Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 16.12.1961, Blaðsíða 4

Frjáls þjóð - 16.12.1961, Blaðsíða 4
#r $ Alhert Luthulí Tæplega er hægt að benda á nokkurn mann, sem var betur að friðarvei-ðlaunum Nobels kominn en hinn fyrrverandi ættarhöfðingja, Albert Luthuli. Viðurkenn- ingin er holl og tímabær að- vörun til Dr. Verwoerd, um að umheimurinn lítur kyn- þáttaaðskilnað hans (apar- theid) óhýru auga og sem ógnun við heimsfriðinn. Þessi veiting friðarverð- launanna er viðurkenning fyrir mann, sem farið hefur verið smánarlega með í heimalandi hans, en sem er fyrirmynd og göfugt for- dæmi landa sinna. Staðfestá hans í kristinni trú og hans hógværa en ákveðna við- nám hefur gert hann að and- legum leiðtoga ekki síður en stjórnmálalegum. Albert Luthuli er gamall maður og smán sú, sem stjórn Suður-Afríku hefur sýnt honum, svo og það, að hann hefur verið sviptur eirib, ættum vegna baráttu sinn- ar, hefur gert hann enn þá eldri útlits. Hann er fæddur ,í Groutville, sonur túlks við trúboð, og bróðursonur hér- aðshöfðingjanis. Hann nam við trúboðið og við Adams- skólann þar í borg, og gerð- ist kennari við skólami að námi loknu og gegndi því starfi í 14 ár. Hann kvæntist og eignaðist sjö börn. >i< Árið 193<6 fóru öldungar ættflokks hans við Grout- ville-trúboðsstöðina þess á leit við hann, að hann gerð- ist höfðingi þeirra. Það var erfitt skref fyrir hann að yf- irgefa hið rólega kennaralíf og þægilega, en hann féllst á það. Hann sneri til fólks síns, sem faðir þess, forráða- maður, kennari og löggjafi. Hann hafði stöðugt"áhuga á málefnum kirkjunnar. Hann varð meðlimur Kirkjuráðs Suður-Afríku og árið 1938 heimsótti hann Indland sem fulltrúi á Alþjóðaráðstefnu trúboða. Árið 1948, er hann var forseti, kirkju Bantú- manna í Suður-Afríku, fór hann til Bandaríkja Norður- Ameríku í fyrirlestrarför, Árið 1945 var hann valinn í hið váldalausa ráðgefandi fulltrúaráð innborinna, sem þegar á sínu fyrsta kförtíma- bili frestaði störfum til þess að mótmæla því, hversu al- gjörlega valdalaust það var. Á sama tíma átti hann sæti í Afríska þjóðarráðinu, sem stofnað var 1912. f maí 1952 var hann kjörinn forseti í Natal-deildinni og næstu ár- in hafði hanh forystu um að skipuleggja hina" örvænting- arfullu baráttu innborinna. Fjölmargar kynþáttalöggjaf- ir voru þverbrotnar, til þess að mótmæla kynþáttaað- skilnaðinum. Ofbeldi var mætt með baráttu, sem ein- kenndist af hógværð og still- ingu og yfir 8000_ manns voru fangelsaðir. Luthuli sjálfur var ekki fangelsað- ur, en í hans augum var bar- áttan krossferð kristins manns. Á árinu 1952 krafðist stjórnin svo þesss að Luthuli 'gerðr annað_ af tvennu: að- hann segði sig úr Afríska þ.jóðarráðinu eða afsalaði sér höfðingíatign sinni. Hann neitaði hvorutveggja, og í nóvember var hánn sviptur höf ðingj atigninni. ¦ >í< ,,Hvr er árangur af margra ára stillingu minni?" skrifaði Luthuli. Hefur umburðar- lyndið verið gagnkvæmt, hefur ríkisstjórnin sýnt okk- ur sanngirni, hvort sem þjóðernissinnar eða Sam- veldisflokkur hafa setið við völd? Nei! Við höfum verið vitni að því, að kúgun okk- ar hefur enn verið aukin til þess að tryggja og vernda yfirráð hins hvíta kynstofns. Ég gerði mér fulla grein fyr- ir ábyrgðinni og sannfæring mín var óbifanleg, þegar ég ákvað að halda áfram bar- áttunni fyrir auknum borg- aralegum réttindum og skyldum allra