Tíminn - 21.09.1995, Blaðsíða 11

Tíminn - 21.09.1995, Blaðsíða 11
Fimmtudagur 21. september 1995 11 Leonardo da Vinci, Frakk- land og tötra- marxismi Leonardo da Vinci: Der Nussbaum im Campanile. Deutscher Taschenbuch Ver- Iagl991. Kurt R'. Eissler: Leonardo da Vinci. Psyc- hoanalytischen Notizen zu einem Ftatsel. Band I. Text — Band II. Abbildungen. Deutscher Taschenbuch Verlag 1994. Gordon Wright: France in Modern Tim- es. From the Enlightenment to the Pre- sent. Fifth Edition. W.W. Norton 1995. Leonardo da Vinci er flestum kunnuglegt nafn. Hann var list- málari; þótt aöeins hafi varðveist 17 málverk eftir hann, þá er ágæti þeirra í öfugu hlutfalli viö magnið. Hann var myndhöggv- ari, verkfræðingur og uppfinn- ingamaður og honum var fæst mannlegt óviðkomandi. Fundist hafa 3400 þéttskrifaðar skrifark- ir, dagbækur, áthugasemdir, uppdrættir, hugrenningar, fabúl- ur og ævintýri. Meðal þeirra eru þessar dýra- sögur ásamt dæmisögum og fa- búlum. í lok þessa kvers eru spá- dómar Leonardos, sem eru mjög sérstæðir og vekja undrun eins og flest það sem hann festi á blað. Rit og ritgerðir um verk þessa furðumanns eru óteljandi og það sem veldur stöðugri end- urskoðun m.a. er að öðru hverju finnast blöð og teikningar eftir hann í söfnum eða einkasöfnum. Eitt er einkenni minnisgreina og samantekta Leonardos, hann vandaði til alls sem hann setti saman og því er hvert blað merkilegt. Meðal þeirra manna, sem hrif- ust af Leonardo, var Freud. Hann skrifaði um hann rit, sem áhang- endur Freuds telja eitt mesta snilldarverk hans hvað stíl og skarpleika í útlistunum snertir, en ritgerðin fjallar um bernsku- minningu Leonardos, sem varð tilefni til myndarinnar „Leda og svanurinn", alkunnug sögn úr grískri goðafræði. Eissler skrifar rúml. 300 síðna ritverk um efnið og umfjöllun Freuds um bernskuminningu Le- onardos og _^__^^_ grísku goðsög- una. Leda og svanurinn er vel þekkt efni í Ijóð- um margra skálda og efni í verkum mynd- listarmanna. Frummynd Leon- ardos er glötuð, en til er eftir- mynd. Myndir, sem snerta efni ritgerðarinnar, eru í öðru bind- inu. Útlistanir Eisslérs eru að hætti freudista, kynferðislegar útlistan- ir úr frumbernsku Leonardos og þar telur Eissler sig finna kveikj- una að listsnilld Leonardos. Verk Eisslers er dæmigerð aðferð freudista til þess sem þeir nefna útlistun og útskýringu á mótun og sálarlífi homo sapiens. Gordon Wright er kunnur sagn- fræðingur og fyrrverandi forseti Bandarísku sagnfræðistofnunar- innar og Samtaka um rannsóknir franskrar sögu. Hann er afkasta- mikill höfundur og hefur skrifað merkar bækur um franska sögu. Þessi bók hans kom fyrst út 1960 og hefur nú komið í fimm endur- skoðuðum útgáfum. W: : , Sjálfsmynd Leonardos á gamals aldrí. Saga Frakklands er jafnframt saga Evrópu, frönsk áhrif á gang mála í Evrópu og evrópska menningu eru markandi s.l. 3- 400 ár. Frönsk tunga var alþjóða- mál eftir að latínunni sleppti og _____________ franskar bók- BÆKUR SIGLAUGUR BRYNLEIFSSON menntir mot- uðu bók- menntasmekk Evrópuþjóð- anna fram á síðasta hluta 18. aldar frá því á miðöldum. Og á 19. og 