Frjáls þjóð


Frjáls þjóð - 11.07.1968, Blaðsíða 8

Frjáls þjóð - 11.07.1968, Blaðsíða 8
Magnús Torfí Ólafsson: KRAFA UM M STJÖRNMÁL Um árabil má heita að stöðnun hafi ríkt í íslenzkum stjórnmálum. Kjörtímabil eft- if kjörtímabil hafa orðið hverf andi litlar breytingar á kjör- fylgi og þar með þingstyrk flökkanna, og þess er nú skammt að bíða að sami þing- ttieirihluti hafi stjórnað land- ihu samfleytt í áratug. Mynd- azt hefur lokað valdakerfi, méð sjálfsánægðum' og steig- urlátum meirihluta og minni- hluta sem virðist farinn að sætta sig við hlutskipti sitt og skörta þrótt til að bjóða vald- höfunum byrginn og deila við þá um völdin í alvöru. Eins og sýnt var fram á í síSasta ' tölublaði Frjálsrar þjóðar, brast þetta kerfi í for- setakosningunum 3CK júní. Þorri kjósenda lét vilja flokks foringja sem vind um eyrun þjóta, hafnaði frambjóðanda1 kerfisins og yaldi keppinaut hans í þjóðhöfðingjaembættið með slíkum meirihluta að um anftað eins finnast ekki dæmi síðan almennur kqsningarétt- Ur komst á. Försvarsmenn kerfisins geta ekki skéllt skuldinni af ósigr- inum á frambjóðanda sinn. Ekki hefur verið bent á neinn hugsanlegan frambjóðanda af sama sauðahúsi og dr. Gunn- ar Thoroddsen sem líklegt má telja að gert hefði betur en hann, og reyndar fullvíst að hlutur flestra sem til greina koma af forsprökkum kerfis- ins hefði orðið mun lakari en hans, enda þótt tillit sé tekið til andúðarinnar á að láta for- setaembættið ganga frá tengda föður til tengdasonar. Sigur dr. Kristjáns Eldjárns er ekki sigur neins einstaks stjórnmálaflokks né flokka- samsteypu. Fyrst og fremst er hann auðvitað sigur forseta- efnis sjálfs, en þar að auki hef- ur hann almenna stjórnmála- þýðingu. Úrslit forsetakosn- inganna eru sigur fyrir þá í öllum flokkum og utan flokka sem óska eftir nýjum stjórn- málum á íslandi, telja að ríkj- andi valdakerfi sé að sigla í strand. ef það er þá ekki kom- ið það nú þegar, álíta að sjálfheldan sem ríkir í íslenzk um þjóðmálum, fafnt stjórn- málum, atvinnumálum, félags- málum, fjármálum og mennta málum, verði ekki rofin innan ramma þess lok^ða kerfis sem í augum æ fleiri tekur á sig mynd vítahrings. að þar verði korfisbreyting að koma til. Forsetakosningarnar sýndu pð íslenzkir kjós»ndur eru <>kki hræddir við að kjósa nýjan mann, ef þeir telia hann trausts verðan. Kosn- ingabaráttan sýndi að mál- efnalegur og yfirlætislaus mál flutninsmr á greiða leið að hug um fólks. en hófleysi ög ofsi eru íirelt vonn. Ýmis bröffð sem til skamms tíma þóttu sig LMð FRlfalBlÁÐ DEYJA EKKI RÁÐALAUSIR Ungir hugsjónamenn á leið til bæjarins ur Vaglaskógi fundu hjá sér hvöt þegar komið var í Borgarf jörð til að rá»ast gegn herstöð- inni í Hvalfirði og eyða girðingum þeim sem í kringum hana eru. Þótti þeim hug- myndin bráðsnjöll, en sá var einn Ijóður á framkvæmdinni að ekk ert höfðu þeir verk- færa meðferðis er unn- íð gætu á girðingum bessum. Einnig var upp gengið skotsilfur allt. En eftir nokkurn lest- ur í Rauða kverinu þar sem þeim var bent á a.