Tíminn - 21.09.1995, Blaðsíða 8

Tíminn - 21.09.1995, Blaðsíða 8
Fimmtudagur 21. september 1995 Clinton Bandaríkjafor- seti reynir ab tryggja sér endurkjör á for- setastól meb því ab koma á fribi í Bosníu, en stríbsabilar þar eru enn óstýrilátir Abalástæban til þess ab Bandaríkjastjórn tók frumkvæbib ab því ab reyna ab koma á samkomulagi og fribi meb stríbsabilum í Bo- sníu er ab líkindum ab Clinton forseti gerir sér vonir um, ab slíkur árangur í utanríkismál- um muni tryggja honum end- urkjör á forsetastól ab ári. Mis- takist þetta, yrbi litib á þab sem mikinn ósigur fyrir Clin- ton og gæti þab jafnvel gert ab engu möguleika hans á endur- kjöri. Meb hlibsjón af þessu má ætla ab stjórn Clintons muni leggja allt kapp á ab hún hafi erindi sem erfibi í máli þessu um þab er lýkur. Richard Holbrooke, abstoöarut- anríkisrábherra Bandaríkjanna um Evrópumál og sérlegum er- indreka Bandaríkjastjórnar til fyrrverandi Júgóslavíu, tókst á dögunum á fundi í Genf ab þrýsta utanríkisrábherrum Bosníumúsl- íma, nýju Júgóslavíu (sem hefur. umbob til samninga frá Bosníu- Serbum) og Króatíu til samkomu- lags og síban til ab takast í hend- ur. Vib þab voru myndir teknar af rábherrunum, feimnislegum á svip yfir þessum diplómatísku látalátum. Viöurkenning á Pale- stjórn Samkomulagib er þó þegar þetta er ritab abeins til brába- birgba og óundirritab. Eitt af mik- ilvægustu atribunum í því er ab lýbveldi Bosníu-Serba, meb Pale, rétt hjá Sarajevo, sem stjómarset- ur, er nú í fyrsta sinn viburkennt af öllum deiluabilum, þ.á m. Sarajevostjórn Bosníumúslíma. Meb þessu virbist viburkennt ab Bosníustríbib hefur frá upp- hafi stabib m.a. á milli tveggja af þjóbum landsins, múslíma og Serba, og ríkja sem þessar þjóbir stofnubu. Meb viburkenningunni á Palestjórn er tekib skref frá þeirri afstöbu í illdeilu þessari, sem alþjóbasamfélagib undir for- ystu Vesturlanda tók í upphafi deilunnar, ab viburkenna Saraje- vostjórnina sem hina einu lög- legu stjórn Bosníu allrar og úr- skurba Bosníu-Serba uppreisnar- menn. Ástæba er til ab ætla ab sú mismunun hafi ekki greitt fyrir fribi. Þegar þetta er ritab er hálfur mánubur frá því ab loftsókn flug- herja Bandaríkjanna, Bretlands, Frakklands, Þýskalands og Spánar undir fána Nató gegn Bosníu- Serbum hófst. Jafnframt berast fréttir af sókn Bosníumúslíma og Króata í Mib- og Vestur-Bosníu gegn Bosníu-Serbum, ab líkind- um meb þab fyrir augum ab ná vesturhluta landsins úr höndum Serba. Ætla má ab sú sókn hafi verib hafin í þeirri trú ab árásir Nató hafi veikt varnir Bosníu- Serba svo mjög ab þeir eigi nú erf- itt meb ab standast sókn land- hers. Þetta er samkvæmt algengu munstri í hernabi frá því ab flug- vélar komu til sögunnar: fyrst er flugher látinn veikja andstæbing- inn og síban er landherinn send- ur fram. Eitt ríki og þó sund- urskipt Mótsagnakennt má kalla ab samtímis því sem Bandaríkin Þýskir flugherfQringjar á Italfu, en frá flugvöllum þaban og flugvélamóburskipum á Adríahafi herjar flugher Nató á Bosníu-Serba. Um forsetastól- inn aö tefla þrýsta Króötum og Bosníumúsl- ímum til viburkenningar á Pale- stjórn og í áttina ab samkomulagi vib hana skuli þau standa fyrir nýnefndum stórfelldum hernab- arabgerbum Nató til stubnings