Vikublaðið


Vikublaðið - 08.12.1995, Blaðsíða 8

Vikublaðið - 08.12.1995, Blaðsíða 8
8 VIKUBLAÐIÐ 8. DESEMBER 1995 Bók ____ íiesta f ynp lestrarhesta Stúlkan með Botticelli- andlitið Út er komin bókin Stúlkan með Botticelli-andlitið eftir William D. Val- gardson. Útgefandi er Ormstunga. Bókin kom út í Kanada 1992 og vakti þegar mikla athygli. Söguþráðurinn er spennandi enda fjallar sagan að hluta um leit sögumanns að stúlku sem hefur horfið við dularfullar kringumstæður. Annað meginþema sögunnar er uppgjör sögumanns við sjálfan sig, hjónaband sitt og h'ferni öll fullorðinsárin ásamt minningum og minningabrotum sem hægt og bít- andi skerpa einkenni sögupersóna og skýra breytni þeirra. William D. Valgardson sleit barns- skónum á þeim sögufræga " stað, Gimli, þar sem fyrstu íslensku land- nemarnir tóku sér bólfestu 1876. Val- gardson hefur sent fr á sér níu bækur, smásagnasöfn, ljóðasöfh og skáldsög- urnar Gentle Sinners (1980) og The Girl with the Botticelli Face (1992) sem hér birtist í íslenskri þýðingu, og barnabókina Thor (1994). Auk ljóða- og sagnagerðar hefur Valgardson skrifað bæði fyrir útvarp og sjónvarp. Af tíu útvarpsleikritum má nefna The Man from Snæfellsnes, sem einnig var flutt í Ástralíu. Fimm kvikmyndir hafa verið gerðar efrir sögum hans, þar á meðal Gentle Sinners sem sýnd hefur verið í 26 löndum. Árið 1971 var Valgardson sæmdur bandarísku forsetaverðlaununum fyrir bestu smásögu ársins (Bloodflowers). Ég var sett á uppboð Út er komin bókin Ég var sett á uppbóð, endurminningar Valbjargar Kristrnundsdóttur, systur Steins Steinafs. Utgefandi er Hörpuútgáfan. Þetta er áhrifamikil saga eínstæðrar móður! sem þrælaði frá morgni til kvölds tíl að sjá sér og einkasyni sín- um farborða. Samt er hún lifandi og frjó í skáldskap sínum og gladdi með honum samferðarfólk sitt. Valbjörg hraktist frá heimabyggð sinni í frumbernsku þegar foreldrar hennar slitu samvistum og var „boðin upp" seín hreppsómagi. Bjarnfríður Leósdóttir lýsir henni svo: „Ég hygg að Valla sé mjög lík Steini. Dálítið kaldhæðin, ákaflega fundvís á ýmsar misfellur í fari og framkomu fólks og getur þá brugðið fyrir sig skopi á sinn hátt í Smellnum vísum og mæltu máli." . Ennislokkur einvaldsins Ennislokkur einvaldsins eftir Hertu Miiller er óvenjuleg skáldsaga frá síðustu dögum einræðisins í Rúm- eníu. Utgefandi er Ormstunga. Sögu- sviðið er drungaleg verksmiðja og sveitaþorp, frásögnin er í formi stuttra kafla - mynda. Hið óhugnan- lega, „ólýsanlega" við ótta og kugun er einungis unnt að skilja í myndum. Engin þekking á einræðisstjórn getur miðlað því sem þessi skáldsaga gerir, ef bókmenntir geta á annað borð miðlað þvflíkri reynslu. Herta Muller sameínar í þessari frásögn myndræna framsetningu og rytmiskan prósa í einstæðri umfiöllun um alræðisvald eða „totahtarisma". Að mati eins gagnrýnanda minna efnistök höfund- ar í þessari bók að hluta til á vinnu- brögð Franz Kafka. Bækur Hertu Miiller hafa vakið mikla athygli í Þýskalandi og fært henni viðurkennd bókmenntaverðlaun. Verk hennar hafa verið gefin út í