Tíminn - 30.12.1994, Blaðsíða 4

4

Föstudagur 30. desember 1994
Útgáfufélag: Tímamót hf.
Ritstjóri: |ón Kristjánsson
Ritstjórn og auglýsingar:
Sími:
Símbréf:
Brautarholti 1, 105 Reykjavík
631600
16270
Pósthólf 5210, 125 Reykjavík
Setning og umbrot: Tæknideild Tímans
Mynda-, plötugerð/prentun: ísafoldarprentsmiðja hf.
Mánaöaráskrift 1550 kr. m/vsk. Verð í lausasölu 150 kr. m/vsk.
Til móts vib nýtt ár
Það skiptust á skin og skúrir í þjóðlífinu árið 1994,
en það er nú að renna sitt skeið. Ekki verður annað
sagt en að það hafi verið gjöfult til lands og sjávar.
Hins vegar er framleiðslugeta og tækni við fiskveiðar
komin á það stig að ekki er hægt að beita flotanum
að fullu, eða nýta alla framleiðslugetu í landbúnaði.
Þetta eru sannindi sem ekki þarf að hafa mörg orð
um.
Hluta af ávinningi ársins í sjávarútvegi má rekja
til þess að íslenskir sjómenn hafa sótt harðar á fjar-
læg mið en áður. Þessar staðreyndir skapa breyttar
aðstæður í sjávarútveginum, sem hefur nú um langt
árabil verið stundaður á heimamiðum. Veiðar á al-
þjóðlegum hafsvæðum eru hluti af þróun sem
stöðvast ekki.
Almenningur hér á landi mun tæplega minnast
ársins sem er að líða fyrir efnahagslega ávinninga
fyrir sig persónulega. Þetta er árið sem skuldirnar og
persónulegir erfiðleikar í fjármálum voru sem aldrei
fyrr, hjá allt of mörgu fólki. Forgangsverkefni á
komandi ári hlýtur að verða að sinna þessum mál-
um, gera sér ljósa grein fyrir fjárhagslegri stöðu
fólksins í landinu og reyna að bæta þar úr. Það er
gjörsamlega óviðunandi ástand að skuldir almenn-
ings í landinu vaxi um tugi milljarða króna á hverju
ári. Þessari þróun verður að snúa við. Það er niður-
lægjandi fyrir einstaklinga og fjölskyldur að geta
ekki staðið í skilum með sínar skuldbindingar. Það
er mikil ógæfa því samfara.
Sem betur fer er grundvöllur til þess að taka á
þessu máli. Vilji er allt sem þarf, vilji til kjarajöfnun-
ar í landinu. Það er langt í frá að allir búi við harð-
ræði í fjármálum. Mismunur á kjörum fólks er gífur-
legur. Skiptingin á þjóðarkökunni, ef svo má að orði
komast, er það sem skiptir máli.
Það er svo, sem betur fer, að landið á ærinn auð.
Á íslandi er ríkur vilji til framfara, og haldbesta auð-
lindin er í menntuðu og starfhæfu fólki meb þann
framfaravilja. Tímarnir hafa breyst og umhverfið
sömuleiðis. íslenskt efnahagslíf er hluti af efnahags-
lífi umheimsins, og hluta af þeim batamerkjum sem
sjá má er hægt að rekja til efnahagsbata í þeim lönd-
um sem við höfum viöskipti við.
Atvinnulífið tekur þátt í alþjóðlegri samkeppni í
ríkara mæli en nokkru sinni. Þetta kallar á endurmat
á mörgum sviðum, ekki síst á sviði menntunar. Hún
hlýtur að miða að því að undirbúa ungt fólk sem
best til þess að taka við þegar sótt er inn á nýjar
brautir. Það er ekki ástæða til þess að hafa áhyggjur
af því að yngri kynslóðin valdi ekki þessu verkefni,
ef vel er búið í haginn fyrir hana. Framtíðin býður
upp á mikla möguleika, en heimur óheftrar alþjóð-
legrar samkeppni er harður og miskunnarlaus á köfl-
um. Vinningarnir geta verið stórir og töpin sömu-
leiðis.
Tíminn óskar lesendum sínum og landsmönnum
öllum góbs og gjöfuls árs og þakkar góð samskipti á
liðnu ári. Megi nýtt ár færa landsmönnum jöfnuð
og réttlæti og ný tækifæri.
Halldór Ásgrímsson, formabur Framsóknarflokksins:
Vib áramót
Nú er 50. afmælisár hins ís-
lenska lýðveldis senn á enda.
Á liðnum 50 árum hafa ís-
lendingar náð ótrúlegum ár-
angri á flestum sviðum þjóð-
lífsins og í dag eru aðstæður í
íslensku samfélagi með þeim
bestu í heiminum. Framfarir
hafa orðið hraðari en nokkurn
gat órað fyrir við lýðveldis-
stofnun.
