24 stundir - 25.06.2008, Qupperneq 14

14 MIÐVIKUDAGUR 25. JÚNÍ 2008 24stundir
Förum varlega í akstri um Ísland og höfum hugfast að ferðalagið er jafnmikil upplifun
og áfangastaðurinn. Mörgum hættir við að bruna framhjá markverðum stöðum og
aldrei að vita hverju þú missir af ef farið er um í óðagoti.
Ferðumst um landið – en förum okkur hægt og komum heil heim.
Ekki geysast í gegn!
TB
W
A
\R
EY
KJ
A
VÍ
K\
SÍ
A
90
80
33
9
Siglufjörður
40
60 80 100
120
30
Samfylkingin hefur lagt mikla
áherslu á að málefni barna verði í
forgangi á þessu kjörtímabili.
Stjórnarsáttmálinn ber þess glöggt
vitni þar sem fram kemur skýr vilji
beggja stjórnarflokkanna í þessum
efnum.
Aðgerðir í þágu barna eru for-
gangsmál
Í júní í fyrra var samþykkt þings-
ályktunartillaga um aðgerðaáætlun
til fjögurra ára til að styrkja stöðu
barna og ungmenna, nokkuð sem
þingmenn Samfylkingarinnar hafa
kallað eftir á Alþingi í mörg ár.
Þingsályktunartillagan var unnin í
samvinnu fimm ráðuneyta en fé-
lags- og tryggingamálaráðuneytið
fór fyrir samstarfshópnum. Ekki
hefur áður verið lögð fram heild-
stæð stefna í þessum málaflokki
þrátt fyrir brýna þörf og því gerði ég
þetta að forgangsmáli. Þingsálykt-
unina tel ég marka tímamót þar
sem í henni koma fram mótaðar og
ítarlegar tillögur um aðgerðir á fjöl-
mörgum sviðum sem varða velferð
barna og ungmenna. Stofnuð var
samráðsnefnd fulltrúa þeirra ráðu-
neyta sem stóðu að gerð þingsálykt-
unartillögunnar, svokallaðri barna-
nefnd, og henni falið að samræma
og fylgja eftir framkvæmd þeirra
aðgerða sem kveðið er á um í áætl-
uninni.
Meginatriði aðgerðaáætlunar-
innar snúa að hækkun barnabóta
tekjulágra fjölskyldna, lengingu
fæðingarorlofs, stuðningi við for-
eldra í uppeldisstarfi, eflingu for-
varna og aðgerðum gegn vímuefna-
neyslu. Einnig er þar kveðið á um
aðgerðir í þágu barna og ungmenna
með þroskafrávik, hegðunarerfið-
leika og geðraskanir, langveikra
barna og barna sem glíma við
vímuefnavanda. Sömuleiðis er
fjallað um aðgerðir til að vernda
börn og ungmenni gegn kynferð-
isafbrotum og til að styrkja stöðu
barna innflytjenda.
Skýr aðgerðaáætlun og afdráttar-
laus samstaða og vilji til að hrinda
henni í framkvæmd er afar mikils
virði og raunar forsenda þess að
mál nái fram að ganga. Það hefur
þegar sýnt sig, því mörgu hefur þeg-
ar verið komið til leiðar.
Annað mikilvægt skref var stigið
þegar samþykkt var í maí síðast-
liðnum þingsályktun um fram-
kvæmdaáætlun í barnaverndarmál-
um til næstu
sveitarstjórnarkosninga. Með þessu
var brotið blað því þrátt fyrir
ákvæði laga um gerð slíkra áætlana
hafði aldrei áður verið sett fram
heildstæð framkvæmdaáætlun um
barnavernd. Þar er kveðið á um
fjölmörg verkefni á sviði barna-
verndarmála, þau tímasett og
kostnaðarmetin.
