Fréttablaðið - 06.09.2005, Qupperneq 32

Það er vandaverk að vera ósam-
mála. En jafnframt afskaplega
mikilvægt. Það væri aldeilis af-
leitt ef allir væru alltaf sammála.
Þá yrði lítil þróun, engin skoðana-
skipti og engin tækifæri til þess
að þróa hugmyndir og velta vöng-
um. Heimurinn væri einsleitur og
líklega heldur leiðinlegur. Þess
vegna er svo mikilvægt að við
höfum ólíkar skoðanir og tæki-
færi til að koma þeim á framfæri
og viðra þær. Jafnframt er mikil-
vægt að við höfum leyfi til að
skipta um skoðun. Það er svolítið
undarlegt að heyra fólk álasa öðr-
um fyrir að skipta um skoðun.
„Hann/hún sagði nú annað í gær
eða í fyrra eða einhvern tíma.“
Skárra væri það nú að skipta
aldrei um skoðun, taka aldrei
sinnaskiptum, hanga bara eins og
hundur á roði á einhverju viðhorfi
af því að við höfðum það einu
sinni, hvaða breytingar sem orðið
hafa og hvað sem við höfum lært
og fræðst um síðan.
Það hefur reynt töluvert á
skoðanaskipti að undanförnu.
Skoðanir á virkjun við Kára-
hnjúka hafa verið afar skiptar og
nú nýlega hafa kirkjunnar mál í
Garðasókn kallað fram ólíkar
skoðanir. Staðsetning þjónustu við
innanlandsflug er langvarandi til-
efni til skoðanaskipta og strætis-
vagnasamgöngur á höfuðborgar-
svæðinu hafa valdið miklum hug-
hrifum hjá fólki svo fátt eitt sé
nefnt af nýlegum dæmum. Þetta
er hið besta mál meðan við minn-
umst þess að við deilum um skoð-
anir en ekki einstaklinga. Verra er
þegar fólk persónugerir slíkar
deilur og þær valda vinslitum og
jafnvel sundrung innan fjöl-
skyldna. Slíks eru því miður fjöl-
mörg dæmi. Rétturinn til að vera
ósammála og hafa frjálsar skoð-
anir á ýmsum málefnum er einn
okkar helgasti réttur. Á honum
byggir lýðræðið, hvorki meira né
minna. Okkur ber að virða skoð-
anir annarra, hversu vitlausar
sem okkur sjálfum finnst þær
vera. Framtíðin ein leiðir í ljós
hver hefur rétt fyrir sér, ef það
kemur í ljós á annað borð. Allir
hafa rétt til að hafa sína skoðun og
það er afar mikilvægt að við leyf-
um og virðum mótmæli gegn
gjörðum hins opinbera svo dæmi
sé tekið. Það hefur verið nokkuð
undarlegt að fylgjast með frétta-
flutningi af viðbrögðum við mót-
mælum fárra einstaklinga við
virkjun við Kárahnjúka. Á sama
tíma og íbúar Fljótsdalshéraðs,
flestir ef ekki allir, hafa umtals-
verðar áhyggjur af umferðarmál-
um á ofanverðu Héraði gátu lög-
reglumenn varið tíma og kröftum
í eftirlit og áhyggjur af nokkrum
mótmælendur í tjaldútilegu. Að
sama skapi var undarlegt að
fylgjast með fréttum af athöfnum
þessara mótmælenda. Alveg eins
og þeir hafa rétt til sinna skoðana
og leyfi til að tjá þær hefur lög-
gjafinn rétt til að ætlast til þess að
þeir fari að lögum. Það er engum
til framdráttar að brjóta lög, jafn-
vel þótt við séum á stundum
ósammála lögunum.
Að vísu geymir sagan fjölmörg
dæmi af lögbrjótum, sem mót-
mæltu lögum sem þeir töldu vera
lögleysu en reyndust síðar hafa
rétt fyrir sér. Slíkum lögbrjótum
þökkum við af einlægni. Sjálfur
frelsarinn var ekki hátt skrifaður
hjá yfirvöldum síns tíma. Stund-
um eru lögin nefnilega ekki rétt-
lát, jafnvel ekki rétt og stundum
hefur mótmælendum tekist að
færa heiminn í réttlátari átt með
lögbrotum. Sagan ein getur kennt
okkur hvenær það gerist og aldrei
fyrr en síðar, jafnvel löngu síðar
en atburðirnir eiga sér stað. Eftir
sem áður hljótum við að ætlast til
þess að allir virði lög annars veg-
ar og hins vegar að allir virði rétt-
inn til andmæla.