Þjóðin hefur alla möguleika
til að lifa í landinu innihalds-
ríku og hamingjusömu lífi, ef
tekist er á við vandamál líð-
andi stundar af framsýni,
skynsemi og réttlæti. Tækifær-
in blasa víða við og til að nýta
þau þarf í ríkara mæli en áður
að huga að stööu íslands í al-
þjóðlegu samstarfi.
Norburlanda-
samstarfiö
Norðurlöndin hafa nú tekið
afstöðu til aðildar að Evrópu-
sambandinu. Þrjú Norðurlönd
verða aðilar að sambandinu
um þessi áramót, en ísland og
Noregur hafa ákveðið að
standa utan við. Áttatíu af
hundraði íbúa Norðurlanda
verða aðilar, en aðrir hafa kos-
ið að byggja samskiptin við
ESB á grundvelli þeirra samn-
inga sem áður voru gerðir.
Þessi sögulega staðreynd liggur
fyrir þrátt fyrir að nær allar
byggöir Norðurlandanna
nema höfuðborgarsvæðin hafi
sagt nei við aðild.
Við þessar breytingar verður
Norðurlandasamstarfiö mikil-
vægara en nokkru sinni fyrr.
Það samstarf er lykill íslend-
inga að ýmsu ööru samstarfi á
alþjóðlegum vettvangi. Sam-
starf Evrópuþjóðanna snertir
íslendinga í verulegum mæli
vegna mikilla samskipta og
viðskipta landsins viö Evrópu.
Við þurfum að leitast við að
hafa áhrif á þá þróun og nor-
rænt samstarf getur orðið
mjög þýöingarmikið í því
skyni. Þeim mun nánara sem
Norðurlandasamstarfið verður,
þeim mun líklegra er að ís-
lendingar geti haft áhrif á
gang mála. Því skiptir skipu-
lagt samstarf ríkisstjórna og
stjórnmálamanna miklu máli í
þessu sambandi.
Norðurlöndin hafa byggt
upp margar stofnanir, sem
vinna á öllum sviðum samfé-
lagsins. Þessar stofnanir geta
haft miklu hlutverki að gegna
í framtíðarsamvinnu í Evrópu.
Það er því mikilvægt verkefni
á næstu mánuðum að tengja
betur saman Norðurlandasam-
starfið og Evrópusambandið.
Til þess aö það megi vel fara,
þarf aö einfalda öll samskipti
og koma upp sameiginlegri
skrifstofu í höfuðstöðvum ESB.
Með inngöngu hinna Norður-
landanna minnkar pólitískt
vægi þeirra sem eftir standa,
og því þarf að vega þaö upp
með nánara og breyttu sam-
starfi.
Sem betur fer eru hinar
Norðurlandaþjóðirnar jákvæð-
ar í þessu sambandi og nánara
samstarf þjóðanna ætti á eng-
an hátt að vera í andstöðu við
hagsmuni ESB-þjóðanna. Þvert
á móti eru þær skuldbundnar
til að eiga reglulegt samráð við
þær Norðurlandaþjóðir sem
standa utan við. Það hlýtur að
verða mun einfaldara ef það
gerist í gegnum Norðurlanda-
samstarfið. Sérstök nefnd ríkis-
stjórna og þingmanna á Norö-
urlöndunum er nú að störfum
til að yfirfara ý>etta mál og er
mikilvægt að Islendingar leggi
sig alla fram í því starfi.
Evrópusambandib
Fái Framsóknarflokkurinn
ráðið, mun ísland ekki sækja
um aðild að ESB. Til þess að sú
stefna breytist þurfa forsendur
að gerbreytast, sem engin
teikn eru á lofti um. Afstaða
ESB til sjávarútvegsmála er al-
gjörlega óviðunandi fyrir ís-
lendinga. Þessi afstaða ein og
sér útilokar aðild, þó margt
annað komi til. Að vísú stend-
ur til að endurskoða sjávarút-
vegsstefnuna fyrir árið 2002,
en væntanleg aðild Spánar og
Portúgals að þessari stefnu ger-
ir það ólíklegra að breytingar
veröi þar á.
Mismunandi afstaða Norð-
urlandanna mun áreiðanlega
hafa umtalsverð áhrif á sam-
vinnu þjóðanna á komandi
árum. í því geta falist margvís-
legar hættur sem umgangast
þarf af framsýni og varkárni.
Þessi nýja staða getur gefið ís-
lendingum ný tækifæri, ef rétt
er á spilunum haldið. Þau
tækifæri snúast um að ná
meiri og betri árangri á þeim
sviðum sem við teljum að
skipti meginmáli fyrir velferð
og framtíð þjóðarinnar.
