Vísir Sunnudagsblað - 20.04.1941, Blaðsíða 1

Vísir Sunnudagsblað - 20.04.1941, Blaðsíða 1
1941 Sunnudaginn 20. apríl 16. blað Mannskaðinn á Sporði 2. des. 1892 Vér sjáum margt er sögu vindar blása og sveifla myndum hennar líki og reyk. — %;. E. H. —o— 1. Bak við árin. Þegar litið er yfir takmörkin sem aðskilja fortíð og nútíð, koma liðnu atburðirnir frám í sinni raunverulegu mynd, en mismunandi skýrir, er stafar bæði af mismunandi fjarlægð, og ekki sízt af því hvað þeir bafa markast mismunandi fast á minnisspjöldin. Atburður sá, sem bér verður skýrt frá, er nú nær hálfrar ald- ai* gamall, og margir af þeim, sem við hann voru riðnir, horfn- ir burt af leikvelli lífsins, og af qkkur ferðafélögum, er eg einn eftir. —- Fyrir mörgum árum ritaði eg frásögn af atburði þessum, er hún allmikið lengri en sú, sem hér birtist, rakti nokkuð ættir o. fl., er þótti of langt að birta í Sunnudagsblaðinu. Það umrædda handrit er nú varð- veitt í Landsbókasafninu. Fyrir stuttu barst mér í bendur afrit úr minnisblöðum Jóns L. Hans- sonar frá Þóreyjargnúpi. Eins og seð verður, kemur hánn mikið við þessa frásögu. Eftir að eg hafði borið saman frá- sögu hans við handrit mitt', og fundið að í öllum aðalatriðum bar saman frásögnum, afréð eg að rita um þetta aðnýju, — en mjög stutt — byggt á nefndum lieimildum. — Slys þetta mun það síðasta á 19. öld í Húnaþingi, er stafaði af hinum ægilegu hamviðrum . Norðurlandsins. Sýnir frásögn þessi meðal annars við hvert ofurefli var að eiga og ennfremur hjálp- arlund, harðfengi og ratvísi Jóns sáj. Hanssonar. 2. Tildrög ferðar minnar vestur. Um haustið 1892, seint í nóv- embermánuði, komu þeir bænd- urnir Þorgrímur Jónatansson á 13ftir Porstein Konráðsson: Kárastöðum og nágranni hans, Stefán Þorsteinsson i Gröf á Vatnsnesi kynnisferð austur í Vatnsdal. Þorgrímur var ætt- aður frá Marðarnúpi og hafði ekki komið í dalinn til fjölda ára. Stefán var móðurbróðir minn og 'kom austur að Haukagili að finna systur sína. Seinni hluta nóvembermánaðar hafði tíðin verið umhleypingasöm, oft sunnan suðvestan, en smá hljóp í norður með harðviðrum og frosti. Mýrar við Hrútaf jörð voru þá í eigu okkar mæðginanna á Haukagili, en byggingarráð og umsjá þeirra í höndum frænda okkar Páls Leví á Heggstöðum. Var því afráðið, að þegar þeir bændurnir af Vatnsnesinu færu vestur, að eg færi með þeim að gegna ýmsum erindum vegna Mýra o. fl. Að morgni fimtudagsins 1. desember lögðum við þremenn- ingarnir upp frá Haukagili i hægum útsynningi. Sóttist okk- ur seint ferðin út dalinn. Þurf tu þeir víða að koma, einkum varð viðdvölin alllöng á Kornsá, hofðu þeir ýms erindi við Lár- us Blöndal sýslumann. Var heimili þeirra hjóna alþekkt fyrir höfðingsskap og risriu. Eru mér minnisstæð ummæli Þorgríms er við gengum út túnið á Kornsá. „Væru mörg heimili á landi ökkar á borð við Kornsárheimilið yrði bjartara yfir lífinu en almennt er." í rökkurbyrjun lögðum við á hálsinn upp frá Helgavatni, og náðum seint um kvöldið að Jörfa í Vatnsdal. Þar bjó þá Helgi Bjarnason og frændkona okkar Stefáns, Guðbjörg Ara- dóttir frá Bergsstöðum á Vatns- nesi. Helgi var fróður og kunni frá mörgu að segja. Hafði hann byggt upp ' Jörfann, ræktað og sléttað prýðilegt tún. — Var setið við samræður langt fram á nótt. — 3. Úr minnisblöðum Jóns L. Hanssonar. Snemma i nóvembermánuði gerði ákaflega snöggt áhlaup, og fennti fé