Skoðanaskipti eiga sér stöðugt
stað og það er mikilvægt að kunna
að skiptast á skoðunum. Þetta er
eitt af fjölmörgu sem við þurfum
að kenna börnunum okkar, að
skiptast á skoðunum án þess að
rífast, hafa ólíkar skoðanir og
rökstyðja þær án þess að persónu-
gera ólíka afstöðu þannig að allt
fari í bál og brand. Fullorðna fólk-
ið er ekki alltaf góð fyrirmynd að
þessu leyti, né reyndar svo mörgu
öðru. Við verðum reið og æst, höf-
um jafnvel uppi skammir og
vammir og notum ljót orð þegar
við þurfum að rökstyðja mál okk-
ar á málefnalegan hátt og virða þá
sem eru okkur ósammála. Vett-
vangur skoðanaskipta er víða; í
fjölmiðlum, á fundum, í heima-
húsum og á samkomum ýmiss
konar. Og við leyfum okkur að
fjúka upp, jafnvel opinberlega og
sumt af því sem er skrifað og sagt
er ekki eftir hafandi. En samt eft-
ir haft, ekki síst af börnunum. Oft
er í holti heyrandi nær og börnin
hlusta grannt eftir því sem full-
orðna fólkið segir. Það er til lítils
að banna börnum að leysa ágrein-
ingsmál með slagsmálum ef full-
orðna fólkið gerir það sjálft, jafn-
vel þótt þau slagsmál séu frekar
munnleg en líkamleg. Börnin eru
nefnilega þannig gerð að þau taka
frekar mark á gjörðum okkar en
fyrirmælum. ■
Spennan fyrir kosningarnar til Stórþingsins í Noregi ámánudag er nú að ná hámarki. Í norskum fjölmiðlum birt-ast nú skoðanakannanir á hverjum degi, bæði almennt um
stöðu stjórnmálaflokkanna í landinu öllu og svo staðbundnar
kannanir og kannanir um einstök mál kosningabaráttunnar.
Samkvæmt þeim könnunum sem birtar voru í gær er alls ekki
fullljóst hvers konar ríkisstjórn verður mynduð að loknum kosn-
ingum. Rauðgrænu flokkarnir svokölluðu með Jens Stoltenberg,
leiðtoga Verkamannaflokksins, sem forsætisráðherraefni hafa
fram undir þetta virst nokkuð öruggir um sigur í kosningunum,
en nú þegar nær dregur kjördegi hefur heldur dregið úr fylgi
við Miðflokkinn, sem getur haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir
flokkana þrjá á vinstri vængnum. Jafnframt hefur Kristilegi
þjóðarflokurinn, flokkur Bondeviks forsætisráðherra, sótt í sig
veðrið og það sama er að segja um tvo aðra flokka sem tilheyra
borgaraflokkunum, Hægriflokkinn og Framfaraflokkinn.
Það er eins með flokkana í Noregi og hér á landi, að sumir
þeirra koma betur út í skoðanakönnunum en í kosningunum
sjálfum, og aðrir sýna betri árangur í kosningunum en í könnun-
um fyrir þær.
Þeir leiðtogar sem mest hefur borið á í kosningabaráttunni í
Noregi eru Bondevik forsætisráðherra og Stoltenberg, leiðtogi
jafnaðarmanna, sem líka hefur gegnt starfi forsætisráðherra,
þótt stutt væri.
Meðal þess sem þessir tveir leiðtogar hafa tekist á um í
kosningabaráttunni er einkavæðing ríkisfyrirtækja. Jafnaðar-
menn hafa mjög varað við frekari einkavæðingu ríkisfyrirtækja
í Noregi en Bondevik hefur á móti bent á að Verkamannaflokk-
urinn hafi selt hlut í mörgum ríkisfyrirtækjum á stuttri valda-
tíð sinni fyrir nokkrum árum. Þeir benda á að á valdatíma
þeirra hafi bæði ríkisolíufyrirtækið Statoil verið sett á markað
auk norska símans og hlutur ríkisins í einum öflugasta banka
landsins verið seldur og hann sé nú í sænskum höndum. Þrátt
fyrir að norska ríkið hafi selt stóran hluta fyrirtækja sem það
átti í, er enn af nógu að taka hvað varðar sölu ríkisfyrirtækja í
Noregi. Þannig á ríkið enn stóran hlut í Statoil og Norsk Hydro,
auk áburðar- og gasframleiðslufyrirtækja, og er stærsti ein-
staki hluthafinn í stærsta banka Noregs.
Umræða um aðild Norðmanna að Evrópusambandinu er
ekki áberandi í norskum fjölmiðlum nú þegar vika er til kosn-
inga. Verkamannaflokkurinn er hlynntur því að Norðmenn
gangi í Evrópusambandið og tala um að undirbúa aðildarvið-
ræður á næsta kjörtímabili nái þeir völdum. Væntanlegur sam-
starfsflokkur þeirra, Sósíalíski vinstriflokkurinn, er hins veg-
ar ekki sömu skoðunar og gæti þetta atriði því orðið ásteyting-
arsteinn í stjórnarmyndunarviðræðum. Kristilegi þjóðarflokk-
urinn er á móti aðild og Framfaraflokkurinn vill bera málið
undir þjóðina áður en nokkuð verður aðhafst. Hægri flokkur-
inn er hlynntur aðild. Afstaða Norðmanna til Evrópusambands-
ins getur haft mikil áhrif hér á landi og því verður fróðlegt að
fylgjast með hvað gerist í þessum málum að loknum Stórþings-
kosningunum í Noregi á mánudag, þar sem 3,4 milljónir manna
hafa kosningarétt. ■
6. september 2005 ÞRIÐJUDAGUR
SJÓNARMIÐ
KÁRI JÓNASSON
FRÁ DEGI TIL DAGS
A› vir›a sko›anir annarra
Deyfð og drungi
Einkennilegt er hve margir alþingismenn
okkar eru þreyttir og framtakslausir við
að birta kjósendum skoðanir sínar og
leggja orð í belg um málefni líðandi
stundar. Af 63 þingmönnum halda að-
eins 25 úti heimasíðum á netinu. Vantar
þó ekki að þingið borgar allan kostnað
við slíkar síður, útvegar til dæmis tölvur
og greiðir afnotagjöld af nettengingum.