20. öld voru margir snjöllustu höfundar Evrópu franskir. Skynsemisstefnan og franska stjórnarbyltingin mótuðu stjórn- arhætti Evrópuþjóðanna. Saga þessa ríkis er rakin af Wright. frá og með frönsku stjórnarbyltingunni og allt fram á síðasta áratug 20. aldar. Lengi vel mótuðu marxískir sagnfræð- ingar umfjöllun um þýðingar- mestu þætti og atburði franskrar sögu, en þegar kom fram á síðari hluta þessarar aldar dvínuðu áhrif þeirra jafnt og þétt. Einsýni þeirra og kreddufesta afskræmdi franska sögu, pólitísk skoðana- festa þeirra mótaði mat þeirra og útlistun, svo að útkoman varð sú, að allir þýðingarmestu at- burðir tveggja alda sögu voru áfangi til fullkomnunar sameign- arríkisins undir merkjum vís- indalegs sósíalisma. En allt þetta spilverk hrundi á einni nóttu. Reyndar var tekið að kvistast úr kenningakerfinu áður en allt hrundi, margir gáfuðustu sagn- fræðingar Frakka neituðu að vera ginningarfífl lyga og áróðurs. Gordon Wright segir hér sögu tvöhundruð ára samkvæmt sögulegri rannsóknaraðferð sem byggir á staðreyndum heimild- anna. Kaflarnir um byltingarnar 1830 og 1848 stangast heldur en ekki á við útlistun þeirra atburða í marxískum sagnfræðiritum, hvað þá í kennslubókum sem ís- lenskum skólanemendum eru ætlaðar og sem eru skrifaðar í anda norsk-marxískrar tötra- sagnfræði. Sami tötramarxism- inn einkennir ekki síður kennslubækur í íslandssögu, sem ætlaðar eru nemendum grunn- skólans ásamt þýddri sænskri mannkynssögubók auk enn meiri útþynningar eftir innlend- an höfund. Fyrir nolckrum misserum fengu íslendingar að sjá á sjón- yarpsskjánum útvalin dæmi um íslandssöguna í afskræmingar- formi marxískrar söguskoðunar. í þeim stíl eru kennslubækur sem nú eru notaðar til íslandssögu- kennslu. Bók Gordons Wright er rúmar 500 blaðsíður í stóru broti. DAGBOK IUVJVAAAJVJUUVAJWUI Fimmtudagur september 264. dagur ársins -101 dagur eítir. 38. vika Sólris kl. 07.06 sólarlag kl. 19.34 Dagurinn styttist um 7 mínutur Félag eldri borgara í Reykjavík og nágrenni Haustlitaferð á Þingvöll kl. 13 á morgun. Miðapantanir á skrif- stofu félagsins. Gjábakki, Fannborg 8 Námskeiðin, sem í boði eru fram að áramótum í Gjábakka, verða kynnt í dag, fimmtudag. Kynningin hefst kl. 14 og inn- ritað á námskeiðin milli kl. 14 og 16. Heitt á könnunni. Hjólab niöur Fossvogs- dal og út á Nes Áhugahópur um hjólreiðar á höfuðborgarsvæðinu stfndur fyrir hjólreiðaferð niður Foss- vogsdal og út á Seltjarnarnes í kvöld, fimmtudaginn 21. sept. Öllum er velkomið að taka þátt í ferðinni. Mæting við Fákshús- in við Reykjanesbraut. Hægt verður að koma í ferðina við Skógræktarhliðið kl. 20.15 og við Skeljung kl. 20.30. Hjólað verður um Eiðistorg og niður á Miðbakka. Hjólreiðaferöin tek- ur um eina klukkustund. Ferbafélag íslands Laugardagur 23. sept. kl. 08: Hekluslóðir (árbókarferð). Öku- ferð með léttum göngum. Litast um í Hraunteigi (haustlitir), Næfurholti, Haukadal og á fal- legum slóðum bak við Bjólfell sem fáir hafa kynnst. Brottför frá BSÍ, austanmegin, og Mörk- inni 6. Munið helgarferðirnar 23.