Nýting þessara möguleika
verður eitt höfuðverkefni ís-
lenskra stjórnmála á næstu
árum. ísland verður áfram að-
ili að innri markaði ESB og
verður þannig áfram þátttak-
andi í víðtæku samstarfi Evr-
ópuþjóðanna. Það gefur okkur
mikla möguleika á samstarfi á
sviði vísinda, rannsókna,
menntunar og jafnframt á
ýmsum sviðum sem varða
hagsmuni atvinnulífsins.
Með því að standa utan við
ESB þurfum við ekki að eyða
dýrmætum kröftum okkar fá-
mennu stjórnsýslu í pólitísk
átök og málamiðlanir, skækla-
tog skrifræðisins eða hags-
munadeilur mjög ólíkra þjóða
ESB. í stað þess geta íslending-
ar, stjórnmálamenn, stjórn-
sýsla, atvinnurekendur og for-
ysta launþega einbeitt sér að
því að gera íslenskt þjóðfélag
betra, mannlífið fallegra og
efnahagslífið kraftmeira. Þaö
verður hið mikla og sögulega
verkefni þjóðarinnar á kom-
andi árum. En forsenda þess er
að við stillum saman strengi
okkar, vilja og getu. Við verð-
um okkar eigin gæfu smiðir
eins og ávallt áður. Hlutskipti
íslendinga er í raun öfunds-
vert: að eiga fágætt land og
verðmæti sem óðum verða fá-
tíðari með öðrum þjóðum.
Kreddum hafnaö
Framsóknarflokkurinn hefur
alla tíð hafnað stjórnmálaleg-
um kreddum og öfgum sem
dunið hafa yfir samtíð okkar,
og í stað þess verið bjargfastur
fulltrúi raunsæis og festu í ís-
lenskum stjórnmálum. Flokk-
urinn hefur verið formælandi
stjórnmálaviðhorfa sem
byggja á íslenskum veruleika
og íslenskum gildum.
Stjórnmálaöfgar okkar aldar
hafa skilið stóran hluta Evrópu
í þrígang eftir í rúst á síðustu
80 árum. í þessum átökum
hafa 70 milljónir manna legið
eftir í valnum, stór hluti um-
hverfis Austur-Evrópu hefur
verið eyðilagður og þar á
margt fólk í dag vart til hnífs
og skeiöar. Fasisminn og
kommúnisminn standa nú af-
hjúpaðir sem hrikalegustu
blekkingar og mistök mann-
kynsins. Á íslandi áttu þessar
stefnur marga liðsmenn. Það
er sorgarsaga sem ekki er á-
stæða til að rifja upp hér.
Ég leyfi mér að halda því
fram að Framsóknarflokkurinn
sé eini félagshyggjuflokkurinn
á íslandi sem aldrei hefur
brugðist stefnu sinni og köllun
og hefur alltaf haft félagslegt
framtak, jöfnuð, lýðræði og
umburðarlyndi í öndvegi í
starfi sínu. Félagslega sinnað
fólk á íslandi ætti því ekki að
vera í erfiðleikum með að gera
upp hug sinn í því umróti
stjórnmálanna sem nú gengur
yfir. Þetta segi ég sérstaklega
nú, vegna þess að með hinu
endanlega skipbroti hug-
myndafræði öfgaafla til hægri
og vinstri er nú í fyrsta skipti í
langan tíma lag til aö samein-
ast í nýrri framfarasókn undir
merkjum Framsóknarflokks-
ins. Á hann getur félags-
hyggjufólk í landinu treyst.
Síst af öllu þurfum viö á aö
halda nýjum flokkum með
gamlar hugmyndir. Það hefur
verið margreynt áður og alltaf
endað í uppgjöf og brostnum
vonum.
Gæfa Framsóknarflokksins
er sú að hann stendur á göml-
um merg, en innan hans gerj-
ast alltaf og mótast nýjar hug-
myndir. Á síðasta flokksþingi
var mörkuð þróttmikil stefna á
öllum sviðum þjóölífsins.
Flokkur sem sameinar áratuga
reynslu og nýjar hugmyndir
sem byggðar eru á hugmynda-
fræði, sem hefur sannað gildi
sitt í löngu og farsælu starfi, á
mikið erindi við þjóðina.
Trúum á okkur sjálf
Boðskapur Framsóknar-
flokksins í dag byggir á trú á
getu okkar sem einstaklinga og
þjóðar. Til þess að leysa úr
læðingi þann kraft sem býr
með íslensku þjóðinni þurfum
við aö horfa til nýrrar aldar
með kjarki og reisn. Framsókn-
arflokkurinn hefur sett sér þaö
mark að byggja upp þjóðfélag
jafnaðar, samvinnu og velferð-
ar. En slíkt samfélag verður
aldrei byggt upp nema allir
taki þátt og hafi álíka tækifæri.