Frjáls þjóð - 07.07.1956, Blaðsíða 1

Engan hóf á efstu skör ~TT'Í
yfirborðiö glœsta.
Varpar tign á kotungskjör A
konungslundin stœrsta.
(Stephan G. Stephansson)
5. árg.
Laugaidaginn 7. júlí 1956.
31. tbl.
tjtt rh rtö ir titjmt r rt /. íssi/órtt tt r;
Eysteínn og LúÍvík hlið
við hlið í næstu stjórn?
Olafur Thors ófeimnari við komma en Haraldur
Þeir, sem kunnugastir eru að tjaldabaki í leikhúsi
stjórnmálanna, telja nú mestar iíkur á því, að mynduð
verði samstjórn Framsóknar, Alþvðuilokks og Aiþýðu-
bandalags. Ef sú stjórnarsamvmna tekst á ann^ð borð,
getur það orðið mjög bráðiega. Að öðrum kosti verður
áreiðanlega stjórnarkreppa um hríð, og getur þá brugð-
ið til beggja vona, hvers konar ríkisstjórn verður um
síðir timbruð saman.
Þegar eftir kosningarnar fóru
fram mairgvislegar þreifingar
cg einkasamræöur milli ráða-
manna í flokkunum, þar sem
ieitað var hófanna um sam-
komulagsmöguieika'og hugsan-
tegan samstárfsgrundvöll. Ekki
munu þó hafa verið byggðór
r.einar þrýr yfií' stórfljótin á
íandamærum flokkanna á þeim
samfundum, heldur látið nægja
að velta vöngum yfir brúar-
stæðunum.
Kóngur vill sigla....
(Það mra mekal annsrs
hafa gerzt þessa daga, að Ól-
afur Thors, formaður Sjalf-
síæðisflokksins, gekk á fund
Einars Olgeirssonar og bauð
honum stjórnarsamvinnu
ineð þekkilegum skilmálum.
Vildi Sjálfstæðisflokkurinn
fá i sinn hlut yfirráð yfir
bönkunum. fiskútflutningn-
um og innflutningnuni, en
AiþýÖubandalagið mátti
kjósa sér önnur mál að vild
sinni. Ágreiningurinn í her-
stöð%’amá3inu skyldi jafnað-
ur með þeim liætti, að fram
færi þjóðaratkvæðagrciðsla
um samninginn við Banda-
ríkjamenn.
Gamalt máltæki segir, að
vandi sé vel boðnu að neita, en
þó þykir sennilegra, að Ólafur
fái hryggbrót hjá hihni rauðu
heimasætu. • Sósialistaflokkur-
inn kynni að vísu að halda nokk
urn veginn sínu gamla fylgi í
stjórnalrsamvinnu við íhaídið
(sú varð að minnsta kosti raun-
in á nýsköpunarárunum), en
fylgi Hanníbals myndi áreið-
anlega snúast öndvert gegn
slíkri véndingu.
Þar að auki blasir við, að
Sjálfstæðisflokkurinn. myndi
fyrirsjáanlega varpa Alþýðu-
bandalaginu á dyr innan
skamms tíma og táka saman við
Framsókn á nýjan leik, þvi eft-
ir slíka atburði þættist hún ekki
lengur bundin af fyrirheitum
sínum í kosningunum i og vildi
allt til vinna að sprengja stjórn-
arsamstarf Sjálfstæðisflokks og
Alþýðubandalags. Þar með væri
og loku skotið fyrir’ vinstri-
stjórn i landinu í náinni fram-
tíð. Þess vegna þykir j nokkurn
Framh. á 2. siðú.
Endurbætur á kosningalög-
unum, sem ekki fengu byr
Tillögur þjóðvaniarmanna á þingi
Nú, þegar svo mikið er
býsnazt yfir fjáraustrinum,
sem beitt var í kosningunum,
bifreiðafjöldanum, sem flokk-
arnir höfðu í sinni þjónustu,
og jáfnvel kosningasvikum, er
gott að minnast þess, að þing- I
menn Þjóðvarnarflokksins j
fluttu á síðasta kjörtímabili
bæði þingsályktunartillögu og
frumvarp til laga til.þess að
sporna við slíku háttalagi. En
þeim málum var þá ekki
gaumur gefinn af þorra þing-
manna.
I frumVarpi þjóðvarnar-
manna um breytingar á kosn-
ingalögunum var bann lagt við
því, að vitneskja um það,
hverjir búnir væru að greiða
atkvæði, væri sent flokksskrif-
stofunum af. kjörstað og þess
kfafizt, að í fjölbýli yrði hver
maður, sem kæmi á kjörstað, að
færa sönnur á, að hann væri sá,
sem hann segðist vera.
Með samþykkt hessara á-
kvæða hefði bæði verið
kippt fófunum undan' þeirri
óhugnanlegu smalamennsku,
sém gömlu flokkarnir beita
við kjósendur og þeir þanr'
með ekki haft not a£ hinuitn
mikla bílafjölda sínum og í
öðru lagi verlð loku fyrir þafR
skotið, að óhlutvandir menn
geti í bæ eins og Reykjavík
komið á kjörstað og greitt
atkvæði • annars nafni.