-24. sept.: Þórsmörk í haustlitum og Gljúfurleit-Þjórsárdalur (haust- litir). Brottför laugard. kl. 08. Farmiðar á skrifstofunni. Sunnudagsferðir 24. sept.: Kl. 10.30 Hrafnabjörg; kl. 13 Þing- vellir, eyðibýli (haustlitir) og gönguferð á Kvígindisfell. Tanja tatarastelpa í Ævintýra-Kringlunni Tanja tatarastelpa skemmtir í Ævintýra-Kringlunni, á 3. hæð í Kringlunni, kl. 17 í dag, fimmtudag. Tanja tatarastelpa hefur áður komið í heimsókn í Ævintýra-Kringluna og hefur frá ýmsu að segja. Líf tataranna er að flestu leyti frábrugðið lífi ís- lendinga, en í leikþættinum fá börnin að skyggnast inn í heim Tönju og fjölskyldu hennar. Tanja tatarastelpa er leikin af Ólöfu Sverrisdóttur leikkonu. Ævintýra-Kringlan er opin virka daga frá kl. 14 til 18.30 og laugardaga frá kl. 10 til 16. Leikfélag Reykjavíkur frumsýnir: Hvaö dreymdi þig, Va- lentína? Leikfélag Reykjavíkur frum- sýnir sunnudagskvöldið 24. september á litla sviðinu leikrit- ið „Hvað dreymdi þig, Valent- ína?" eftir Ljúdmílu Raz- umovskaju. Leikrit hennar, „Kæra Jelena", var sýnt við miklar vinsældir í Þjóðleikhús- inu fyrir nokkrum árum. Leikritið segir frá þremur mæðgum sem búa saman við mikil þrengsli. Það gerist um 1980 á sautján ára afmælisdegi Ljúbu. Móðir hennar Valentína og amma Nína eru í miðjum klíðum að undirbúa afmælis- veisluna, þegar óvænt uppá- koma setur strik í reikninginn og breytir afmælisdeginum í hálfgerða martröð. Höfundurinn kallar leikrit sitt gamanleik, enda skiptast á skin og skúrir líkt og í lífinu sjálfu. íslenska þýðingu gerði Árni Bergmánn, leikmynd gerir Steinþór Sigurðsson, búninga Stefanía Adolfsdóttir, lýsingu annast Elfar Bjarnason og leik- stjóri er Hlín Agnarsdóttir. Leikarar eru: Sigrún Edda Björnsdóttir, Ásta Arnardóttir og Guðrún Ásmundsdóttir, og má geta þess að Guðrún á 40 ára leikafmæli um þessar mundir. TIL HAMINGJU Þann 29. júlí 1995 voru gefin saman í Áskirkju af séra Bjarna Þór Bjarnasyni, þau Gubbjörg Sólveig Sigurbardóttir og Þor- steinn Þorsteinsson. Heimili þeirra er að Kveldúlfsgötu 26, Borgarnesi. Ljósmyndast. Sigrídar Bachmann APOTEK______________ Kvöld-, nætur- og helgidagavarsla apóleka I Reykjavík Irá 15. tll 21. september er I Árbæjar apótekl og Laugames apotekl. Það apótek sem fyrr er nefnt ann- ast eltt vörsluna frá kl. 22.00 ao kvðldl tll kl. 9.00 að morgnl vlrka daga en kl. 22.00 á sunnudögum. Upplýs- Ingar um læknls- og lyfjaþjónustu eru gefnar I síma Neyoarvakt Tannlæknafélags Islands er starfrækt um helgar og á stórhátiöum. Simsvari 681041. Hafnarfjðrðun Hafnarfjarðar apótek og Norðurbæjar apó- tek eru opin á virkum dögum frá kl. 9.00-18.30 og til skiptis annan hvern laugardag kl. 10.00-13.00 og sunnudag kl. 10.00-12.00. Upplýsingar i símsvara nr. 51600. Akureyri: Akureyrar apótek og Stjömu apótek eru opin virka daga á opnunartíma búða. Apótekin skiptast á sína vikuna hvort að sinna kvöld-, nætur- og helgidagavörslu. Á kvöldin er opið i þvi apðteki sem sér um þessa vórslu, til kl. 19.00. Á helgidögum er opið frá kl. 11.00-12.00 og 20.00- 21.00. Á öðrum timum er lyfjafræðingur á bakvakt. Upplýs- ingar eru gefnar í sima 22445. Apðtek Keflavlkun Opið virka daga