$ ekkert væri ómögu- legt, mundu ,þeir eftir Hví að þeir höfðu með ferðis rit sitt, Neista. Réðust þeir nú 1 að seija ritið og unnu við það af kappi þar til svo kom að þeir höfðu næeilegt fé í höndun- um til að geta keypt nægilegar birgðir nagl bíta og klípitanga. BRÁÐUM KEMUR BETRI TlÐ Það var í kosninga- baráttunni á dögun- að öldruð hjón hér i bænum voru að ræða fataleysi mannsins pg að nú þyrftí hann sem fyrst að fara að elna sér í nýjan alfatnað. En fjárráðin voru ekki mikil og fötin dýr og hjónin voru tekin að örvænta að málið yrði leyst. En þá lifnaði allt i einu yfir gömlu kon- unni og hún sagði: „Við bíðum með þetta þangað til eftir kosn- ingarnar, væni minn. Það lækkar. allt þegar hann Kristján er kom- inn að." / ÓVÆNTUR LIÐSAUKI Þegar hermdarverka menn úr fylkingunni réðust baráttuglaðir á mannauða herstöðina í Hvalfirði og rifu ntö ur gaddavír innblásnir af eldi hugsjóna, barst þeím óvæntur liðsauki. Nokkrir bændur úr ná- grenninu feomu aðvíf- andi og tóku að að- stoða við niðurrif gaddavírsins Þótti hugsjónamönnunum sem þarna væri gott dæmi um staðfestu ís- lenzkrar bændamenn- ingar1. En því miður kom í ljós að hér var ekki um hugsjónabar- áttu að ræða — bænd- urna vánhagaði bata um vírspotta til að girða kringum búpen- ing. HVERNIG VÆRI ÞAÐ , Gömul kona hafði dvalizt alllengi inni ; kjörklefa á kosninga- daginn. Að lokum staulaðist hún fram að borði kjörnefndar og spurði: „Hvernig er það, má ég ekki kjósa Kristján og VoluV urvænleg í íslenzkri stjórn- málabaráttu misstu nú ger- samlega marks gagnvart þorra kjósenda. Sigur dr. Kristjáns Eldjárns stafaði ekki sízt af því að hann er í húð og hár maður hins nýja tíma, laus við mærð þá og væmni sem svo margir stjórnmálamenn okkar af gamla skólanum hafa gert að vörumerki sínu, og gerir þá hjákátlega í augum yngri kyn slóðarinnár. Einn af lærdómum forseta- kosninganna er að nýtt inn- tak og nýtt yfirbragð stjórn- málastarfs verður að haldast í hendur, þar gildir hin gamla áminning um að reyna ekki að hella nýju víni á gamla belgi. Úrslit forsetakosninganna komu mörgum á óvart, og þau voru svo einstæð að ekki er að furða þótt menn þurfi nokk urn tíma til að átta sig á þýð- ingu þeirra. Lærdómsrík voru viðbrögð sumra þeirra, sem erfiðast áttu með að sættasig við orðinn hlut ög SlógU því fram að niðurstaðan sýndi' fyrst og fremst að þjóðin ætti ekki að hafa vald til að velja forsetann í almennum kosn- ingum, afnema bæri þjóð- kjör forseta og fá forsetaval- ið í hendur Alþingis. Tekið skal fram að rhér er ókunnugt um að nokkur áhrifa maður hafi tekið undir þessa skoðun, en það eitt að hún skuli hafa skotið upp kollin- J um manna á meðal sýnir of- stopann hjá sumum áhangend- um valdakerfisins. í þeirra augum skulu hagsmunir kerf- isins í hvívetna settir ofar þjóðarvilja. Og var ekki fordæmið fyrir svona fjarstæðu gefið á síðasta Alþingi? Þar linntu flokksfor- ingjar ekki látum fyrr en þeir komu fram breytingu á kosn- ingalögum sem rýrir vald ó- breyttra kjósenda gagnvart íorustu flokkanna. Þótt ólíku sé saman að jafna, var árangur I-listans í Reykjavík í þingkosningunum í fyrra nokkur for^mekkur af því sem nú gerðist í forseta- kosningunum. Þar létu óbreytt ir kjósendur í ljós álit sitt á því sem gerzt hafði í einum flokkanna, á þann veg að for- ustumenn úr öllum flokkum tóku' höndum satnan til að hindra að slíkt gæti framar gerzt. Óhætt er að fullyrða að þær aðfarir urðu ekki til álits- auka þeim sern þar lögSu hönd Fímmtudagur 11. júlí 1968 Gegn sóðaskap Nýlega er hafin