Þingsályktunartillagan, sem
flutt var að frumkvæði þjóð-
varnarmanna með atfylgi Al-
þýðuflokksmanna, var um
rannsókn á því, hvernig skorð-i
ur yrðu reistar við takmarka-
lausum fjáraustri flokkanna í .
kosningum. Víða erlendis:
mega flokkar ekki verja méira
fé í þessu skyni en lög ’mæla1
fyrir um og eftirlit er haft me<5
því, að þeim ákvæðum sé;
fylgt. SÍíku mætti ekki síður
koma við hér. En fyrir því var
ekki áhugi á þinginu, er málið
var flutt þar, þótt við hverjar
kosningar sannist betur og bet-
ur, hve f jármunir eru gegndar-
laust notaðir til þess að hafa
áhrif á úrslit beirra og með því
settur svartur blettur á íslénzkt
lýðræði. j
★
Happdrættinu frestað
Drætti í happdrætti FRJ.4LSRAR ÞJÖÐAR hefur veriiiv
frestað um sinn, og eru þeir, sem hafa happdrættismiða til sölu,
beðnir að halda sölu áfram, en panta meira af miðum, ef þeir
liafa þegar lokið sölu á því, er þeir fengu.
Verða „kálfarnir^ settir á?
Eysteinn Jónsson:
Heimavanur í stjórnarráðinu
eins og meistari á verkstæði
sínp.
Lúðvík Jósefsson:
Lærlingur, öllu óvanur, er.
stendur til bóta undir hand-
leiðslu meistarans.
tHver verður formaðtir þing-
flokks Alþýðubavnfalagsins?
Þingflokkur Alþýðubanda-
lagsins hefur komið saman til
fundar. Á þeim fundi gerðist
það, að nokkrir úfar risu milli
Hanníba’is Valdimarssonar og
Einars Olgeirssonar, sem virð-
ist telja sig sjálfskipaðan for-
mahn þingflokksins. Mun
Hanníbal hafa bent honum á,
að formaður þessa þingflokks
hefði ekki verið kosinn. Við
það sat, því áð formaður var
ekki kjörinn a-þessum iundi.
Fróðlegt verður að sjá, hvor
skjöldinn ber, er gengið verður
til formamiskosningar, þar eð
af því má marka, á hvora sveif-
ina þeír Lúðvík Jósefsson og
Karl Guðjónsson leggjast, er
ágreiningur Verður. Finnbogi
Rútur Valdimarsson er í sjúkra-
húsi um þessar mundir, og má
vera, að ekki verði kosipn for-
maður þingflokksins fyrr en
háhn er kominn á fætur.
■ ir
Maðúr spyr manh: Verð-
ur kálíunum slátrað? En
enginn hefur getaðj gefið ó-
tvíræð svör við því, hvort
„kálfarnir“ verða settir á eða
ekki.
En með þessum orðaleik eiga
menn við uppbótarþingmenn
Alþýðuflokksins og spurn-
inguna um það, hvort þeir
muni fá setu á alþingi eða
verða gerðir afturreka. Menn
hafa gaman af því að tala í
líkingum, ekki sízt þegar
stjórnmálamþnnirnir eru
annars vegar.
Þegar blaðið fór í prentun
bafði . landkjörstjórn ekki
komið saman til fundar, þar
eð enn voru ókomin í liennar
hendur kjörgögn úr iveimur
kjördæmum, Snæfeosness-
og Hnappadalssýslu og N -
ísafjarðarsýslu. En búið var
að krefja hlutaðíeigandi yfir-
kjörstjórnir um þau í amiað
sinn. Má því ætla, að ekki
verði langur dráttur á því úr
þessu, að þau berist land-
kjörstjórn.
Engiun getum skal að því
leitt, hvernig landkjörstjórn!
úthlutar uppbótarsætunum, j
og engin vitneskja liggur
enn fyrir um hað, hvernig j
alþingi, aem fellir lokadóm-
inn, muni taka á málununi.
Það Iiggur þó í lofti, að al-
þingi muni ákveða að „setja
kálfana á“, ef samkomulag
næst um stjórnarmyndun
Framsóknarflokksms, Al-
þýðuflokksins og Alþýðu-
bandalagsins, þótt ónotalega
beri það keim af hrossa-
kaupum, að horfur á stjórn-
armyndun skuli hafa áhrif á
ítfgreiðslu þessa máls til eða
frá.
Yrði „káifunum“ hins veg-
ar slátrað, kæmi fram á ál-
þingi hreinn meirihluti
Franisóknsrflokks og Al-
þýðubandalags, og þá mynd-
aðist ienn nýr möguleiki til
Lausnar á stjórnarkreppu, ef
á Alþýðuflokknum kynni að
stranda önnur stjórnar-
myndun, þótt á hínn bóginn
sé meira en . efamál, að
Framsókn þætti „kálfasteik-
in,é góður veizlukostur handa
nýrri ríkisstjórn. Því verð-
ur cnn sem fyrr að álykta,
að Alþýðubandalagið munii
ætla að snúa sér að Sjálf-
stæðisflokknum til stjórnar-
samvinnu, ef þeir flokkar af-
gjeiða þetta mál í samein-
ingu. En sagt er, áð þeir þríse
þingmenn Alþýðubandalags-
ins, sem mestri tryggð lialda
við kommúnismann, Einar
Olgeirsson, Björn Jónssou
frá Akureyri og Gunnar Jó-
hannsson frá Siglufirði, getí
vel fellt sig við stjórnarsam-
vinnu við íhaldið, ef þeim
tækist að knésfctja aðra þing-
menn þess.
En bótt „kálfarnir“ hljótl
lif að þessu sinni, verður það
Alþýðuflokknum varla örugg
hjörð til frambúðar, að ó-
breyttu kjörfylgi, því að líf—
gjöfina yrðu þeir sennilega
að launa með breytingum á
kjördæmaskipun og kosn-
ingalögum í lok þessa kjör-
timabils.