þjóðfélags- meðlima Suður-Afríku. Ég hef notað aðferðir hinnar ró- legu en ákveðnu andstöðu, vegna þess að ég er sannfærð- ur um, að hún er eina löglega og mannlega leiðin sem fólk eins og við, sem neitað er um almenn mannréttindi, getur notfært sér. í desember 1952 var Luth- uli kjörinn forseti Afríska þjóðarráðsins og samtímis var lagt bann við því, að hann sækti fundi, og ferða- • bann var lagt á hann frá Groutville. Daginn eftir að bannið var upphafið opnaði hann ráðstefnu Indverja í Qurban og því næst flaug hann til Jóhannesarborgar til þess að taka þátt í mótmæla- •fundi gegn brottflutningi 75 þúsund innfæddra leiguliðá og landeiganda frá vestur- hluta borgarinnar. Lögreglan stöðvaði hann og nýtt bann var sett á. Hann hélt áfram að stjórna Afríska þjóðarráðinu. For- ysta hans megnaði að sam- eina krafta andstöðuhreyf- ingar allra kynþátta. Það var þessi samvinna, sem var or- sökin til handtöku hans og 155 annarra Suður-Afríku- búa árið 1956. Ári síðar var hann látinn laus, ásamt 64 öðrum. Tilfinningar hans voru blandnar, þegar honum voru færðar fréttirnar: ,,Ég hetði verið ánægðari, hefði ég fengið að standa við hlið félaga minna, unz yfir lauk." Beiðnir um að mæta á fundum streymdu að og svo margt fólk flykktist að til þess að hlusta á „höfðingj- ann", þar á meðal hvítt fólk, að í maí 1959 var enn lagt á hann ferðabann til fimm ára. > < Harmleikurinn í Sharpe- ville 1960 leiddi til nauðung- arástands. Albert Luthuli var fangelsaður, Afríska þjóðarráðið var bannað, sömuleiðis Sameiningarráð Afríkubúa. Stjórnmálabar- áttan hefur færzt undir yf- irborð jarðar og ástandið er orðið mjög alvarlegt. En Al- bert Luthuli vill ekki binda hugsanir sínar við kynþátta- stríð: „Það er mitt álit, að við hér í Suður-Afríku eig- um eftir að sýna heiminum nýja hlið lýðræðis þrátt fyrir alla okkar sundrung vegna litarháttar og kynþátta." Með því að veita Luthuli Nobelsverðlaunin hefur um- heimurinn viðurkennt hann og veitt honum styrk til þess að ná hinu háa marki. Framh. aft9. sí'ðu. ir, og fáar vinningsskákir ¦mínar hafa verið mér eins lœrdómsríkar og flestar þœr, sem ég tapaði.— Capablanca. ? ? Áð endingu skal svo efnt til jólagetratma fyrir lesendur skákreitsins. — Bírtár verða fimni ])rautir, allar fremur 1 auðveldar viðfangs, svo aS enginn skákmaður þurfi að hræðast þær, ])ólt óvamir kunni að vera að fást við skák- . þrautir. Gefln vefða 2 stíg fyrir Jiina fyrstn, 3 fyrir aðixt . ö. s. Irv., þannig að réttar lausnir á (iliuin þrautum veitá 20 stig, Veitt verða þférin skákbókaverðlaun þeufi, sem ! flest stig fá, Og verðiir dregið inn nöfn með jafnmörg stig. Ráðningar verfia að iterast bláðinu fyrir 20. jan.. og sfcal i umslagið auðkennt orðinu ' „Skákreitur" auk venjulegrar • utanáskriftar. Skrifa verður • undir fullt nafn og heimilis- ! fang. Titkynnt verður um úr.slit og réttar ráðningar birtar i bláðinu 27. jan. — Rekja skal ! leikj-aröð allra skákdæmanna ! 111 enda. Gleðileg jól! ¦ Böðvar Darri. Hvítur mátar i 2. leii w w m m m p¦¦*¦¦¦¦ ?-. # H ' l .. ••¦ • '¦¦¦: i Hvitur mátar í 3. leik. Uvítur leikur qg vinuur. — Og hvað SetliS þér svo að gera við Jjennan tuttugu-og- fimnie.vring góði? — Já — ætli ég leggi hann ekki bava í sparibaukiim, hann dugar víst ckki fyrir reiðhjóli hvort eð er. Frjáls þjóð — I^augardasrinn 15- íesc 5961

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.