Bandaríkjunum, Frakklandi, Hollandi, Danmörku, Noregi, Svíþjóð og Finnlandi. Vetrareldur Ut er komin bókin Vetrareldur eftir Friðrik Erlingsson. Utgefandi er Vaka-Helgafell. Friðrik hefur hlotið verðlaun og viðurkenningar fyrir rit- störf sín og er kunnastur fyrir söguna um Benjamín dúfu en hér skrifar hann fyrir fullorðna. I skáldsögu þessari skrifar Friðrik um mannlega reynslu af miklu hstfengi. Persónur bókarinn- ar standa ljóslifandi fyrir hugskots- sjónum lesandans og við kynnumst vonum þeirra og vonbrigðum, ham- ingju og m'standi sársauka. Höfundur fléttar örlög þeirra saman af einstöku næmi í margslungna sögu. Hér er á ferðinni áhrifarík saga sem lætur eng- an ósnortinn. v Saga Friðriks um Benjamín dúfu mun á næstunni koma út í Dan- mörku, Svíþjóð, Finnlandi og á ítalíu, en sem kunnugt er hefur sagan verið kvikmynduð hér á landi. 1993 fékk Friðrik barnabókaverðlaun skóla- málaráðs Reykjavíkur. Undir fjalaketti Undir fjalaketti heitir ný skáldsaga eftir Gunnar Gunnarsson. Víst er að þeir sem hafa unun af spennandi lesn- ingu og vangaveltum um hlutskipti sögupersóna sem dregnar eru skýrum dráttum munu njóta þessa verks. Margt í Undir fjalaketti minnir á sakamálasögur, stíllinn á þessari nýju skáldsögu er iðulega hraður og at- burðarásin spennandi. En hér er per- sónúsköpunin dýpri og lesandinn kynnist leikaranum og hlutskipti hans í eftirminnilegri sögu þar sem hug- leiðingar söguhetjunnar skiptast á við lifandi og gamansama frásögn af leik- húslífinu. Utgefandi er Ormstunga. Astæða er til að minna á og vekja athygli lesenda Vikublaðsins á því að þeim býðst að kaupa jólakort og styrkja um leið góð málefhi. Hér skulu nokkur dæmi tíunduð. Barnaheill hefur gefið út jólakort til styrktar samtökunum. Barnaheill lafa m.a. byggt upp meðferðarheimili fyrir börn og unglinga að Geld- ngalæk á Rangárvöllum og reka Foreldrahnuna, ráðgjafarþjónustu fyrir ullorðna. Landsbókasafh íslands - Háskólabókasafh hefur gefið út jólakort með eikningum úr safhi handritadeildar af íslensku jólasveinum eftir Tryggva Æagnússon (1900-1960). Amnesty International, íslandsdeild hefur gefið út jólakort til styrktar samtökunum. Á kortinu er mynd eftir Guðmund Thorsteinssqn, Mugg (1891-1924), verkið „Vitrun hirðingjanna". ís- landsdeildin hefur verið starfrækt frá 1974. Rauðakrosshúsið hefur gefið út jólakort í fjáröflunar- skyni, en húsið fagnar 10 ára afmæh um þessar mundir. Á þessum tíma hafa 750 unglingar gist neyðarathvarfið við Tjarnargötu í yfir eitt þúsund skipti og í trún- aðarsímann hafa um 30 þúsund símtöl verið skráð. Vinafélag Blindrabóka- safns íslands hefur gefið út jólakort, sem hannað er af Höllu Haraldsdóttur gler- og myndlistarkonu í Kefla- vík. Allur ágóði af af kortasöl- unni fer til blindraletursbóka- gerðar. Milli vonar og ótta Ut er komin bókin Milli vonar og ótta eftir Þór Whitehead. Utgef- andi er Vaka-Helgafell. Þór greinir hér frá að- dragandanum að því að Bretar hernámu Island í maí 1940. Fjölmargt er upplýst sem ekki hefur verið vikið að áður í sagnfræðiritum. Þetta er þriðja bók höfundar um Island í