Tíminn - 10.06.1994, Side 16

24
Föstudagur 10. júní 1994
Hér segir frá upphafi
mótorvaeöingar í ís-
lenskum Iandbúnaöi.
Frá fyrstu dráttarvélinni sem
flutt var til landsins og sett
vitlaust saman þannig aö hún
var alltaf í öörum gír, frá
tímabili þúfnabananna, véla-
kaupum Thors Jensens á
Korpúlfsstööum og fleiru er
geröist á fyrsta tímabili drátt-
arvéla á árunum 1918-1932.
Fyrir tæpum 76 árum, 7.
september áriö 1918, greindi
'Fíminn frá reynslu manna af
fyrsta traktornum sem barst
til íslands, en hann haföi þá
um haustiö veriö notaöur viö
plægingar á Akranesi og í
Skilamannahreppi. Traktor
þessi haföi komiö hingaö til
lands meö Gullfossi frá Amer-
íku 12. ágúst sama ár, en segja
má aö meö henni hafi runniö
upp vélaöld í íslenskum land-
búnaöi.
Þaö var Stefán B. Jónsson,
sem útvegaöi fyrsta traktorinn
til landsins fyrir félag á Akra-
nesi. Þeir sem aö kaupunum
stóöu voru fyrst og fremst
Þóröur Ásmundsson kaup-
maöur og Bjarni Ólafsson
skipstjóri. Stefán segir í blaö-
inu Landinu, í desember áriö
1918, aö áöur hafi bæöi land-
stjórinn, Búnaöarfélag íslands
og Alþingi veriö búiö aö
hafna kaupunum.
Akranestraktorinn var ósam-
ansettur þegar hann kom
hingað, en sá sem setti hann
saman hét Jón Sigmundsson
(sá hinn sami og ók fyrsta
Fordbílnum á íslandi), en
KAUPFÉLAG ÁRNESINGA%
CtA1 BIFRENDASMIÐJUR
S 98-agooo /W
Varahlutaverslun
Höfum stórbætt vöruúrvalið. Beinn innflutningur á varahlutum til land-
búnaðar. Sala á notuðum og nýjum vélum.
Bílaverkstæöi
Veitum fullkomna þjónustu fyrir Toyotaumboðið, Heklu h/f, Bílheima h/f,
Brimborg h/f, Bifreiðar og landbúnaðarvélar. Höfum eitt fullkomnasta
hjólastillingartæki á Suðurlandi og eitt ailra fullkomnasta bílaverkstæði
á landinu.
Smurstöö — ESSO Olíur fyrir stóra og litla bila.
Hjólbaröaverkstæöi, hjólbarðasala.
Rafmagnsverkstæöi — mótorvindíngar, raflagnir, viögerðir.
Gerum tilboð ef óskað er.
Vélsmiöja — nýbyggingar, kælivélaþjónusta.
Öll vélsmíðaþjónusta.
Framleiðsla á mykjudreifurum, tankdreifurum, kastdreifurum, sturtu-
vögnum, snjótönnum, flutningakössum á sendibíla og vörubíla.
Gerum tilboð í stór og smá verk, svo sem stálmannvirkjagerð, pípu-
lagnir, bílaréttingar og bllamálun.
Höfum einn stærsta málningarklefa landsins.
Fullkomiö renniverkstæöi.
Pípulagningaþjónusta.
hann kenndi Sveinbirni
Oddssyni á Akranesi meðferð
hennar.
Traktorinn var af Avery gerð,
var 1,5 metri á breidd, 3,5
metar á lengd og vó 2,5 tonn.
Mótorinn þætti varla boðleg-
ur í dráttarvélar nútímans, 16
hestafla steinolíumótor með
tveimur flatliggjandi strokk-
um.
Fastur í
ö&rum gír
Aktanestraktorinn var not-
aður við plægingar, en hann
var sagður draga þrjá plóga.
Haft er eftir Sveinbirni Odd-
syni aö á landi sem áöur hafi
verið plægt hafi vélin reynst
bæöi fljótvirk og velvirk. Þá
hafi hún verið reynd á þýfðri
mýri aö Elínarhöfða við Ákra-
nesi, en þar var plægingin
henni ofraun vegna þess að of
mikið afl fór í að knýja áfram
sjálfa dráttarvélina. Reyndar
kom í ljós síðar, að þau mis-
tök höfðu orðið við samsetn-
ingu dráttarvélarinnar og
fyrstu notkun áriö 1918, aö
hún var alltaf höfö í öörum
„gíri" eins og segir í samtíma-
heimildum.
Þessi traktor var notaður
nokkuö í þrjú sumur, en úr
því féll notun hans niöur og
endaði með því að vélin var
að lokum rifin og seld sem
brotajárn.
Fylgst vel meb
framförum
Vélvæðing íslensks landbún-
aöar gekk í brösum fyrstu ár-
in. Þó er eftirtektarvert að ís-
lendingar viröast hafa verið
tiltölulega fljótir að tileinka
sér þessi nýju tæki.
Bandaríkin hafa verið nefnd
heimaland traktoranna.
Fyrstu traktorarnir komu þar
fram á sjónarsviðið á síöasta
áratug 19. aldar. Árið 1910 er
talið að þar hafi verið til um
2.000 nothæfar dráttarvélar.
Þegar kreppan skall á í Banda-
ríkjunum er talið aö yfir 100
verksmiðjur hafi veriö farnar
aö framleiða dráttarvélar af
um 250 gerðum og stæröum.
Þeim fækkaði í kreppunni.
Það var ekki fyrr en á öðrum
áratug 20. aldarinnar að farið
var að nota dráttarvélar í
landbúnaði á Norðurlöndun-
um, en notkun þeirra var lítil
og fágæt framanaf. Danir eru
byrjaöir að nota traktora um
1910, Norðmenn 1916 og árið
1913 eru Svíar farnir að smíða
traktora. Þessar dráttarvélar
voru þungar og luralegar. Oft
Plœgt meö International 10/20 og brotplóg frá Kyllingstad. S.Í.S. flutti
inn 43 10/20 dráttarvélar frá 1929-1931.