NT - 25.05.1984, Blaðsíða 24

Föstudagur 25. maí 1984 28
Portúgal:
Vilja aðeins ferðamenn sem eyða
LLssabon-Keuter.
■ Á síðasta ári heimsóttu 800
þúsund erlendir ferðamenn
Portúgal og er það allvænn
hópur, en gallinn er sá að hann
skiptir ekki ýkja miklu máli fyrir
efnahagslífið því ferðamenn
eyða fremur litlu í landinu.
Ferðamálaráð landsins vinnur
nú að því að draga efnaða
ferðamenn til Portúgal sem
koma á erfiðri fjárhagsstöðu
landsins til góða.
Það er einkum í Algrave sem
góð aðstáða er til að taka á móti
ferðamönnum og þar geta þeir
eytt fé. Þar eru góð hótel frægir
golfvellir, tennisvellir og sitt-
hvað fleira sem freistar efnaðra
ferðamanna sem sjá ekki eftir
peningunum sínum.
Ráðgert er að byggja fleiri
fyrsta flokks hótel með sund-
laugum, íþróttavöllum og leik-
fimisvölum til að laða hina efn-
aðri að. í Portúgal er veðursæld
og nær 500 km. löng strand-
lengja er eftirsóttur staður af
þeim sem vilja njóta lífsins. En
Portúgalar hafa ekki efni á að
leggja eins mikið af mörkum til
ferðamannaiðnaðarins og ná-
grannar þeirra, Spánverjar. Því
kemur ekki til mála að taka á
móti ferðafólki í eins stórum stíl
og þar er gert. Eins kæra þeir í
Portúgal sig ekki um að leggja
alla Atlantshafsströndina undir
hótel og ferðamannaaðstöðu.
Því er stefnan sú að byggja færri
hótel en fullkomnari og dýrari.
Þegar er farið að spyrna við
fótum í því efni að ferðamenn
komist upp með að dvelja um
lengri eða skemmri tíma í land-
inu fyrir nær ekki neitt. Bannað
er að sníkja sér far með bílum og
lítið er gert fyrir fólk sem vill
hafa nær frían aðgang að tjald-
stæðum. Slíkir ferðamenn eyða
sáralitlu og það sem keypt er
fæst ódýrt, því vegna lágs gengis
gjaldmiðilsins og verðbólgu fá
útlendingar mikið fyrir aurana
sína í Portúgal.
Ráðgert er að innrétta gömul
hús og hallir á þann veg að
útlendingar sækist eftir að búa
þar, en verða auðvitað að greiða ‘
fyrir. Eins eru þeir hvattir til að
■ Ferðamannastraumur er mikill til Portúgal,
útlendingarnir alltof litlu að áliti heimamanna.
byggja eigin hús til að dvelja í á
sumrum eða eyða ellinni í róleg-
heitum í veðurblíðunni í Portú-
gal. Verða lóðir á fögrum
stöðum seldar með góðum
kjörum til þeirra sem vilja eign-
ast eigið hús í sólinni.
Þannig er stefnt að því að
eyða
■ HANS-DIETRICH
' Genscher utanríkisráðherra
Vestur-Þýzkalands hafði ekki
erindi sem erfiði, þegar hann
heimsótti ráðamenn í Moskvu
í byrjun vikunnar. Hann kom
þangað á sunnudegi og ræddi
við Gromiko og Chernenko á
mánudag og þriðjudag, en hélt
þá heimléiðis.
Formlega voru móttökurnar
í bezta lagi. Gromiko utanrík-
isráðherra tók á móti honum á
flugvellinum og settu þeir báð-
ir upp bros, þegar teknar voru
af þeim myndir. Eftir það fór
brosið af Gromiko.
Genscher hafði gert sér
nokkrar vonir um, að ferð
hans yröi ekki með öllu árang-
urslaus. M.a. Itafði hann ný-
lega farið til Washington og
lýst því í viöræöum viö Reag-
an, að vestur-þýzku stjórninni
geðjaöist ekki að fyrirætiunum
hans um vígbúnað úti í geimn-
um. Þetta mál mun Genschcr
hafa hugsað sér aö ræða síðan
við Rússa, en þeir hafa lýst
miklum áhuga á alþjóðlegum
samningi, sem bannaði slíkan
Wíitirj
Þórarinn Þórarinsson,
ritstjóri, skrifar
Gromiko að taka á móti Genscher við komuna til Moskvu á sunnudaginn.
Vestur-Evrópu af hve miklu
kappi það hefur verið sótt að
konia upp bandarískum eld-
flaugum.
