Tíminn - 30.03.1990, Blaðsíða 5

Tíminn - 30.03.1990, Blaðsíða 5
Föstudagur 30. mars 1990 Tíminn 5 Trúarmótun á heimilum meiri en almennt hefur verið gert ráð fyrir: Aðeins 10% barna án bæna í heimahúsum „Tnjarmótun einstaklingsins inn- an veggja heimiiisins hefur hing- að til veríð meiri en gert hefur ver- ið ráð fyrir," segir Pétur Péturs- son, doktor í félagsfræði og guðfræði, sem greinir frá könnun í þessum efnum í ritiríu Ný menntamál. Samkvæmt henni kváðust nær 78 af hverjum 100 mæðrum biðja eða hafa beðið með bömum sínum reglulega eða stundum, en 45 af hverjum 100 feðrum. Aðeins 10% mæðr- anna sögðust aldrei hafa beðið bænir með börnunum en hins vegar nær þriðjungur feðranna. Niðurstaðan er sú að aðeins um 10% barna hafi algerlega farið á mis við bænalestur í heimahús- um. Könnun sú sem vitnað er til gerði Pétur ásamt Birni Björnssyni pró- fessor við guðfræðideild HÍ. Hún byggir á úrtaki 1.000 manna á aldr- inum 18—75 ára úr þjóðskrá árið 1986. Um 75% úrtaksins svöruðu. Fáum mun líklega koma sú niður- staða könnunarinnar á óvart að nokkuð hafí dregið úr bænalestri, en hins vegar kannski minna en ýmsir kynnu að ætla. Rúmlega helmingur yngstu mæðranna (18—34 ára) kvaðst biðja með börnum sínum reglulega eða stundum og um þrjár af hverjum fjórum í hópi 35-44 ára mæðra, en af eldri konum voru það um níu af hverjum tíu. Öll þessi hlut- föll voru miklu lægri meðal feðr- anna. Þó vekur athygli að munurinn er langminnstur í yngsta hópnum, þar sem 4 af hverjum 10 feðrum kveðjast biðja með börnum sínum reglulega eða stundum. Mikill munur á trúarlegum áhrifum mæðra og feðra kom einnig í ljós þegar fólk var spurt hverjir hefðu haft mest áhrif á þeirra eigin trúarlíf. Yfir helmingur svarenda setti móður sína þar í fyrsta sæti, um 7. hver ömmu/afa, álíka hlutfall nefhdi prest en 10. hver föður sinn. Þá kom í ljós að 70% svarenda kváðu sig sammála Boðið með börnum f heimahúsi. því að kristin trú ætti að vera liður í uppeldi barna á dagvistarstofnunum. Um þriðjungur vill gjarnan meiri kristinfræðikennslu í grunnskólum, annar þriðjungur telur núverandi kennslu hæfilega, en flestir hinna voru óákveðnir. Aðeins tæplega 4% svarenda vildu hins vegar minnka kristinfræðikennslu. I þessum efhum var einnig nokkur munur á svörum kvenna og karla og sömuleiðis verulegur eftir aldri svar- enda. Hins vegar vekur athygli að í hópi yngsta fólksins, á aldrinum 18—25 ára er mun meiri vilji til efl- ingar kristnum áhrifum í dagvistar- stofnunum og skólum heldur en meðal þeirra sem eru áratug eldri. Um 35—38% þessa yngsta hóps svöruðu slíkum spurningum játandi en aðeins rúmlega fjórðungur 25—35 ára fólks. En í þeirra hópi virðist áhugi fyrir kristnu uppeldi áberandi minnstur. Pétur segir foreldrahlutverkið fela í sér að foreldrar hafi trúarleg áhrif á börn sín hvort sem þeir vilja það eða ekki og hvort sem þeim er það ljóst eða ekki. Sjálfsupplifun barns og skynjun umhverfis fari algerlega eft- ir viðmóti og atferli foreldranna. Finni barn þar öryggi og jafnvægi sé þar með lagður grundvöllur að trún- aðartrausti sem móti persónuleika þess og afstöðu til lífsins í heild. Fyrstu tvö árin skeri úr um það hvort barn öðlast slíkt trúnaðartraust til lífsins eða þjáist af vantrausti, sem geti síðan sett svip sinn á lífsviðhorf þess síðar meir, jafhvel á fullorðins- árum. Margt bendir, að sögn Péturs, til þess að trúarlegt viðmót foreldra hafi áhrif þegar í barnæsku, áður en barnið fer að tala og löngu áður en það skilur hvað sagt er og í hvaða til- gangi. Hér séu bænir með og fyrir börnum það fyrsta og áhrifamesta. Pétur vitnar til efasemda m.a. sál- fræðinga og uppeldisfræðinga um möguleika barna til að skilja boð- skap trúarinnar. Hvort það geti ekki jafnvel tafið þroska barna að kenna þeim efni sem þau geta misskilið. Tímamynd: Pjetur (Myndin er sviðsett) Að hans mati skilja börn frásögur, líkingar og tákn Biblíunnar á sinn hátt. Og sennilega skipti þau meira máli hvernig efhið sé borið fram heldur en hvað er sagt. Hann bendir á, sem flestir foreldrar hafi sannreynt, að börnum finnist fátt eðlilegra og skemmtilegra en ritúöl, helgisiðir og fyrirfram ákveð- in endurtekning atvika, orða og lát- bragðs. Barnið þarfhist ákveðinnar reglu til þess að finna öryggi. Flestir foreldrar kannist t.d. við hve yngri börn eru sólgin í sögur og vilji heyra þær aftur og aftur án þess að hafa sérstakan áhuga á útskýringum