síðari heimstyrj- öldinni. Þór byggir á margra ára rannsóknum sínum í skjalasöfnum í Þýska- landi og Englandi. Þá hefur hann kannað ræki- lega íslenskar heimildir sem sumar hverjar hafa aldrei verið rannsakaðar áður. Auk þess hefur hann rætt við fjölmarga íslendinga, Þjóðverja og Breta sem veittu mikil- vægar upplýsingar um það sem gerðist bak við tjöldin er stórveldin seildust til yfirráða yðr eyjunni í norðri. í bók- inni er fjöldi mynda og hafa margar þeirra aldrei komið fyrir almennings- sjónir. Mefistó Ut er komin skáldsagan Mefistó eft- ir þýska rithöfundinn Klaus Mann. Útgefandi er Onnstunga. Þessi saga, sem segir frá starfsferli listamanns, er lfldega frægasta verk hans. Hún hefur nú ásamt fleiri verkum hans (nefna má skáldsögurnar Der Vulkan og Symphonie Pathétique sem og sjálfsævisöguna Der Wendepunkt) verið endurútgefin í stórum upplög- um bæði i Þýskalandi sem víða annnars staðar og hafa þessum verk- um hvarvetna hlotnast miklar vin- sældir, svo segja má að Klaus Mann, sem lengi stóð í skugga hins heims- fræga föður síns (Thomasar Mann), hafi á síðustu áratugum fengið upp- reisn æru og njóti nú loks sannmælis fyrir eigin verðleika. Mefistó, sem skrifuð var þegar Klaus Mann var í útlegð, kom út í Amsterdam 1936 og olh strax miklum úlfaþyt. Vegur skáldsögunnar Mefistó hefur einnig aukist á síðustu áratugum vegna þess að hún hefur orðið öðrum hstamönnum innblást- ur. Eitt virtasta leikhús Frakka, Théatre du Soleil undir forystu Adri- ane Mnouchkine sýndi leikgerð skáldsögunnar fyrir meira en 200.000 áhorfendur í París (1979) og ferðaðist með sýninguna um Þýskaland og var sjónvarpsupptaka á því leikverki einnig sýnd víða um Evrópu. Einnig má nefiia kvikmynd ungverska leik- stjórans Szabos sem gerð var eftir verkinu (með Klaus Maria Brandauer í aðalhlutverld) en húnyakti heimsat- hygfl og var sýnd hér á íslandi fyrir fa- einum árum. Bríet Héðinsdóttir íslenskaði bók- ina og ritar einnig ítarlegan eftirmála þar sem hún gerir grein fyrir höfund- inum, bókinni og sérkennilegum ferli hennar. Bókmenntaverðlaunin Framundan er að velja Islensku bókmenntaverðlaunin 1995, en tólf bækur hafa verið tilnefndar, sex í flokki fagurbókmennta og sex í flokki fræðirita og bóka almenns eðhs. Ur flokki fagurbókmejinta: Dyrnar þröngu eftir Kristínu Ómarsdóttur, Híbýli vindanna eftir Böðvar Guð- mundsson, Hjartastaður eftir Stein- unni Sigurðardóttur, Hófuð konunnar eftir Ingibjörgu Haraldsdóttur, Ljóð- línuskip eftir Sigurð Pálsson og Það talar í trjánum eftir Þorstein frá Harnri. Ur flokki fræðirita og bóka al- menns eðlis: Barnasálfraði eftir Álf- heiði Steinþórsdóttur og Guðfinnu Eydalj Bókmenntakenningar síðari alda eftir Arna Sigurjónsson, Handbók um málfræði eftir Höskuld Þráinsson, Is- lenska garðblámabókin eftir Hólmfríði A. Sigurðardóttur, Milli vonar og ótta eftir Þór Whitehead og Ströndin í náttúru hlands eftir Guðmund P. Ólafsson.

x

Vikublaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vikublaðið
https://timarit.is/publication/310

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.