Tíminn - 20.07.1979, Síða 6

Tíminn - 20.07.1979, Síða 6
6 mmm Föstudagur 20. júli 1979. Útgefandi Framsóknarflokkurinn. Framkvæmdastjóri: Jóhann H. Jónsson. Hitstjórar: Þór-' arinn Þórarinsson og Jón Sigurðsson. Ritstjórnarfulltrúi: Oddur ólafsson. Fréttastjóri: Kjartan Jónasson. Auglýs- ingastjóri: Steingrímur Gislason. Ritstjórnarskrifstofur, framkvæmdastjórn og auglýsingar Siöumúla 15 simi 86300. — Kvöldsimar blaöamanna: 86562, 86495. Eftir kl. 20.00: 86387. Verö i lausasölu kr. 180.00. Áskriftargjald kr. 3.500 á mánuöi. Blaöaprent. ___________________________________________J Reikningurinn þrefaldast í þeirri stöðu sem upp er komin i oliu- og orku- málum er það fyrir öllu að menn geri sér ljóst, að ekki er um að ræða timabundinn eða takmarkaðan vanda, heldur væri miklu réttara að tala tæpitungu- laust um heimskreppu i orkumálum. Það sem hefur verið að gerast er að yfirgnæfandi likindum aðeins fyrstu áfangarnir i nýrri þróun sem enginn veit hversu lengi muni standa. Það er ekki aðeins um það að ræða, að oliufram- leiðslurikin hafi náð undirtökunum úr höndum al- þjóðlegu risaoliufélaganna, heldur stendur heims- byggðin frammi fyrir skorti á oliuvörum. Talið er að þær muni endast lengst fyrir botni Persaflóa, i Kuwait, og þar er þvi nú spáð að siðasti dropinn renni að öld liðinni. Þegar að þvi verður komið verður olia þorrin annars staðar, en lengst er hún talin endast hálfa öld á öðrum slóðum. Heimsbyggðin horfist með öðrum orðum i augu við þá staðreynd að verða að hverfa frá oliubúskap i orkumálum nú á næstu árum og áratugum. Fyrir Islendinga ætti það nú að vera hafið yfir þras, að við verðum að halda áfram á þeirri braut að nýta og virkja innlenda orkugjafa af kappi. Árið 1970 voru tæp 70% orkunotkunar landsmanna inn- flutt oliuorka, en i fyrra hafði hlutfallið lækkað nið- ur i tæp 60%. Það er undur, þegar litið er um öxl, hversu mikið hefur áunnist, og ekki siður hitt hversu mikillar þröngsýni gætti i öllum umræðum liðinna ára um orkumál og stórvirkjanir. Það er i öðru lagi ljóst að við verðum að halda áfram á þeirri braut að byggja hér upp orkufrekan iðnað. Við hlið fiskimiða og ópsjallaðrar náttúru er orkan orðin helsta og mikilvægasta auðlind Islend- inga, sú auðlind sem á að vera þess megnug að tryggja þjóðinni afkomu og lifskjör á næstu áratug- um. Menn verða að horfast i augu við það, að orku- frekur iðnaður er i langflestum atvikum stóriðja i einni eða annarri mynd. Hinar nýju horfur i orkumálum, heimskreppan i orkumálum réttara nafni, verður að opna augu manna fyrir þvi að blind andstaða gegn allri stór- iðju verður að vikja, — ef Islendingar eru ekki reiðubúnir til þess að taka upp allt aðra og, að margra dómi, frumstæðari lifnaðarháttu. Dæmið litur þannig út að oliureikningur íslend- inga þ.e. innflutt orka, hefur á þessu ári þrefaldast frá þvi i fyrra. Orkureikningur þjóðarinnar, þar með talin innlend orka, hefur meira en tvöfaldast. í fyrra var oliureikningurinn, til útlanda sem sé, uþ.b. sjöundi hluti fjárlaganna eins og þau urðu á þessu ári. Nú er hann orðinn meira en þriðjungur fjárlaganna. Og eins og málin standa nú er þjóðin þegar orðin stórskuldug vegna innfluttrar orku. Það eru hvorki meira né minna en tveir milljarðar sem veltast i bönkunum i erlendum skuldum. Allt þetta á að nægja til að sýna að það verður að stinga á kýlinu. Við verðum einfaldlega að borga þessa vöru þvi verði sem hún kostar. Það þýðir ekk- ert að ætla sér að reyna einhverja millifærsluleið hvað það snertir, þvi að þá yrði að styrkja sjálfa undirstöðuatvinnuvegina, og hvaða vit er i hagkerfi þar sem allir eru á styrkjum? Hvaðan á að taka peningana þá? Við horfumst i augu við almenna kjaraskerðingu vegna heimskreppunnar, rétt eins og aðrar þjóðir. Þvi fyrr sem menn skilja þetta, þeim mun betur mun þjóðinni farnast. JS Erlent yfirlit Bandaríkin að tapa í rómðnsku Ameríku Atburðirnir í Nicaragua sýna það ÓLIKLEGT er, aö borgara styrjöldin I Nicaragua standi lengiúr þessu, þarsem Somoza hefur sagt af sér og er flúinn úr landi. Enn kann þó aö veröa barizt nokkra stund, eöa á meö- an hermenn hans eru aö reyna aö ná samkomulagi viö Sandin- istaum, aö þeir veröi ekki látnir sæta afarkostum, eins og oft hafa oröiö örlög þeirra, sem blöa lægri hlut I slíkum átökum. Augljóst viröist, þegar þetta er ritaö, aö bráöabirgöastjórn Sandinista muni fljótlega ná