Greining og meðferð
hefur verið efld
Meðal fyrstu verka minna var að
hrinda í framkvæmd aðgerðaáætl-
un til að taka á vanda Greiningar-
og ráðgjafarstöðvarinnar þar sem
biðlistar og biðtími eftir greiningu
barna var orðinn svo langur að
komið var í algjört óefni. Með sam-
stilltu átaki ráðuneytisins og starfs-
fólks stöðvarinnar hefur tekist að
stytta verulega bið eftir greiningu
og gengur vinna við það verkefni
samkvæmt áætlun. Alls verða veitt-
ar 140 milljónir króna til þessa á
tímabilinu 2007-2009.
Barnaverndarstofa hefur á liðn-
um árum unnið að því að innleiða
ný meðferðarúrræði fyrir börn og
ungmenni sem glíma við hegðunar-
og vímuefnavanda. Nú hefur verið
ákveðið að hefja notkun svonefndr-
ar fjölþáttameðferðar sem felst í því
að meðferð er veitt barni í venju-
bundnu umhverfi þess í stað stofn-
anameðferðar. Veittar hafa verið 50
milljónir króna til þessa verkefnis
sem ég er fullviss um að muni skila
góðum árangri. Aðrar aðgerðir í
undirbúningi eru byggðar á hlið-
stæðum grunni, til dæmis foreldra-
færniþjálfun og svonefnd meðferð-
arfósturúrræði sem vonandi verður
unnt að hrinda í framkvæmd áður
en langt um líður.
Aukinn stuðningur
Haustið 2007 lagði ég fram
frumvarp til laga um breytingu á
lögum um greiðslur til foreldra
langveikra eða alvarlega fatlaðra
barna, en þetta hefur verið eitt for-
gangsmála okkar þingmanna Sam-
fylkingarinnar. Frumvarpið var
samþykkt á Alþingi og tóku lögin
gildi 1. janúar. Forsendurnar voru
þær að fáar umsóknir höfðu borist
um greiðslur á grundvelli laganna
og ljóst að tryggja þyrfti ákveðnum
hópi foreldra sem geta ekki verið
þátttakendur á vinnumarkaði vegna
umönnunar barna sinna fjárhags-
aðstoð til lengri tíma. Einnig þóttu
mér greiðslur sem lögin gerðu ráð
fyrir of lágar. Með lagabreytingunni
var tekið á þessu, meðal annars með
því að tryggja foreldrum þessara
barna fjárhagslegan stuðning óháð
atvinnuþátttöku, tekjutengja
greiðslur til foreldra sem þurfa að
leggja niður störf tímabundið vegna
alvarlegra veikinda eða fötlunar
barna sinna og með því að auka
ýmis önnur réttindi. Áætlað er að
árlega muni foreldrar tæplega 200
barna fá greiðslur á grundvelli lag-
anna og að heildarfjárhæð greiðsln-
anna verði 250-310 milljónir króna
á þessu ári. Mikið verk er framund-
an við að bæta þjónustu við fötluð
börn, ekki síst með fjölgun búsetu-
úrræða og aukinni stoðþjónustu.
Bætt löggjöf um
fæðingar-
og foreldraorlof
Í lok maí var samþykkt á Alþingi
frumvarp til laga um breytingu á
lögum um fæðingar- og foreldraor-
lof og þar með mikilvægar réttar-
bætur fyrir nýbakaða foreldra. For-
sjárlausum foreldrum var í fyrsta
skipti veittur réttur til fæðingar-
styrks að uppfylltum ákveðnum
skilyrðum og eins voru heimildir til
yfirfærslu réttinda til fæðingaror-
lofs eða fæðingarstyrks rýmkaðar.
Síðast en ekki síst var gerð breyting
á viðmiðunartímabilinu sem út-
reikningar á greiðslum úr Fæðing-
arorlofssjóði miðast við og það stytt
úr 24 mánuðum í 12 mánaða tíma-
bil.
Unnið að bættri stöðu ein-
stæðra og forsjárlausra foreldra
Velferð barna byggist á velferð
fjölskyldunnar. Því þarf að búa vel
að fjölskyldum í landinu, sama
hvert fjölskylduformið er. Við vit-
um að staða einstæðra og forsjár-
lausra foreldra er oft erfið, ekki síst
fjárhagslega en einnig að ýmsu öðru
leyti sem tengist réttarstöðu þeirra.
