Tíminn - 12.07.1983, Blaðsíða 8

a
ÞRIÐJUDAGUR 12. JULI1983
Útgefandi: Framsóknarflokkurinn.
Framkvæmdastjóri: Gísli Sigurðsson. Auglýsingastjóri: Steingrímur Gíslason.
Skrlfstofustjóri: Ragnar Snorri Magnússon. Afgreiöslustjóri: Siguróur Brynjólfsson.
Ritstjórar: Þórarinn Þórarinsson, Elías Snæland Jónsson. Ritstjórnarfulltrúi: Oddur V.
Ólafsson. Fréttastjóri: Kristinn Hallgrimsson.
Umsjónarmaður Helgar-Timans: Atli Magnússon. Blaöamenn: Agnes Bragadóttir,
Bjarghildur Stefánsdóttir, Friðrik Indriöason, Guðmundur Sv. Hermannsson, Guömundur
Magnússon, Heiður Helgadóttir, Jón Guðni Kristjánsson,
Jón Ólafsson, Kristin Leifsdóttir, Samúel Örn Erlingsson (íþróttir), Skafti Jónsson, Sonja
Jónsdóttir, Þorvaldur Bragason. Útlitsteiknun: Gunnar Trausti Guðbjörnssson.
Ljósmyndir: Guðjón Einarsson, Guöjón Róbert Ágústsson, Árni Sæberg. Myndasafn:
Eygló Stefánsdóttir.
Prófarkir: Kristin Þorbjarnardóttir, María Anna Þorsteinsdóttir, Sigurður Jónsson.
Ritstjórn skrifstofur og auglýsingar: Síðumúla 15, Reykjavik. Simi: 86300. Auglýsingasími
18300. Kvöldsímar: 86387 og 86306.
Verð i lausasölu 18.00, en 20.00 um helgar. Áskrift á mánuði kr. 230.00.
Setning og umbrot: Tæknideild Tímans. Prentun: Blaðaprent hf.
Byggðastefnu
er enn þörf
■ Atvinnuþróun síðustu áratuga hafa valdið stórfelldum fólks-
flutningum og búseturöskun í landinu. Allt frá stríðsárunum og
fram á áttunda áratug aldarinnar streymdi fólk úr öllum lands-
hlutum til suðvesturhornsins. Blóðtakan varð svo mikil að mörg
byggðarlög urðu ekki nema svipur hjá sjón miðað við það sem
áður var. Með byggðastefnunni, sem tekin var upp eftir að
viðreisnarstjórnin hafði loks gengið sér til húðar, varð mikil
breyting á. Framsóknaráratugurinn hófst með öflugri sókn til að
jafna lífskjörin í landinu og veita fé til uppbyggingar og
atvinnustarfsemi og á ný urðu margar byggðir lífvænlegar þar sem
fólki sýndist áður að lítillar framtíðar væri að vænta.
Byggðastefnan hefur oft verið gagnrýnd fyrir það að allt það fé
sem í hana var lagt hafi ekki skilað þeim árangri sem vænst var.
Fjárfestingar hafi verið tilviljanakenndar og ekki skilað arði.
Hamrað er á einstaka framkvæmdum og einstaka fyrirtækjum,
sem ekki hafa gengið sem skyldi og skógurinn fordæmdur vegna
þeirra fölnuðu laufblaða.
En reyndin er sú að byggöastefnan hefur skilað ríkulegum
árangri. Fólksflótta var snúið við, byggðir reistar úr öskustónni
þar sem uppbygging og athafnalíf glæðir vonir fólks um bjarta
framtíð og þjóðarbúið allt nýtur góðs af.
í seinni tíð eru teikn á lofti um að höfuðborgarsvæðið sé á ný
að draga til sín fólk utan af landsbyggðinni. Með minnkandi
aflabrögðum og auknum markaðserfiðleikum erlendis sækja æ
fleiri í þau fjölbreyttu störf sem þéttbýlið við sunnanverðan
Faxaflóa hefur upp á að bjóða.
