Morgunblaðið - 18.11.2004, Blaðsíða 4

4 B FIMMTUDAGUR 18. NÓVEMBER 2004 MORGUNBLAÐIÐ






























































































NALÞJÓÐAVIÐSKIPTI
Opið: 11-18:30 mán-fös / 10-18 lau / 13-17 sun.
Í vélinni er nýi Intel Prescott örgjörvinn ásamt
Kingston vinnsluminni með eilífðarábyrgð,
hljóðlátur harður diskur, netkort, geislaskrifari,
XP Pro og margt fleira.
verð 89.900.-
Skrifstofuvélin sem uppfyllir
ítrustu kröfur nútímans
Skeifunni 8
108 Reykjavík
s:562 8300
www.ath.is
sýningarkerfi
baklönd
stórprent
bílamerkingar
gluggamerkingar
Vilt þú hvíld?
Helgarleiga einungis kr. 10.000.-
fyrir minni bústaði
Ferðaþjónusta Snorrastaða
s. 435 6627, 899 6627
www.snorrastaðir.com
Gerum tilboð fyrir
stærri hópa
ALÞJÓÐAVÆÐING eykur þörf
á bættri tungumálakunnáttu og
menningarlæsi í viðskiptum. Sam-
kvæmt niðurstöðum verkefnisins
REFLECT, þar sem menningar-
læsi var greint meðal um þúsund
smáfyrirtækja í Írlandi, Póllandi,
Portúgal og Bretlandi, hefur þekk-
ingarskortur á þessum sviðum í för
með sér glötuð viðskiptatækifæri
eða minni ágóða af viðskiptum.
Frá þessu sagði í erindi Bjarna
Hjarðar deildarforseta viðskipta-
deildar Háskólans á Akureyri,
Helga Gestssonar og Rafns Kjart-
ansssonar, sem báðir eru lektorar
við Háskólann á Akureyri, um
menningarlæsi í alþjóðaviðskiptum
sem haldið var á ráðstefnu Háskóla
Íslands um rannsóknir í félagsvís-
indum.
Bjarni Hjarðar segir að oftraust
á ensku í alþjóðaviðskiptum geti
verið varhugavert og íslensk fyr-
irtæki hafi nýtt sér enskuna ótæpi-
lega á flestum þeim mörkuðum sem
þau starfa á. „Niðurstöður RE-
FLECT-verkefnisins hvetja okkur
óneitanlega til að hugsa málið upp á
nýtt. Þær sýna fram á að enskan er
ekki einhlít,“ segir hann. „Í sjálfu
heimalandi þess tungumáls, Eng-
landi, telja 20% útflutningsfyrir-
tækja að þau yfirstígi ekki menn-
ingarþröskulda í viðskiptum sínum
erlendis og um 40–50% segjast
mæta tungumálamótlæti.“
20% misstu viðskipti
Af fyrirtækjum í löndunum fjórum
sem könnunin náði til, töldu 8–20%
sig beinlínis hafa glatað viðskiptum
vegna tungumálaerfiðleika og ónógs
menningarlæsis. „Hæst var hlutfall-
ið í Englandi en þar virtust fyr-
irtækin leggja minnsta áherslu á að
efla þessa þætti,“ segi Bjarni. Hann
segir aðrar athuganir benda í svip-
aða átt og REFLECT. Þannig hafi
evrópsk könnun frá árinu 1996 gef-
ið til kynna að 90% fyrirtækja í
Belgíu, Hollandi, Lúxemborg og
Grikklandi hefðu
á sínum snærum
stjórnanda sem
gæti gengið frá
samningum á er-
lendu tungumáli,
en það hafi að-
eins átt við um
38% breskra fyr-
irtækja.
Ekki er alltaf
auðvelt, að sögn
Bjarna, að greina hvort örðugleikar
í viðskiptum eigi rætur í menning-
armun eða tungumálavanda enda
séu ekki skörp skil þar á milli.
Þannig geti vandamál sem virðist
sprottin af tungumálaerfiðleikum
einnig falið í sér árekstur mismun-
andi menningarheima. Miklu virðist
þó skipta að fyrirtækin ráði til sín
starfsfólk sem sé vel að sér í tungu-
málum helstu viðskiptalanda og
markaðssvæða fyrirtækisins.
„Enskan er ágæt til síns brúks
en fólk kann oftast vel að meta það
að reynt sé að eiga samskipti við
það á þess eigin móðurmáli. Slíkt er
virðingarvottur við menningu
heimamanna, gerir þeim hærra
undir höfði og skapar andrúmsloft
jafnréttis sem örvar samskipti og
viðskipti,“ segir Bjarni og telur
mikilvægt að gefa ungu fólki kost á
þjálfun í þriðja tungumáli, nánast
til jafns við enskuna.