áróðursher- ferð til aS hvetja menn til betri umgengni um landiS. Þetta er þörf og tímabær starf semi, því aS sífellt eykst bíla- eign landsmanna og þar meS ferSalög og alltaf verSur meiri og meiri hætta á aS landiS breytist smám saman í sorp- haug, ef ekki er beitt öllum ráSum til aS kenna fólki snyrti lega umgengni um náttúruna. Sums staðar erlendis, t. d. í Bandaríkjunum, liggja viS því töluverSar sektir aS fleygja rusli á vegum úti. Væri ekki athugandi aS taka slíkar refs- ingar upp hér? Þótt flestir ha'fi þann þroska til að bera aS unnt sé að kenna þeim að umgangast náttúruna af ekki minni prúðmennsku en stof- urnar sínar, eru alltaf til ein- staklingar sem ekkert skilja nema boS og bonn og bein- harSa peninga. AnnaS vandamál sem ráSa þarf bót á sem fyrst er hvern- ig vinna skal bug á ýmsum illyrmislegum umbúSum, eink um mjólkurhyrnum og plast- brúsum, sem eru þeirrar nátt- úru að eyðast ekki í sjó né verða ryði að bráð, og þekja nú fjörur víðsvegar um land. Er vægast sagt lítið augnayndi af þessum hlutum og mætti náttúruverndarráð taka málið til athugunar. Leiörétting í grein Guðfinns Þorbjörns- sonar um járnsmíSi, sem birt- ist í síðasta tölublaði Frjálsr- ar þjóSar, er vitnaS í grein í Vísi 10. maí og hún sögð rit- uS af Ottó Schopka. Þetta er ranghermt hjá greinarhöf- undi og mun einhver af blaða mönnum Vísis vera höfundur umræddrar greinar. Villblað- iS biSjast afsökunar á þessum misskilningi. Tímarit Máls og menningar Nýlega er komiS út nýtt hefti Tímarits Máls og menn- ingar, 1. hefti 29. árgangs. Margvíslegt efni er í ritinu, en veigamest er grein Péturs Hallbergs um Halldór Laxness á krossgötum, þar sem gerS er grein fyrir þróunarferli skálds ins bæSi í hugsun og skáld- skap síSan hann fékk Nóbels- í verðlaun. Þá er í ritinu tölu- I vert langur ritdómur eftir j Gunnar Benediktsson um þrjú • ung sagnaskáld, Svövu Jakobs j dóttur, Steinar Sigurjónsson j og GuSberg Bergsson. Einnig ! ljóð eftir Jóhannes úr Kötlum og Ingu Birnu Jónsdóttur, j þýSingar á rússneskum ljóð- j um eftir Helga Hálfdánarson. Loks er í ritinu grein um Gri'kkland eftir Sverri Kristj- ártsson og ritstjórnargrein um Atlantshafsbandalagið. Strætisvagnaferðir íbúar í austanverðu smá- íbúðahverfi hafa beðið blaðið að koma því áleiðis, að þeir séu óánægðir yfir þeirri ráð- stöfun, að fækkað hefur ver- ið ferðum í hverfið, eftir H- dag. Ennfremur skora þeir á forstjóra Strætisvagnanna, að láta leið 18, (hraðferð) fara austur á Tunguveg og þar suður í stað Réttarholtsvegar nú. að verki. Þetta atvik er aðeins eitt af mörgum sem hvert á sinn hátt hafa stuðlað að þeim á- fellisdómi sem þjóSin hefur nú kveSiS upp yfir ríkjandi valdakerfi. Hver sá afmarkaSur hópur sem reynir einhliða að telja sér tii tekna úrslit f orsetakosn- inganna á vísa baksléttu sem jafnan fylgir ofmetnaði. Krafa kjósenda um ný stjórnmáí beinist til allra flokka, en það er hefð í löndum með lýð- ræðislegt stjórnarfar að frum kvæðið að pólitískri endur- nýjun kemur frá vinstri. Nú er eftir að sjá, hvort íslenzk vinstrihreyfing þekkir sinn vitjunartíma. Magnús T. Ólafsson.

x

Frjáls þjóð

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Frjáls þjóð
https://timarit.is/publication/311

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.