En jafnvel þótt 25 þingmenn séu skráðir
fyrir heimasíðum eru nokkrar þeirra al-
gjörlega óvirkar. Sex þessara þingmanna
hafa ekki sett staf á síðu sína svo mán-
uðum skiptir; sumir
hafa ekki gert það í nokkur ár! Er von
nema sú spurning vakni hjá einhverjum
hvort þetta blessaða fólk ætti ekki að
fara að leita sér að annarri vinnu?
Þrettán virkir
Samkvæmt könnun sem þessi dálkur
gerði í gær hafa þrettán þingmenn sett
efni inn á heimasíður sínar í þessum
mánuði. Við hrósum þeim fyrir framtak-
ið með því að birta nöfn þeirra í staf-
rófsröð: Ásta Ragnheiður Jóhannesdótt-
ir, Björgvin G. Sigurðsson, Björn Bjarna-
son, Einar K. Guðfinnsson, Jóhanna Sig-
urðardóttir, Kolbrún Halldórsdóttir,
Kristinn H. Gunnarsson, Sigurjón Þórð-
arson, Sturla Böðvarsson , Siv Friðleifs-
dóttir, Þórunn Sveinbjarnardóttir, Ög-
mundur Jónasson og Össur Skarphéð-
insson. Sá síðastnefndi er virkastur – og
skrifar yfirleitt læsilegustu pistlana.
Ólík afstaða
Athyglisvert er að fylgjast með því hve
fjölmiðlar í Bandaríkjunum gera andláti
Williams H. Rehnquist, forseta Hæsta-
réttar góð skil. Fréttir af því skyggðu
um tíma á frásagnir af hörmungum á
flóðasvæðunum við Mexíkóflóa og er
þá mikið sagt. Þetta stafar af þeirri virð-
ingu og stöðu sem dómsvaldið hefur
vestanhafs. Litið er svo á að það sé
jafnsett framkvæmdavaldinu og lög-
gjafarvaldinu. Nú þarf Bush forseti að
tilnefna nýjan dómara í réttinn, en
hann verður þó ekki skipaður í emb-
ætti nema að fengnu samþykki þings-
ins. Í Bandaríkjunum þykir það fráleit
hugmynd, sem hér er siðvenja, að
dómsmálaráðherra geti upp á sitt ein-
dæmi ráðið því hver er dómari í
Hæstarétti.
gm@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 – prentmiðlar RITSTJÓRI: Kári Jónasson FRÉTTARITSTJÓRI: Sigurjón M. Egilsson AÐSTOÐARRITSTJÓRI: Jón Kaldal FRÉTTASTJÓRI: Arndís Þorgeirsdóttir VARAFRÉTTASTJÓRI:
Trausti Hafliðason FULLTRÚI RITSTJÓRA: Guðmundur Magnússon RITSTJÓRNARFULLTRÚI: Steinunn Stefánsdóttir RITSTJÓRN OG AUGLÝSINGAR: Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík AÐALSÍMI: 550
5000 SÍMBRÉF Á FRÉTTADEILD: 550 5006 NETFÖNG: ritstjorn@frettabladid.is og auglysingar@frettabladid.is VEFFANG: visir.is UMBROT: 365 – prentmiðlar PRENTVINNSLA: Ísafoldarprent-
smiðja ehf. DREIFING: Pósthúsið ehf. dreifing@posthusid.is Fréttablaðinu er dreift ókeypis á heimili á höfuðborgarsvæðinu, Suðurnesjum og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum
verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. ISSN 1670-3871
Í DAG
SKOÐANASKIPTI
INGA RÓSA
ÞÓRÐARDÓTTIR
Skárra væri fla› nú a› skipta
aldrei um sko›un, taka aldrei
sinnaskiptum, hanga bara
eins og hundur á ro›i á ein-
hverju vi›horfi af flví a› vi›
höf›um fla› einu sinni, hva›a
breytingar sem or›i› hafa og
hva› sem vi› höfum lært og
fræ›st um sí›an.
Tekist á um einkavæðingu ríkisfyrirtækja
í kosningabaráttunni.
Stórflingskosningar
eftir viku í Noregi