Flokksþing vestur-þýzkra
sósíaldemókrata, sem nýlega
var lialdið, virtist allglöggt
dænri um þetta. Stefnu Willys
Brandt hcfur ótvírætt vaxið
fylgi, en hún var sú. að, fresta
uppsetningunni um sinn og
Rússar fjölga eidflaugum
við strendur Bandaríkjanna
Köld ræða Ustinovs á komudegi Genschers
vígbúnað.
Aðalerindi Genschers varð
þó að kynna sér möguleika á
því að fá Rússa til að hefja að
nýju viðræður um að taknrarka
fjölda kjarnavopna og
þá ekki sízt meðaldrægra eld-
flauga, sem geta boriö kjarna-
vopn. Sovétríkin hættu á síð-
astliðnu hausti viðræðum um
takmörkun þcirra, þegar
Bandaríkin hófu að setja þau
upp í Vestur-Evrópu.
Genscher er sagður hafa
fengið skjót svör við þessari
málaleitun. Sú afstaða Sovét-
ríkjanna væri óbreytt að hverfa
ekki aftur að samningaborði
varðandi þessi mál fyrr en
umræddar eldflaugar Banda-
ríkjanna í Vestur-Evrópu
hefðu verið teknar niður.
Þá mun Genscher hafa
eitthvað hreyft máli Sakharov-
hjónanna, en fengið litlar
undirtektir.
ÞAÐ VAKTI athygli, að
daginn, sem Genscher kom til
Moskvu, flutti Dmitri F. Usti-
nov varnarmálaráðherra ræðu,
sem fékk mikla umfjöllun í
rússneskum fjölmiðlum.
Það var meginefni ræðunnar
að staðfesta fyrri yfirlýsingar
stjórnar Sovétríkjanna varð-
andi hugsanlegar viðræður um
takmörkun meðaldrægra cld-
flauga. Það væri áfram ófrá-
víkjanleg stefna Sovétstjórnar-
innar að taka ekki þátt í
þessunr viðræðum fyrr en
bandarísku eldflaugarnar í
Vestur-Evrópu hcfðu verið
teknar niður.
Ustinov skýrði jafnframt
frá því, að vegna uppsetningar
bandarísku eldflauganna í
Vestur-Evrópu hefðu Rússar
sett upp eldflaugar bæði í
Austur-Þýzkalandi og Tékk-
óslóvakíu og því yrði haldið
áfram, ef Bandaríkin héldu
áfrarn að fjölga eldflaugum í
Vestur-Evrópu.
Ennfremur skýrði Ustinov
frá því, að fjölgað hefði verið
nálægt ströndum Bandaríkj-
anna rússneskuni kafbátum,
sern væru búnir eldflaugum, er
gætu borið kjarnasprengjur.
Þær gætu hitt Itvaða skotmark
sern væri í Bandaríkjunum inn-
an l() mínútna.
Talið er, að eldflaugar þær,
sem Bandaríkin eru að setja
upp í Vestur-Evrópu, geti náð
til skotmarka í Evrópuhluta
Sovétríkjanna á 5-K) mín -
útum.
Samkvæmt ágizkun, sem
New York Times telur áreið-
anlegar, hafa Rússar nú 243
SS-20 eldflaugar í Evrópu.
Áætlun Nato frá 1979, scm nú
er yerið að framkvæma, gerir
ráð fyrir að settar verði upp
572 Pershing-eldflaugar og
stýriflaugar í Vestur-Evrópu,
en ekki hefur enn verið komið
■ Þannig líta kafbátarnir út, sem Rússar hafa við strendur
Bandaríkjanna.
upp nema litlum hluta þeirra.
Enn eru því sambærilegar eld-
flaugar Sovétmanna miklu
fleiri í Evrópu.
Það var trú margra vest-
rænna stjórnmálamanna, að
uppsetning bandarísku eld-
flauganna kynni að hafa þau
áhrif á Sovétmenn að þeiryrðu
fúsari til að setjast að samn-
ingaborði, þegar þeir sæju. að
það væri full alvara að fram-
fylgja Nato-áætluninni frá
1979. Áhrifin hafa orðið öfug,
eins og oftast vill verða, þegar
vígbúnaður er aukinn. Þá telur
hinn keppinauturinn, að hann
verði að svara í sömu mynt.
Vafalítið hefði það verið
hyggilegnj að fara að ráði vest-
rænna sósíaldemókrata, sem
vildu reyna frekari samninga-
tilraunir áður en uppsetning
eldflauganna væri hafin.
ÞAÐ KANN líka að geta
haft áhrif á Rússa, að það
virðist ekki mælast vel fyrir í
reyna frekari samkomulags-
umleitanir.
Annað dæmi urn þetta er sú
tillaga Craxis forsætisráðherra
Ítalíu að bjóðast til að stöðva
uppsetninguna í einhvern
tíma, ef það greiddi fyrir því,
að viðræður gætu hafizt að
nýju.