Byggðastefnu er enn þörf, en ef til vill verður að taka hana
einhverjum öðrum tökum en áður. Vísbending um það er mikil
skýrsla sem gerð hefur verið um iðnþróun á Eyjafjarðarsvæðinu,
sérstaklega með tilliti til þess að koma í veg fyrir fólksflótta. I
Eyjafirði eru góð skilyrði til atvinnuþróunar. Far er þéttbýlið mest
fyrir utan höfuð borgarsvæðið. Þar hefur atorkusamt fólk þróað
fjölþætta atvinnuvegi. Undirstöðuatvinnuvegirnir standa þar
föstum rótum. Útgerð, landbúnaður og iðnaður þrífast þar hlið
við hlið og þjónustufyrirtæki og stofnanir eru með því besta sem
völ er á hér á landi.
Samt sem áður er stöðnun farin að gera vart við sig og
fólksfjölgunin hefur ekki aukist síðan 1980. íbúafjöldinn nú er um
19.500, en reiknað er með að hann verði um 22.700 árið 1990 ef
framvindan verður eðlileg. í skýrslunni um iðnþróun á svæðinu er
reiknað með að skapa þurfi um 1.720 ný störf fram til 1990. Áætlað
er að störfum í landbúnaði og fiskveiðum muni fækka um 60% á
tímabilinu en störfum í þjónustugreinum fjölga um 860 á sama
tímabili. Niðurstaðan er því sú að iðnaðurinn þurfi að bæta við
sig sem svarar 920 nýjum störfum á tímabilinu.
í skýrslunni ber allt að sama brunni, að það sé iðnaðurinn sem
verður að taka við vinnuaflinu, og því beri að stefna að öflugri
iðnþróun, enda séu öll skilyrði fyrir hendi á Eyjafjarðarsvæðinu
til áframhaldandi uppbyggingar atvinnufyrirtækja. Nýjar stór-
virkjanir norðan lands og austan gefa möguleika á hagkvæmri
orku og þar með er t.d. stóriðja í sjónmáli.
Þéttbýliskjarni með fjölbreyttu atvinnulífi, góðum þjónustu-
tofnunum, og aðstöðu til menningarlífs margs konar og frístunda-
iðkana á Norðurlandi er nauðsynlegt mótvægi við aðdráttarafl
Reykjavíkursvæðisins. Byggðajafnvægið má ekki raskast um of.
Það er hvorki dreifbýli né þéttbýli til góðs. Hins vegar verður að
varast að dreifa kröftunum um of og væri nú ráð að efla upp
tiltekin svæði í öllum landshlutum, sem liggja vel við samgöngum
sem jöfnum höndum væru miðstöðvar atvinnulífs fjórðunganna
og þjónustu ýmiss konar. Slíkir kjarnar mundu fremur styrkja
sveitir og dreifbýli en draga úr viðgangi þeirra og stuðla í
framtíðinni að jafnvægi í byggð landsins. Iðnþróun Eyjafjarðar-
svæðisins mun þannig koma öllum Norðlendingum til góða á einn
hátt eða annan.%
skrifad og skrafal
Sameíning-
artákn og
dægurþras
■ Forsetaembættið
hefur verið nokkuð í
sviðsljósinu undanfarið
og fjölmiðlar fjallað um
það með þeim hætti sem
vart eru dæmi til áður.
Hugmynd forseta íslands
um bókmenntaverðlaun
hefur sætt gagnrýni og
fjármál embættisins í óð-
averðbólgu gerð að roku-
fréttaefni. Dagur fjallar
um þessi mál í forystu-
grein og þar segir:
„Það hefur verið mikið
lán þessari þjóð að þeir
fjórir einstaklingar sem
gegnt hafa æðsta embætti
hennar hafa allir sem
einn gert það með ein-
stökum virðuleik og
sóma. Forsetum lýðveld-
isins hefur tekist að vera
sterkt sameiningartákn.
Almennur skilningur
hefur og ríkt meðal
landsmanna á að þetta
embætti væri hafið yfir
dægurþras fremur deilu-
gjarnrar þjóðar.