Þröngsýnin lokar menn inni
„Þeir sem eru rígbundnir við rétt-
mæti viðhorfa sinna og ágæti eigin
samfélags eru fangar síns nánasta
umhverfis. Þröngsýnin hefur lokað
þá inni og svipt þá frelsinu til að
læra að meta fjölbreytni mannlífs-
ins. Menntakerfið á að geta bjargað
unga fólkinu okkar frá slíkum and-
þrengslum,“ segir Bjarni. Hann
bendir á að lengi vel hafi krafa um
bóklæsi dugað en á síðari árum hafi
krafan um svokallað tölvulæsi bæst
við, þ.e. lágmarkskunnátta í tölvu-
notkun. Hann telur að næsta viðbót
eigi að vera menningarlæsi, sem feli
m.a. í sér að kunna skil á nokkrum
grunnhugmyndum varðandi ein-
kenni menningar og lykilhugtökum
menningarmismunar.
„Viðskiptalífið er óðum að átta
sig á því að umsvif fyrirtækja er-
lendis geta farið verulega úrskeiðis
ef skilning skortir á hugarfari og
viðhorfum tilvonandi viðskiptavina.“
Hann tekur dæmi af vestrænu fyr-
irtæki sem seldi þvottaefni til
Arabaríkjanna og sýndi í auglýs-
ingum hefðbundna myndaröð sem
allir þekkja, þar sem óhreinn þvott-
ur sést á fyrstu mynd, á miðri
mynd fer tauið í þvottavélina og
kemur á síðustu myndinni tandur-
hreint út. Fyrirtækið gáði hins veg-
ar ekki að því að myndaröðin var
frá vinstri til hægri, líkt og venjan
er á Vesturlöndum, en Arabar lesa
hins vegar frá hægri til vinstri og
fengu allt aðra hugmynd um eig-
inleika þvottaefnisins en til var ætl-
ast.
Menntakerfið taki við sér
Bjarni segir þörf á fræðslu í þess-
um efnum og tímabært að mennta-
kerfið taki við sér enda sé þörf at-
vinnulífsins fyrir menningarlæsi
vaxandi, ekki síst með hliðsjón af
útrás íslenskra fyrirtækja á erlenda
markaði. „Ástæða er fyrir vænt-
anlega háskólanema að íhuga alvar-
lega að svo virðist sem fyrirtæki
sýni þeim sem hafa menntun í bæði
tungumálum og fjölmenningarfræð-
um, ásamt sérgrein s.s. viðskipta-
fræði, aukinn áhuga sem vænlegum
starfskröftum.“
Hann segir Háskólann á Akur-
eyri hafa verið að feta sig inn á
braut námskeiða á sviði alþjóða-
væðingar og fjölmenningarfræða.
Skólinn hafi jafnframt fengið styrk
frá Leonardo da Vinci, starfs-
menntaáætlun Evrópusambandsins,
til að leiða tveggja ára samstarfs-
verkefni sex evrópskra háskóla og
stofnana sem stórefli þróunarstarf
og nýsköpun á sviði menningar-
fræða. Áætluð niðustaða rannsókn-
arinnar, sem kallast CEReS (Cross-
cultural Curriculum for European
Regions and their Students), er
skilgreining og mat á lykilþáttum
menningarlæsis og aðferða við gerð
fjölþjóðlegs námsefnis.
Auk Háskólans á Akureyri taka
þátt í verkefninu: breska rannsókn-
arfyrirtækið Interact sem stóð að
REFLECT-verkefninu, tækni- og
viðskiptaháskóli í Gabravo í Búlg-
aríu, Útflutningsráð Íslands, há-
skólinn í Bialystok í Póllandi og
Tärnoskolan í Malmö í Svíþjóð.
Menningarlæsi ábótavant í alþjóðaviðskiptum
Fyrst var það krafa um bóklæsi, svo tölvulæsi
en nú er tímabært að huga að menningarlæsi,
segir Bjarni Hjarðar, deildarforseti viðskipta-
deildar Háskólans á Akureyri. Hann upplýsir
Soffíu Haraldsdóttur um að oftraust á ensku geti
verið varhugavert.
Reuters
Virðingarfyllst Í Japan er til siðs að hneigja sig, ekki síst ef menn þurfa að sýna auðmýkt og biðjast afsökunar, eins
og forsvarsmenn Citigroup, þeir Douglas Peterson og Charles Prince, gerðu á blaðamannafundi fyrir skömmu.
soffia@mbl.is
Bjarni Hjarðar