Þá er bersýnilegt, að and-
staðan í Hollandi gegn upp-
setningu eldflauga þar hefur
magnazt. Flest virðist benda
til, að stjórnin fái þingið ekki
til að fallast á Nato-áætlunina
óbreytta.
Loks er svo að geta þeirrar
afstöðu danska þingsins, að
engu af framlagi Danmerkur
til Nato megi verja til að koma
upp bandarískum eld-
flaugum.
Þótt þetta geti haft einhver
áhrif á Rússa, ræður það þó
áreiðanlega meira, að þeir
telja engar líkur á samkomu-
lagi við Bandaríkin fyrr en
eftir forsetakosningar. Jafnvel
þótt Reagan muni vilja semja,
muni hann ekki treysta sér til
þess fyrir kosningarnar, nema
Rússar geri meiri tilslakanir en
þeir eru fúsir til að fallast á.
Rússar virðast draga af
þessu þá ályktun, að viðræður
um afvopnunarmálin dragist á
langinn. Það er ekki ólíkt fyrri
starfsháttum rússneskra
stjórnvalda að sýna litla
undanlátssemi meðan beðið
er. Kuldinn þykir viðeigandi
undir slíkum kringumstæðum.
margan hátt að freista útlend-
inga til að eyða frítímum sínum
í Portúgal, en það verður að
borg fyrir greiðann.
Markmiðið er því ekki að
auka ferðamannastrauminn,
heldur að hafa af honum meiri
tekjur. Ferðamannastraumurer
mikill til Potrúgal, en þar eyða
útlendingarnir alltof litlu að áliti
heimamanna.
Hagur flug-
félaga
vænkast
Pans-Reuter.
■ Eftir fimm ára taprekstur
munu flugfélög komast réttu
megin við strikið á þessu ári og
skila hagnaði, en þó óveru-
legum, sagði Arne Hammar-
skjöld aðalframkvæmdastjóri
IATA, alþjóðasamtaka flugfé-
laga.
Vegna efnahagsbatans var
búist við að hagnaður flugfélaga
yrði um 7.5% á þessu ári, en í
Ijós kemur að hann er aðeins
0.5%. Varar framkvæmdastjór-
inn stjórnendur flugfélaga að
vera of bjartsýna og telur að
ekki sé ráðlegt að leggja í
miklar fjárfestingar, en það hef-
ur aftur í för með sér að flug-
félögin kaupa meira notaðar
flugvélar og það kemur illa út
fyrir flugvélaiðnaðinn og mun
hafa slæmar afleiðingar síðar
þegar frá líður og þarf að endur-
nýja flugflotana. Ástæðan til að
horfur hafa versnað á ný miðað
við bjartsýnar spár í ársbyrjun,
er að sætanýting er ekki eins
góð og búist hafði verið við.
Hammarskjöld ráðlagði
tlugfélögum innan IATA að
skipuleggja áætlunarferðir sínar
þannig að sætanýting væri sem
best. Hann kvað erfiðleikana
einnig stafa af því að í Banda-
ríkjunum voru fjargjöld gefin
frjáls og flugfélög hafa undir-
boðið hvert annað, sem kemur
farþegum til góða en getur haft
slæm áhrif á rekstur flugfélaga
og reglubundna þjónustu þegar
til lengri tíma er litið.
Mikill áhugi á
Ermasunds-
göngum
Brussel-Reuter
■ Samstarfsráð Efnahags-
bandalagsins fagnaði í gær
skýrslu sem bankar í Frakklandi
og Bretlandi lögðu fram um
hagkvæmni þess að leggja göng
undir Ermasund og tengja Bret-
land þannig meginlandinu. Mun
bandalagið leggja fram allar
nauðsynlegar tryggingar fyrir
fjármögnun mannvirkisins.
Gert er ráð fyrir að einkaaðil-
ar leggi göngin en bankar beggja
vegna sundsins og Efnahags-
bandalagið munu aðstoða við
framkvæmdin með ráðum og
dáð. Kostnaður við göngin, sem
gert er ráð fyrir að rúmi tvenna
járnbrautarteina, er áætlaður
5.7 milljarð sterlingspunda, eða
yfir 3000 milljarða ísl. kr.
Auk Ermasundsganganna
leggur Efnahagsbandalagið til
að allt samgöngukerfi aðildar-
ríkjanna 10 verði endurskipu-
lagt og samhæft, til að flutningar
verði sem greiðastir innan ríkj-
anna og á milli þeirra. Evrópski
fjárfestingabankinn mun leggja
fram þau lán sem til þarf í þessu
skyni.