Tíminn Sunnudagsblað - 25.06.1967, Side 9

Stíflan, sem var gerS þvert um mynni Rancesfljóts er líkust breiSum byrSingi aS lögun.
St. Malo er gamall bær og um-
hverfis hann hringlaga múrar, leif
ar gamalla víggirðinga. Við Atlants
hafsströndina er baðstaður með ný
tízkusniði.
Árið 1961 var hafin þ<rna bygg-
ing mesta sjávarfallaorkuvers í
heimi, og hefur til þess verið varið
sem næst fjórum milljörðum
króna. Það er í mynni Rancesfljóts.
Milli nesoddanna Briantes og
Brebis er fljótið þrír fjórðu úr
kílómetra á breidd. Þarna hefur
fljótið verið stíflað, gerðar flóð-
gáttir miklar og traustar og vatns-
hverflum komið fyrir. Kostnaður-
inn við þetta orkuver en miklu
minni en við byggingu kjarnorku-
vers, sem skilaði viðlíka orku, og
það er talið verða samkeppnisfært
við orkuver, sem byggð eru við
fallvötn.
Aðdráttarafl tunglsins veldur
flóði og fjöru sem kunnugt er, en
sól og snúningur jarðar hafa einnig
nokkur áhrif. Breytilegt er, hve
flóðbylgjan rís hátt, og kemur þar
til greina, hversu ströndinni og
hafsbotninum er háttað og hvern-
ig af sér stendur um aðdráttar-
afl tungls og sólar, auk nokkurra
annarra íatriða. Við strendur Sví-
þjóðar er til dæmis lítill munur
flóðs og fjöru, en við austurströnd
Kanada getur þessi munur orðið
tuttugu metrar eða jafnvel öllu
betur, þegar stórstreymt er.
Ef sjávarföllin væru virkjuð til
nokkurrar fullnustu, fengist með
þeim hætti miklu meiri orka en
býr í öllum fallvötnum jarðar. En
þetta kemur þó að litlu haldi, því
að tiltölulega óvíða hagar svo til,
að það borgi sig að virkja sjávar-
föll' með þeirri tækni, sem mönn-
um er nú tiltæk.
Þarna á Frakklandsströnd eru
staðhættir þó slíkir að virkjun
sjávarfalla er ekki einungis hugsan
leg, heldur jafnvel álitleg. í mynni
Rancesfljóts er meðal munur flóðs
og fjöru rúmlega hálfur sjöundi
metri, en verður í stórstraum hálf-
ur fjórtándi metri. Farvegur fljóbs
ins er með þeim hætti, að mikið
magn sjávar streymir upp í hann
um flóð.
Nú getur orkuver, sem háð er
sjávarföllum, ekki framleitt raf-
magn jafnstöðugt og aðrar aflstöðv
ar, og þar að auki berst vatnið að
úr tveim áttum, eftir því hvort er
aðfall eða útfall. Þess vegna verð-
ur vélbúnaður að vera með alveg
sérstökum hætti, og er orka sú,
sem fæst um nætur, þegar raforku
þörf er miklu minni én að deg-
inum, notuð til þess að dæla sjón-
um út eða inn, eftir því hvernig
háttar fallstraumi. Með Iþeim hættl
er stuðlað að betri nýtingu og
meiri og jafnari afköstum.
Þegar á elleftu öld, fáum áratug-
um eftir að Sæmundur fróði var
í Svartaskóla, var byrjað að nota
sjávarföll á þessum slóðum til þess
að knýja kvarnir og myllur, en
það var fyrst á þessari öld, að
menn fóru að fhuga aðferðir til
þess að beizla fallstraumana til
meiri nota. Urðu þeir brábt marg-
T I M I N N — SUNNUDAGSBLAÐ
537