Tíminn - 21.09.1995, Blaðsíða 7

Tíminn - 21.09.1995, Blaðsíða 7
Fimmtudagur 21. september 1995 Fjallalömb úr Núpasveit í fjárréttinni á Kópaskeri. Tímamynd Þi Mannekla á Kópaskeri Bœndur, farandverkafólk og unglingar bjarga haustslátruninni Um 80 manns vinna þessa dag- ana vib saubfjárslátrun hjá slát- urhúsi Fjallalambs á Kópaskeri. Um 20 manns starfa hjá fyrir- tækinu ab stabaldri, ennú í slát- urtíbinni hefur þurft ab bæta um 60 manns vib. Garbar Eggerts- son, framkvæmdastjóri Fjalla- Iambs, segir erfitt ab manna hús- ib. Ekki þýbi ab bjóba atvinnu- lausu fólki í nágrenninu vinnu, þar sem fólk finnist tæpast á at- vinnuleysisskrá í Norbur-Þing- eyjarsýslu. Bændur skiptast á um ab vinna vib slátrunina eftir því hvernig stendur á vib bústörf heima á búunum hvern daginn, og starfsemi rækjuvinnslunnar Geflu liggur nibri meban á slát- urtíbinni stendur til þess ab starfsfólk þess fyrirtækis geti starfab í sláturhúsinu. Þannig hefur þab verib undanfarin haust og hentar rækjuvinnslunni . ekki illa, þar sem verib er ab skipta úr vinnslu á úthafsrækju yfir í innfjarbarækjuna á þessum sama tíma. Farandverkafólk ab sunnan er einnig ab störfum á Kópaskeri þessa dagana og unglingarnir úr efstu bekkjum grunnskólans í Lundi koma beint úr rútunni og aðstoða vib að ljúka vinnudegin- um. Þannig ná þeir tveimur til þremur tímum í vinnu á dag á meban sláturtíöin stendur yfir. „Þetta er hrein mannekla, því segja má að ég þurfi að bjóða at- vinnutækifærin upp á hverju kvöldi — allavega að vita hverjir geta komið að morgni," segir Garð- ar Eggertsson. Áætlað er að slátra um 23 þús- und f jár á Kópaskeri í haust, sem er svipaður fjöldi og á undanförnum ámm, þar sem engin fækkun sauð- fjár varð í Noröur-Þingeyjarsýslu á síðasta ári. Garðar Eggertsson segir þó ekki ljóst hver heildarfjöldinn verði að þessu sinni. Hann fari eft- ir því hvort um verulega fækkun sauðfjár verði að ræða og hvort greiddar verði einhverjar förgunar- bætur fyrir fullorðið fé. Veröi ekki um slíkar greiöslur að ræba, þá muni flest fulloröiö fé verba grafið, sem sé slæmt, ekki síst með tilliti til þess aö skinnaverksmiðjurnar þurfi á öllu því hráefni að halda sem til falli. Sláturhús Fjallalambs hefur ekki útflutningsleyfi á Evrópumarkað og þarf því að flytja það fé, sem kemur til slátmnar umfram greiðslumark, til Húsavíkur. Kjötið er lagt inn á svonefnda umsýslu- reikninga og ætlað til útflutnings, til þess að það skekki ekki aðstæöur á innlendum markaði. Gert er ráð fyrir ab flytja verbi aö minnsta kosti 2000 fjár frá Kópaskeri til slátrunar á Húsavík af þessum sök- um, því bændur hafa treyst á að umsýslukjötib seldist úr landi. Reyndin hafi þó orðið sú að verð hafi lækkað og nokkrar birgðir af því séu enn í vörslu afuröastöðva. Ekki veitt aostoo til end- urbóta vegna útflutn- ingsleyfis Fjallalamb hefur sótt um aðstoð frá Byggðastofnun til nauðsynlegra endurbóta á sláturhúsinu á Kópa- skeri til þess að öðlast fullt útflutn- ingsleyfi, en því var hafnað þrátt fyrir að sveitarstjórn Öxarfjarðar- hrepps og Búnabarsamband Norð- ur-Þingeyinga hafi mælt með því. Að sögn Garðars Eggertssonar var því hafnað af þeirri ástæðu að ekki skyldi fjölgað útflutningsslátur- húsum, en þau eru nú fjögur í landinu. Fjallalamb hf. var stofnað eftir að Kaupfélag Norður-Þingey- inga hafði hætt starfsemi og miklir erfiðleikar orbið í atvinnulífi á Kópaskeri í kjölfar þess árið 1989. Nú er fyrirtækib eitt af þremur burðarásum atvinnulífs í Öxar- fjarðarhreppi ásamt rækjuvinnsl- unni Geflu og fiskeldisfyrirtækinu Silfurstjörnunni. Strax á fyrsta starfsári þess var hafist handa um kjötvinnslu og vömþróun og hefur fyrirtækið um margt gengið á und- an aö því leyti. Á þessu ári tókst þó ekki að selja allar kjötafurðir frá fyrra ári. „Við vildum ekki elta öll undirboð og misstum nokkra við- skiptavini af þeim sökum," sagbi Garbar Eggertsson. Ungmenni þekkja ekki lambakjötið Garbar Eggertsson segir ýmsa samverkandi þætti valda því ab sala á lambakjöti hafi minnkab. Heimaslátmn sé ab koma í bakib á mönnum ab einhverju leyti. Hún stækki markabinn ekki, heldur séu menn aö fara