Í nóvember skipaði ég því nefnd til
að kanna fjárhagslega og félagslega
stöðu einstæðra og forsjárlausra
foreldra og stjúpforeldra, fara yfir
réttarreglur sem varða þessa hópa
og gera tillögur um úrbætur á
grundvelli löggjafar eða með öðrum
aðgerðum. Starf nefndarinnar er
komið vel á veg og ég vænti tillagna
hennar fljótlega.
Aðgerðaáætlun til
að sporna við fátækt
Það er sárt til þess að vita að fá-
tækt skuli vera hluti af íslenskum
raunveruleika, ekki síst þegar hún
bitnar á börnum. Því miður er það
staðreynd að fátækt er ekki aðeins
hluti af fortíð okkar og sögu heldur
þrífst hún enn í samfélaginu þrátt
fyrir almenna velmegun. Í janúar
skipaði ég starfshóp til að vinna að-
gerðaáætlun til að sporna við fá-
tækt. Töluvert hefur verið unnið af
skýrslum og rannsóknum um þessi
efni á liðnum árum og því tel ég
mikilvægt að vinna úr þeim gögn-
um, móta tillögur og gera raunhæfa
aðgerðaáætlun til að taka á þessu al-
varlega vandamáli svo dugi. Hópn-
um er ætlað að skila mér drögum
að slíkri aðgerðaáætlun í september.
Dagur barnsins haldinn
í fyrsta sinn
Dagur barnsins var haldinn í
fyrsta sinn 25. maí síðastliðinn í
samræmi við ákvörðun ríkisstjórn-
ar Íslands um að halda árlega sér-
stakan dag barnsins eins og fjöldi
annarra þjóða hefur gert um árabil.
Lögð var áhersla á mikilvægi góðrar
samveru barna og foreldra og má
þannig í framtíðinni nýta daginn til
að vekja athygli á aðstæðum barna
og vekja samfélagið til vitundar um
mikilvægi okkar ungu landsmanna
sem framtíðin veltur á.
Gerum gott samfélag
betra fyrir börn
Nú hef ég rakið nokkur þeirra
helstu mála sem unnið hefur verið
að í málefnum barna í félags- og
tryggingamálaráðuneytinu á fyrsta
starfsári ríkisstjórnarinnar í sam-
ræmi við stjórnarsáttmálann.
Margt hefur þegar verið gert og ég
er full bjartsýni um framkvæmd
annarra mikilvægra mála á þessu
sviði. Af mörgum brýnum málum
nefni ég sérstaklega lengingu fæð-
ingarorlofs en stefnt er að því að
lengja það í áföngum í 12 mánuði á
kjörtímabilinu, nokkuð sem ég tel
að muni hafa mikil áhrif til góðs
fyrir börn og foreldra.
Það er mikil ábyrgð að vera for-
eldri og það er örugglega ekkert ein-
falt að vera barn eða unglingur í
samfélagi nútímans. Foreldrar
munu ávallt skipta mestu máli í
uppvexti barna sinna og hafa mest
áhrif á framtíð þeirra og velferð. Sú
ábyrgð verður aldrei frá þeim tekin.
Skylda stjórnvalda er hins vegar að
búa foreldrum sem best skilyrði til
að axla þessa ábyrgð og tryggja að
ávallt sé fyrir hendi nauðsynlegur
stuðningur, aðstoð og úrræði þegar
á móti blæs. Að því verður mark-
visst unnið.
Höfundur er félags- og
tryggingamálaráðherra
Börn í brennidepli
Börn að leik „Því þarf að búa
vel að fjölskyldum í landinu,
sama hvert fjölskylduformið er.“
UMRÆÐAN aJóhanna Sigurðardóttir
Foreldrar munu ávallt
hafa mest áhrif á framtíð
og velferð barna sinna.
Skylda
stjórnvalda
er að búa for-
eldrum sem
best skilyrði
til að axla
þessa ábyrgð
og tryggja stuðning, að-
stoð og úrræði þegar á
móti blæs.