full- orðinna. -HEI. Stjórn LIN breytir úthlutunarreglum Stjórn Lánasjóðs íslenskra námsmanna hefur samþykkt breytingar á úthlutunarreglum sjóósins. J afnfram t hefur veríð ákveðið að hækka framfærslu- gninn námslána um 6,4% fyrsta september næstkomandi. Þar með hefur framfærslugrunnur námslána hækkað um 20% uin- frain verðbólgu frá fyrsta mars 1985».; Svávar Gestssou mcnntamála- ráðherra sagði að í haust hefði Lánasjóðurinn staðið frammi fyrir þéim vanda að það vantaði utn 600 milljéiiir í sjóóinn til að hann gætí staðið við skuldliind- ingar sinar. Uni helmingur af þeirrí upphæð var kominn til vegna 10% fjölgunar náms- manna á siðasta ári. Framlag ríkissjóós til sjóðsins varhækk- að om 400 milljonir í fjárlögum fyrir árið 1990 frá því sero áður hafði veríð áætlað, Nu er svo komið að framlag rfldssjóðs til LÍN hefur aldrei verið hærra sem hlutfaU af ríkisútgjöldum. Það er 3,44% í ár, en var 3,09% ásíðastaári. Svavar Gestsson sagði að meo hækkuu framfærslugrunnsins fyrsta september sé búiö að staiuia aó fullu viö loforðið sem haitu gaf náiustuöunuiu um að skerðingin, sem Sverrir Her- mannsson og Ragnhildur Helga- dóttir stóðu fyrír þegar þu u vorú menntaniálai áðherrar, yrði bætt. Helstu atriði í breyttum úthlut- unarreglum eru: Svokallaður bókakostnaðarstuðuU lækkar úr 65% i 30%, einstaklingar í for- eldrahúsuin fá nú 50% lán í stað 70%, li'm yfir sumartiinaini verða aðeins veitt tíl þeirra sem Ijúka m'imi á árinti, þeir sein eru i 12 mánaða skipulögðu iiáini fá þó áfrain lán og tekjur maka námsmanns fara fyrr að hafa áhrif a námsián, var við 1.800 þúsund króna árstekjur en verð- ur nú við 1.200- 1.300 þúsund króna árstekjur. FuUtrúar námsmanna hafa mótmælt þessum nýju reglum og kalla þær blauta tusku í andlit námsmanna Skipulagi KEA breytt Um næstu mánaðamót eiga sér stað skipulagsbreytingar hjá KEA. Þessar breytingar miða að markvissari og skilvirkari yfirstjórnun. Um fækkun starfsfólks er að ræða meðal stjórn- enda og skrifstofufólks ásamt breyttri hlutverkaskipan. Tilgangur breytinganna er einnig að ná niður kostnaði. Skipulagsbreytingarnar felast í breytingum á yfirstjórn. Stöður full- trúa kaupfélagsstjóra hafa verið lagð- ar niður að starfi aðalfulltrúa undan- skildu. Aðalfulltrúi, Sigurður Jó- hannesson, sér um starfsmannahald og eignaumsjón. Hann ber einnig ábyrgð á rekstri flutningadeildar, þvottahúss og fiskverkunar á Akur- eyri. Sigurður er einnig staðgengill kaupfélagsstjóra í forföllum hans. Fjármálastjóri hefur verið ráðinn Arni Magnússon. Hann sér einnig um skrifstofustjórnun. Árni Magnús- son var áður fulltrúi kaupfélags- stjóra. Markaðsstjóri hefur verið ráð- inn Þorkell Pálsson. Hann ber einnig ábyrgð á rekstri Brauðgerðar, Smjör- líkisgerðar og Efnagerðarinnar Flóru. Þorkell var fulltrúi kaupfé- lagsstjóra á sviði markaðsmála. Starfssvið Þórarins Sveinssonar mjólkurbússtjóra og Haraldar Ola Valdemarssonar sláturhússtjóra verða óbreytt. Aðrar breytihgar eru að starfsfólki á skrifstofu og í stjórnun verður fækk- að um 27 stöðugildi. Leitast verður við að finna önnur störf fyrir þá sem sagt hefur verið upp störfum. -Eó Hæstiréttur: Prju ar fyrir nauðgun Tæpiega þrftugur maður, Birgir Andresson,. var ¦¦}&'¦ þriðjudag dienidur í þriggja ára fangelsi í ilæstarctti, fyrir að nauðga tólf ara stúlkubarni og hafa kynferðis- lega tilburöi i lianuni viö fiinm aðrar stúlkur á aldriiium tólf til fimnilán ára. M yar Birgir dæmdur tö að greiða áfrýjonar- kostnað og saksóknaralaun i ríkis- sjóð, 60 þúsund krónur, og mál- svarnarlaun sldpaðs verjanda síns, .lóns Oddssonar, sðmuleiðis 60 þúsund krónur. Ðómur Hæstarcttar er mun þyngri en dómur sá er kveðinn var upp yfir sama manni í saka- dómi II afnarlj arðar. Þar var hann dæmdur i þrettán roánaða fang- clsi fyrir nauðgunina og mánaðar fangelsi fyrir skjalafals. Nauögunin átti scr stað i leik- tækjasal í Garðabæ, sein var rek- inn af lihiuin dæmda. Stúlkurnar voru staifsmeiiii í leiktækjasaln- 'um. --.- Málið var Öutt fyrir luktum dyr- um í Hæslarétti og í dómsniihir- stöðuiu er fullrar nafnleyndar gætt varðandi st úlkunia r. Þess bcr aó geta að liinn dænidi :i eiiin alnafna á Reykjavíkursvæð- inu og heftir sá orðiö fyrir nokkru aðkasti og fcngið heiftúöug símtöl. Fólk skyldi kynna sér málavexti vendilega áður en það ræðst að saklausu fólki með svívirðinguni. ¦—ES

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.