inn á hann eftir öðr- um leiðum sem geri þab ab verkum ab hin opinbera sala dragist saman og leibi síban af sér lækkandi Skrokkurinn flýgur úrgœrunni. Ásgeir Kristjánsson kjötmatsmabur vib vogina. „Þetta er kjórin þyngd," sagbi hann um leib og tölurnar birtust: 16,9 til 17,0 kíló. Tímamynd Þl greibslumark. Þá verbi því ekki neitab ab um ákveðna neyslubreyt- ingu sé ab ræba: flestir borbi abeins eina máltíb á dag í stab tveggja og ýmsir aðrir réttir hafi tekib við af lambakjötinu. Þar muni mest um hveitiréttina — pizzur og pasta. Garðar kvaðst hafa orðiö var vib að ungmenni úr þéttbýlinu, sem komi út á land, þekki lambakjötib varla, en finnist það mjög góbur matur þegar þab fari ab borba hann. Engu sé líkara en þab hafi alist upp í kjötsvelti og átti sig á ab vib eigum ýmsa góba rétti, sem þab hafi aldrei kynnst. Þar á mebal megi nefna gömlu góbu sunnu- dagssteikina. Tímomynd Þl Fleiri bændur myndu hætta, fengju þeir að hætta meo reisn Garbar segir ljóst ab saubfjár- bændum muni fækka á næstu ámm. Hvernig til takist fari þó að miklu leyti eftir því á hvaba nótum nýr búvömsamningur verbi. „Ég hef orbib var vib ab margir bændur gætu hugsað sér að hætta sauðfjár- búskap ef þeim yrbi gert kleift ab gera það með einhverri reisn. En menn eru ekki tilbúnir að leggja at- vinnutæki sín niöur, ef þeir fá ekk- ert í staðinn, og hafa auk þess að engu öðm að hverfa vegna at- vinnuástandsins í landinu." 16,9 kíló — þettaer kjörin þyngd, segir matsmaourinn Landbúnabur í Norbur-Þingeyj- arsýslu byggir nær alfarib á saub- f járrækt. Mikib ræktunarstarf hefur verib unnib í saubfjárbúskapnum og ab sögn heimamanna er ab finna eitthvert jafnbesta fé á land- inu þar í sveitum. Landgæbi eru einnig víða mikil og hvergi er um ofbeit eða óþarfa álag á graslendi ab ræba. Heimamenn spyrja gjarn- an hvar saubfé eigi ab vera ef ekki í þessum sveitum, sem hafi alla möguleika til góbrar framleibslu saubfjárafurba, en takmarkaba at- vinnumöguleika ab öbm leyti. Sjávarútvegur og saubfé halda þessari byggð uppi, vom orö bónda sem rætt var við á förnum vegi. Gæði fjárins em einnig augljós, þegar gengið er um sali sláturhúss- Carbar Eggertsson, framkvœmda- stjóri Fjallalambs, fylgist meb úr verkstjórnarherbergi í sláturhús- inu. „ Ég hef ofþurft ab grípa sjálf- ur inníá línunni í manneklunni undanfarna daga," segir hann og ergreinilega tilbúinn íslaginn. Tímamynd Þl ins á Kópaskeri í sláturtíbirini. Engu líkara er en skrokkarnir komi stablaðir úr sama móti, svo Iíkir eru þeir hver öðrum. Tíöindamaður stób um stund vib hjá tölvuvog- inni frá Marel sem vegur kjötib: 16,9 — 16,9, 16,8, 17,0 kíló og skrokkarnir renna áfram á færi- bandinu. „Þetta er kjörin þyngd," sagbi Ásgeir Kristjánsson kjötmatsmabur þar sem hann stób vib vogina. Hann sagbi lömbin ekki eins feit og á síbasta ári og líklega eigi erfitt vor mestan þátt í því. En kjötib sé mjög fallegt og tilvalib til vinnslu. Veröjöfnun á fjárflutn- ingum Þótt kjötib sé fallegt og eigi ef- laust eftir að bragðast vel á borðum fólks í vetur, þá eru bændurnir fremur daufir. Þeir eiga erfitt með að skilja af hverju fólk vill ekki borða þessar úrvalsafurðir, því sú neyslubreyting, sem orsakab hefur minkandi sölu á lambakjöti, hefur ekki náð til sveitanna í sama mæli og þéttbýlisins við Faxaflóa. Þeir hafa einnig bundið vonir við út- flutninginn. Nú situr sjömanna- nefndin á fundtim og samninga- nefnd bænda og ríkisins fundar einnig, en engar niburstöbur líta dagsins ljós, þótt sláturtíbin sé hálfnub. Þó er ekki uppgjöf ab finna, ab minnsta kosti ekki hjá þeim bænd- um sem vom ab flytja fé sitt til Kópaskers í fyrri viku. Fjallalamb sér um alla fjárflutninga í Norbur- Þingeyjarsýslu. Samkomulag náb- ist um ab jafna flutningskostnab og nú aka f jórir bílar um hérabib á vegum fyrirtækisins. Þannig kostar jafnmikið að flytja féð frá næstu bæjum í Núpasveit og á Melrakka- sléttu og frá Saubanesi, sem er í um 140 kílómetra fjarlægb. „Á þessu sést ab einhver samvinnuhugsjón er enn til mebal manna," segir Garbar Eggertsson framkvæmda- stjóri. M

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.