Á engan er hallað þó,
fullyrt sé að fáir hafi
reynst mikilvirkari í
kynningu landsogþjóðar
erlendis en núverandi
forseti, Vigdís Finnboga-
dóttir. Sú landkynning
sem ferðalög hennar er-
lendis og móttaka er-
lendra þjóðhöfðingja
hefur haft í för með sér
verður ekki metin til fjár.
Hins vegar er ljóst að
landkynning af hvaða
toga sem er kostar pen-
inga. Það er t.d. ljóst að
ferð forseta íslands á
Scandinavia Today í
Bandaríkjunum, sem
fulltrúi allra Norðurland-
anna, kostaði mikið fé.
En það er vafasamt að
íslendingar hafi fyrr
fengið eins mikla og góða
landkynningu. Slík ferð
er færð á kostnaðarreikn-
ing forsetaembættisins
en ávinningurinn er hins
vegar ekki færður þar til
tekna. Tekjurnar færast
á reikning útflutnings-
atvinnugreina okkar og
koma allri þjóðinni til
góða.
Þar sem ekki er gert
ráð fyrir opinberum
heimsóknum forseta ís-
lands og móttöku er-
lendra þjóðhöfðingja í
fjárlögum er vart við
öðru að búast en kostn-
aður við rekstur forseta-
embættisins fari fram úr
áætlun fjárlaga, þó ekki
kæmi til annað, eins og
verðbólguþróun sem
skekkir alla fjárlagagerð.
Nokkur blöð í Reykjavík
hafa undanfarið reynt að
gera reksturskostnað
forsetaembættisins tor-
tryggilegan og notað á-
kaflega vafasamar reikn-
ingsaðferðir til þeirrar
iðju, svo ekki sé meira
sagt. Því hefur verið
haldið fram að rekstrar-
kostnaður embættisins
hafi verið 600% hærri en
fjárlög hafi gert ráð fyrir.
Hvernig hægt er að fá
þessa tölu út er með öllu
óskiljanlegt þegar
rekstrarkostnaður for-
setaembættisins var áætl-
aður tæplega 3,3 milljón-
ir króna en varð tæplega
7,2 milljónir með viðbót-
arheimildum. Sam-
kvæmt þessum tölum
varð kostnaður við em-
bættið 121% hærri en
áætlað hafði verið og ef
kaupverð nýrrar bifreið-
ar, sem kom í stað ann-
arrar 8 ára gamallar bif-
reiðar, er dreginn frá, en
þar er um stofnkostnað
að ræða en ekki rekstrar-
kostnað, þá nemur
hækkunin 87% sem gefur
vart tilefni til þess að
fjargviðrast út af í því
verðbólguþjóðfélagi sem
við búum við.
A ferð sinni um Vest-
firði kynnti Vigdís Finn-
bogadóttir þá hugmynd
að stofnaður yrði bók-
menntasjóður í minn-
ingu Jóns Sigurðssonar.
Fjármálaráðherra hafði
tekið að sér að hafa milli-
göngu um málið varð-
andi stjórnvöld í fjarveru
forsætisráðherra, m.a.
hvað varðaði skattfrelsi
verðlaunanna. Ennþá er
þetta mál ekki til lykta
leitt enda eftir að' semja
stofnskrá og ganga frá
lagalegum atriðum.
Þetta mál hafa blöð hent
á lofti og reynt að gera
tortryggilegt. Hugmynd
forseta íslands um sjóð í
minningu þess manns
sem var eitt helsta sam-
einingartákn íslendingar
á örlagatímum og til að
efla bókmenntir, sem
áttu á sínum tíma hvað
mestan þátt í því að ís-
lendingar héldu sjálf-
stæði sínu, er vel til fund-
in og menn ættu að geta
hafið hana yfir dægur-
þras og séð sóma sinn í
að hrinda henni í
framkvæmd.“
Þarfir sjá-
varútvegs
eða þarfir
iðnaðar
Raðsmíði fiskiskipa er
iðnaðarverkefni, sem
kemur sjávarútvegi ekki
að gagni eins og á stendur
en er mikilvæg fyrir
skipasmíðaiðnaðinn.