öll- um völdum i landinu. Geri Francisco Urquyo, sem þingiö kaus sem eftirmann Somoza, tilraun til aö halda styrjöldinni áfram mun sú tilraun fara fljótt út um þúfur, einkum þó ef Sandinistar fallast á aö taka ekkihartá hermönnum Somoza og jafnvel láta suma þeirra halda áfram I endurreistum her. Sagt er, aö Sandinistar hafi þegar fallizt á þetta, og veröi fulltrúum frá bandalagi Ame- rikuríkja gefinn kostur á þvl aö fýlgjast meö þvi hvernig þetta veröur framkvæmt. Bersýnilegt er á öllu, aö Sandinistar hafa aö sinni slikan byr hjá þjóöinni, aö valdatöku þeirra veröur ekki afstýrt nema meö íhlutun utan frá. Slík Ihlut- un er hins vegar ekki fyrirsjá- anleg. Somoza gert fyrr, bendir margt til þess aö róttæk lýöræöissinnuö öfl heföu boriö sigur úr býtum, og Bandarikin mátt vel una hinni nýju stjórn. Með þvi aö taka ekki afstööu gegn So- moza-stjórninni I tíma, en gera hvort tvegggja I senn aö styðja hana og styöja hana ekki, áttu Bandarikin mikinn óbeinan þátt I þeim hildarleik, sem hefur geisaö i Nicaragua undanfarna mánuði. Þegar þau loksins snerust gegn Somoza var þaö oröið of seint. Eftir þaö gátu Bandarikin Util áhrif haft á úr- slitin. Allt þetta sýnir, aö áhrif Bandarikjanna I rómönsku Amerlku eru nú orðin önnur og minni en áöur var, og fara minnkandi. Enn sem komið er veröur ekki miklu spáö um það, sem tekur við I Nicaragua eftir fall So- moza. Kjarni Sandinista er rót- tækur og stefnir sennilega aö sósialiskum st jórnarhátt- um.Hins vegarhefur þeim bætzt siðustu mánuöina stuöningur fjölmargra, sem ekki eru sósial- istar, vegna andúöarinnar á Somoza. Þetta fóik vill hafa sin áhrif á þróunina. Vel getur þvi komiö til átaka milli Sandinista innbyrðis eftir aö Somoza er hættur aö sameina þá. Flest bendir þó til, hvernigsem þess- um átökum lýkur, aö rikisstjórn sú, sem kemur til valda i Nicar- agua, veröi óháö Bandarikjun- um og gagnrýnin á þau, sökum langvarandi stuönings þeirra viö Somozaættina. Fyrir Bandarikjastjórn er þaö vafalaust hyggilegast úr þvi sem komið er, aö sætta sig við oröinn hlut og bæta fýrir stuön- inginn viö Somozaættina, með þvi að rétta hinum nýju valdhöf- um örvandi hönd við að reisa landiö viö eftir hörmungar borgaras ty r jalda rinnar. Bandarikjamenn þurfa að gera sér ljóst, aö þeir eru ekki lengur siik herraþjóö á þessum slóöum að þeir voru áöur Þeir verða aö umgangast riki þar meira sem jafningi og jafn- réttaháa samstarfsaðila. A þannhátteinangeta Bandarikin unnið sér traust i rómönsku Ameriku. Sitt hvað bendir til að Carter forseti skilji þetta, t.d. Panama samningarnir. Hið sama veröur hins vegar ekki sagt um þingið, sem sam- þykkti þá með naumindum. Þ.Þ. FYRIR fimmtán árum heföi slik Ihlutun hins vegar ekki ver- ið ólikleg. Þaö var eins konar siövenja Bandarikjastjórnar aö gripa i taumana I rikjum Miö-Ameriku, þar meö töldum eyrikjunum á Karabiska hafinu, ef hún taldi upplausn þar ganga úr hófi fram og endalokin gætu oröið þau, aö stjórn andstæö Bandarikjunum kæmist til valda. Siöast geröu Bandarikjamenn þetta 1965, þegar Johnson for- seti sendi herlið til Domini- kanska lýöveldisins. Herinn þar haföi þá flæmt frá völdum rót- tækan forseta, sem haföi veriö kjörinn i frjálsum kosningum. Bylting hersins leiddi til borgarastyrjaldar og sendi Johnson þá herliö til landsins i þeim tilgangi aö koma á friöi, aö ' þvi er sagt var. Bandariska her- liðið studdi hægri menn og kom I veg fyrir ósigur þeirra. Breyttar aöstæöur valda þvi, aö Bandarikin gripu ekki til samaráösnú. Þetta heföi mælzt mjög illa fyrir iSuöur-Ameriku, þvi aö rikin þar þola ekki Bandarikjunum sömu yfir- drottnun og áöur. Vegna oliu- skortsins eru Bandarikin lika oröin háö vissum rikjum ró- mönsku Ameriku, t.d. Venezu- ela og Mexikó, en stjórnir beggja þessara rikja voru and- stæö Somozastjórninni og heföu tekiö þaö óstinnt upp, ef Banda- - rikin heföu beitt hervaldi til aö styöja hana. Eftir aö kringumstasður voru orönar þannig, aö Bandarikin gátu ekki beitt hervaldi eins og áöur til aö tryggia áhrif sin i Mið-Ameriku, heföu þaö veriö eðlileg viðbrögö af hálfu þeirra að vinna aö þvi aö stjórn Somoza færi frá völdum, og frjálsar kosningar væru látnar fara fram. Ef þetta heföi veriö Sergio Ramirez, leiötogi bráöabirgöastjórnar Sandinista. Hann er 36 ára, lögfræöingur og rithöfundur

x

Tíminn

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.