frá kl. 9.00-19.00. Laugard., helgidaga og almenna fridaga kl. 10.00-12.00. Apðtek Vestmannaeyla: Opið virka daga frá kl. 8.00- 18.00. Lokað i hádeginu milli kl. 12.30-14.00. Self oss: Selfoss apótek er opið til kl. 18.30. Opið er á laug- ardógum og sunnudögum kl. 10.00-12.00. Akranes: Apótek bæjarins er opið virka daga til kl. 18.30. Á laugard. kl. 10.00-13.00 og sunnud. kl. 13.00-14.00. Garðabær: Apótekið er opið rúmhelga daga kl. 9.00- 18.30, enlaugardagakl. 11.00-14.00. ALMANNATRYGGINGAR l.sept. 1995 Mánaðargrcibsiur Elli/örorkulífeyrir (grunnlifeyrir) 12.921 1/2 hjónalífeyrír 11.629 Full tekjutrygging ellilíeyrisþega 23773 Full tekjutrygging örorku IrTeyrisþega 24.439 Heimilisuppbóf 8.081 Sérstök heimilisuppbót 5.559 Bensínstyrkur 4.317 Barnalífeyrir v/1 barns 10.794 Meblagv/lbams 10.794 Mæoralaun/feðralaun v/1 barns 1.048 Mæbralaun/fe&ralaun v/ 2ja barna 5.240 Mæoralaun/feoralaun v/ 3ja barna eoa fleiri 11.318 Ekkjubætur/ekkilsbætur 6 mánaoa 16.190 Ekk|ubætur/ekkilsbætur 12 mánaöa 12.139 Fullurekkjulífeyrir 12.921 Dánarbaetur í 8 ár (v/ slysa) 16.190 Fæoingarstyrkur 26.294 Vasapeningar vistmanna 10.658 Vasapeningar v/ sjúkratrygginga 10.658 Daggreioslur Fullirfæðingardagpeningar 1.102,00 Sjúkradagpeningar einstaklings 552,00 Sjúkradagp. fyrir hvert barn á framfæri 150,00 Slysadagpeningar einstaklings 698,00 Slysadagpeningar fyrir hvert bam á framfæri 150,00 Vakin er athygli á því að frá og með 1. september er bensín- styrkur staogreiosluskyldur. í júlí var greidd 26% uppbót á fjárhæoir tekjutryggingar, heimilisuppbótar og serstaka heimilisuppbót vegna launa- bóta og í ágúst var greidd á þessar fjárhæðir 20% uppbót vegna oriofsuppbðtar. Engar slíkar uppbætur eru greiddar i september og eru því þessar fjárhæoir lægri í september en fyrrgreinda mánuoi. GENGISSKRÁNING 20. sept. 1995 kl. 10,52 Opinb. vidm.gengi Gengi Kaup Sala skr.fundar Bandarlkjadollar..........66,24 66,42 66,33 Sterllngspund.............102,44 102,72 102,58 Kanadadollar.................48,70 48,90 48,80 Dðnsk króna................11,535 11,573 11,554 Norsk króna...............10,221 10,255 10,238 Sænsk krona.................9,365 9,397 9,381 Finnsktmark...............14,981 15,031 15,006 Franskurfranki...........12,982 13,026 13,004 Belgískurfranki..........2,1691 2,1765 2,1728 Svissneskur franki.......55,14 55,32 55,23 Hollenskt gyllinl............39,86 40,00 39,93 Þýsktmark....................44,66 ; 44,78 44,72 ítölsklíra....................0,04111 0,04129 0,04120 Austurrfskur sch...........6,346 6,370 6,358 Portúg. escudo...........0,4285 0,4303 0,4294 Spánskur peseti..........0,5218 0,5240 0,5229 Japanskt yen...............0,6385 0,6405 0,6395 Írsktpund....................104,62 105,06 104,84 Sérst. dráttarr................97,08 97,46 97,27 ECU-Evrópumynt..........83,64 83,92 83,78 Grlskdrakma..............0,2778 0,2787 0,2782 BILALEIGA AKUREYRAR MEÐ ÚTIBÚ ALLT í KRINGUM LANDID MUNIÐ ÓDÝRU HELGARPAKKANA OKKAR REYKJAVÍK 568-6915 AKUREYRI 461-3000 PÖNTUM BÍLA ERLENDIS interRent Europcar

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.