Þeir Gunnar Ragnars
forstjóri Slippstöðvar-
innar á Akureyri og Hall-
dór Ásgrímsson sjávar-
útvegsráðherra eru ekki
á einu máli hvað varðar
framhald raðsmíðarinn-
ar. Gunnar heldur því
fram að samið hafi verið
um smíði skipanna en
Halldór telur þetta fyrst
og fremst iðnaðarverk-
efni. Orðaskipti hafa far-
ió fram í Degi á Akureyri
og fer hér á eftir viðtal
við sjávarútvegsráð-
herra, sem birtist í blað-
inu um helgina:
„Ég ætla ekki að fara
að deila við menn í þessu
sambandi. Þeir segjast
vera að smíða vertíðar-
báta. Það er rangt. Þeir
eru að smíða litla togara
og það hefur ekki verið
skynsamlega staðið að
þessu raðsmíðaverkefni
skipasmíðastöðvanna.
Við þurfum að miða
skipasmíðarnar við þarf-
ir sjávarútvegsins. Það
er leiðinlegt ef menn geta
ekki rætt þessi mál af
yfirvegun og litið til
þeirra vandamála sem
við búum við í þjóðfélag-
inu. Ég harma það að
Gunnar Ragnars skuli
finna það eitt til, að tala
um skammsýni stjórn-
valda í þessu sambandi. “
Þetta hafði Halldór
Ásgrímsson, sjávarút-
vegsráðherra, m.a. að
segja um ummæli Gunn-
ars Ragnars, fram-
kvæmdastjóra Slipp-
stöðvarinnar, sem birtust
í Degi sl. miðvikudag.
Þar kallar hann það
„skammsýni" að stöðva
skipasmíðar innanlands.
- Nú telur Gunnar
Ragnars að Slippstöðin
hafi skriflega heimild síð-
ustu ríkisstjórnar til að
smíða það skip sem stöð-
in er nýbyrjuð á, en ríkis-
stjórnin vill stöðva.
Hann vill meina að við
þessa ákvörðun þurfi að
standa, rétt eins og samn-
ingana um Póllandsskip-
in.
„Staðan er þannig í
sjávarútveginum eins og
stendur, að þessi skip
geta ekki staðið undir
fj árfestingakostnaði.
Það veit í raun og veru
enginn hvernig þau skulu
greidd. Menn eru jafnvel
að áætla það, að þau geti
staðið undir einum þriðja
af fjárfestingakostnaði.
Á meðan svo er, á sama
tíma og aflatakmarkanir
eru í gildi, þá er nánast
útilokað að sjávarútveg-
urinn taki þennan mikla
vanda yfir á sig.
Það er hins vegar mín
skoðun, að búa þurfi
skipasmíðastöðvunum
þau skilyrði, að þær geti
komist af, því þær eru
okkur mikilvægar. Það
getur komið til greina,
að Hafrannsóknarstofn-
unin geti notað það skip
sem Slippstöðin er ný-
byrjuð á, ef ríkissjóður
hefur tekið á sig ábyrgðir
vegna þessa skips.
Menn tala um skamm-
sýni, en þá líta menn
gjarnan á þá hluti sem
standa þeim næstir. Það
sem ég sem sjávarútvegs-
ráðherra verð fyrst og
fremst að hafa í huga eru
heildarhagsmunir sjávar-
útvegsins. Það eru gerðar
miklar kröfur til þessarar
atvinnugreinar. Sjómenn
vilja hafa góð laun. Fiski-
skipin verða að hafa
möguleika til að greiða-
þau lán sem þau fá úr
opinberum sjóðum. Það
verður líka að vera rúm
fyrir þau á fiskimiðun-
um, því annars ganga
þau á afla þeirra skipa
sem fyrir eru. Annars
þarf að greiða verulega
með þeim. Að leysa
vanda Slippstöðvarinnar
með því að búa til önnur
og miklu stærri vandamál
annars staðar það tel ég
vera þá mestu skamm-
sýni sem hægt er að hugsa
sér,“ sagði Halldór Ás-
, grímsson."
-OÓ