víða. Eg var einn þeirra er þá leitaði fjár, og kom ekki heim fyrr en um háttatíma. Vantaði mig þá 16 kindur. Dag- inn eftir hélt eg leitinni áfram með vinnumanni mínum er Sigurjón hét. (Sigurjón var son- ur Hallgríms í Meðalheimi bróð- ir Hallgríms sál. í Hvammi. Sig- urjón er enn á lífi. — Þ. K.). Leitaði Sigurjón fram um Bessaborg og út um Sporðs- hús og átti að leita alla Sporðs- tunguna. En þegar hann kom út að Miðdegishól — þar eru stórir steinar — þá fann hann kvenmann, er orðið hafði úti daginn áður. Sigurjón fór í Sporð og bað Jón bónda Gunn- arsson að hjálpa sér til að koma líldnu þarigað heim. En er Margrét kona Jóns heyrði þetta lagðist hún með gráti upp í rúm. Þorði Jón því ekki að flytja likið þangað heim, því kona hans var veikluð. Fluttu þeir líkið í Selás í kofa utan við bæinn. Kvenmaður þessi hét Anna' og var Guðmundsdóttir. Hafði hún ætlað í Vatnshól en orðið þarna úti. Þetta var á miðvikudag. .... 4. Frá Jörfa að Sporði. Föstudaginn 2. desember komumst við ekki fyrr en seint af stað frá Jörfa. Veður var milt en útlit mjög tvísýnt. Hlóð nið- ur fönn úr logni; sá mjög litið. Héldum við fram Víðidalinn sem leið liggur, en eftir að við komum yfir Víðidalsá óx fann- koman, svo lognfönnin tók okkur fyllilega i miðjan legg. Við lögðum á Björgin; samræð- ur urðu litlar, sem einhver ör- lagaþungi lægi yfir okkur. Ekkert sást út fyrir veginn, en í logninu barst til okkar hið þunga bfimhljóð norðan frá söndunum. Við héldum áfram án þess að mæla orð, en þegar kom á há Selásinn stönzuðum við, athuguðum útlitið og ræddum um hvað gera skyldi — eða haga ferðalaginu. Var þá ögn bjartara — minna kafald en koldimmur allt i kring. í norðri sáust smá skafhríðar rokur, er þyrluðust hátt í loft upp, og æsings brimhljóð í norðri — frá hafinu. Ræddu þeir eldri mennirnir um hve lagt skyldi á Miðfjarð- arháls, en af því að þeir töldu vist að eftir stutta stund myndi komin svarta hríð, afréðu þeir að reyna að ná Sporði, sem var skammt vestar, og var Þor- grimi falin forystan, bæði vegna þess að hann var þrautkunnug- ur, hafði búið í Sporði og þess utan alþekktur að gætni og for- sjálni. Var nú lagt ofan vega- sneiðingana í Selásnum, að því leyti sem þeim varð fylgt, en vart vorum við komnir ofan í þá miðja er fyrsta hríðagusan kom, og svo hver af annari. Veðurhæðin óx með hraða, svo fljótlega gátum við ekki staðið uppréttir. Vindstaðan á hlið og ætlaði hríðin alveg að kæfa okkur. Tók Þorgrímur það ráð að hann hafði snaáristaug á millum okkar, skreið sjálfur á undan, en við á eftir, þvi engin leið var að ganga — þvi komið var fárviðri. Loks stanzaði Þorgrímur allt í einu, fundum við að eitthað þverhnípt var fyrir framan okk- ur, er líktist vallargarði, fórum því að reyna að komast yfir hann, en ufðum þess þá vísari, að þetta muni hallandi húsþak, fórum ofan óg skriðum með- fram veggnum, að leita dyra, er við fundum- fljótlega. Stóðu þær opnar, og mikið fennt inn í húsið. Lofuðum við guð fyrir að hafa náð húsaskjóli. Rifum við fönnina með höndum og fótum frá hurðinni til að koma henni aftur. Þetta reyndist fjár- hús, en tómt. Taldi Þorgrímur það myndi svo kallað Hólhús syðst í túninu, og myndi bæjar /

x

Vísir Sunnudagsblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vísir Sunnudagsblað
https://timarit.is/publication/299

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.