Sarajevostjórn. Vesturlönd hafa í stríbi þessu verib ab vissu maiki Bosníumúslíma megin, og meb loftsókninni er stigib drjúgt skref til fullrar stríbshlutdeildar þeirra vib hlib Sarajevostjórnar. Þetta er gert á þeim forsendum af hálfu Vesturlanda ab Bosníu-Serbar séu árásarabili, en Bosníumúslímar BAKSVIÐ DAGUR ÞORLEIFSSON fórnarlömb. Þar meb er snibgeng- in sú stabreynd, ab héi ei um ab ræba tvo abila sem eiga í stríbi hvor vib annan og reyna þaraf- leibandi eftir bestu getu ab klekkja hvor á öbrum, bábir jafnt. Bosníumúslímar hafa t.d. notab svoköllub gribasvæbi Sameinubu þjóbanna, þ.á m. Sarajevo, til árása á Bosníu-Serba. Flytji Bo- sníu-Serbar stórskotalib sitt frá Sarajevo, eins og Nató krefst, þýb- ir þab ab hernabarabstaba þeirra veikist og ab serbnesk hverfi og stabir í Sarajevo og nágrenni komast í aukna hættu af völdum múslíma. Samkvæmt Holbrooke-sam- komulagi á Bosnía ab verba eitt ríki áfram og þó skipt í tvennt, í múslímsk- króatískan hluta og serbneskan. Þab virbist liggja í loftinu ab vald mibstjórnar Bo- sníu verbi samkvæmt þessu fyrst og fremst formlegt, þar eb serb- neski hlutinn fái rétt á ab stofna til „sérstaks sambands" vib Serb- íu. Þetta var varla hægt ab neita Serbum um, þar eb búib er ab semja um ab múslímsk-króatíski hlutinn myndi einskonar sam- bandsríki meb Króatíu. Langþráb takmark - En orbalagib um þetta í Hol- brooke- samkomulagi er óljóst, einkum líklega vegna eindreginn- ar andstöbu Sarajevostjórnar, enda hafa talsmenn hennar síban sagt ab ekki komi til greina ab hún samþykki ab Bosníu- Serbar myndi sambandsríki meb Serbíu. Gera má því ráb fyrir ab Sarajevo- stjórn sé ennþá vib þab heygarbs- horn ab reyna ab ná yfirrábum í Bosníu allri. Meb loftsókn Nató kann hún ab gera sér vonir um ab langþráb takmark hennar, ab fá Vesturlönd alfarib í stríbib meb sér, sé ab rætast, og undir þeim kringumstæbum sér hún kannski ekki mikla ástæbu til eftirgjafar. Loftsóknin gæti því orbib vopn, sem snerist í höndum þeirra Clin- tons og Holbrookes. í Holbrooke-samkomulagi er gert ráb fyrir ab Bosníu-Serbar fái tæpan helming landsins, en fyrir stríb voru þeir í meirihluta á rúm- um helmingi þess. En horfurnar á því ab þeir sætti sig vib tillögur Holbrookes eru vaxandi, enda allmjög ab þeim kreppt í stríbinu og Serbía leggur ab þeim ab gefa eftir. Bosníumúslímar og Króatar, sem hafa Vesturlönd og íslams- heim á bak vib sig, standa betur ab vígi á 'alþjóbavettvangi en Serbar, meb gervirisaveldib Rúss- land sem helsta stubningsabila. Sarajevostjórn kynni því meb kröfuhörku og hernabarabgerb- um ab verba þeim Clinton og Holbrooke erfibasti þrándurinn í götunni til fribarsamnings í Bo- sníu. Holbrooke er nú sagbur hafa slegib því fram ab ab Nató og Rússland ættu ab taka vib fribar- gæslu þarlendis af S.þ. og veia kann ab meb því sé Bandaiíkja- stjóin ab hiæba múslíma og Kió- ata til eftiigjafar. Aukin hlutdeild Rússa í taflinu á Balkanskaga ei áreibanlega eitt af því sem stjórn- irnar í Sarajevo og Zagreb síst óska sér. ¦ Diplómatísk látalœti í Cenf: Frá vinstri: Milan Milutinovic frá „ nýju" júgóslavíu, Holbrooke, Mate Cranic frá Króatíu og Muhamed Sacirbey frá Sarajevo- stjórn.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.