnvel i miðbænum sjást enn þá á húsunum örin eftir riffilkúlur og sprengikúl- ur. í sumum hinna eyðilögðu íbúða hengja fátæklingamir einhverja dulu fyrir gínandi opin og búa þar, eins og ekkert hafi í skorizt. En allur austur- hluti borgarinnar slapp tiltölu- lega vel við allar eyðilegging- ar og nautaatssvæðið slapp án minnstu skrámu. Þegar eg kom til Madríd voru íbúarnir í hátíðaskapi, því að það var nýbúið að leyfa fram- leiðslu á bjór og leigubílar voru aftur komnir i notkun, eftir margra mánaða „hvíld". Himmler kvaddur með viðhöfn. Daginn sem Heinrich Himm- ler, yfirmaður Gestapo, fór frá Madríd, eftir að hafa verið á ráðstefnu með Franco, beið eg í fimm klukkustundir í rigning- arsudda eftir að sjá viðhöfnina og hersýninguna þegar hann færi. Allsstaðar voru fiánar við hún til heiðurs honum. Á ein- um nasistafánanum sneri þó Þórshamarinn öfugt. Himmler ætlaði með flugvél frá Madrid og leiðin, sem hann átti að aka um, var varin með í Bandaríkjunum er nú hafin framleiðsla loftvarnabyrgja í stórum stítT Hér sézt byrgi, sem þykir hafa reynst sérstaklega vel.

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.