Fréttablaðið - 19.05.2009, Síða 12

12 19. maí 2009 ÞRIÐJUDAGUR
greinar@frettabladid.is
FRÁ DEGI TIL DAGS
FRÉTTABLAÐIÐ Skaftahlíð 24, 105 Reykjavík SÍMI: 512 5000, ritstjorn@frettabladid.is FRÉTTASTJÓRAR: Arndís Þorgeirsdóttir arndis@frettabladid.is, Kristján Hjálmarsson, kristjan@frettabladid.is Trausti Hafliðason trausti@frettabladid.is og Höskuldur Daði Magnússon (dægurmál) hdm@frettabladid.is
MENNING: Páll Baldvin Baldvinsson fulltrúi ritstjóra pbb@frettabladid.is VIÐSKIPTARITSTJÓRI: Óli Kr. Ármannsson olikr@markadurinn.is HELGAREFNI: Anna Margrét Björnsson amb@frettabladid.is og Sigríður Björg Tómasdóttir sigridur@frettabladid.is ALLT OG SÉRBLÖÐ: Emilía Örlygsdóttir emilia@frettabladid.is
og Roald Eyvindsson roald@frettabladid.is ÍÞRÓTTIR: Henry Birgir Gunnarsson henry@frettabladid.is LJÓSMYNDIR: Pjetur Sigurðsson pjetur@frettabladid.is FRAMLEIÐSLUSTJÓRI: Kolbrún Ingibergsdóttir kolbrun@frettabladid.is
ÚTGÁFUFÉLAG: 365 miðlar ehf.
RITSTJÓRAR: Jón Kaldal jk@frettabladid.is og Þorsteinn Pálsson thorsteinn@frettabladid.is AÐSTOÐARRITSTJÓRI:
Steinunn Stefánsdóttir steinunn@frettabladid.is. Fréttablaðið kemur út í 90.000 eintökum og er dreift ókeypis á heimili á
höfuðborgarsvæðinu og Akureyri. Einnig er hægt að fá blaðið í völdum verslunum á landsbyggðinni. Fréttablaðið áskilur
sér rétt til að birta allt efni blaðsins í stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. Issn 1670-3871
Hinn 1. febrúar sl. var í fyrsta sinn í sögu Íslands skipuð
ríkisstjórn þar sem fjöldi karla
og kvenna var jafn, fimm konur
og fimm karlar. Ríkisstjórnin
reyndist enda svo vinsæl að
eftir þingkosningar 25. apríl
sl. var hún orðin meirihluta-
stjórn. Því miður urðu úrslit
stólaleiksins eftir kosningar þau
að ráðherrum var fjölgað og af
einhverjum ástæðum þurfti að
finna sæti handa fleiri karlmönn-
um en konum, þannig að núna
eru sjö ráðherrar karlar en fimm
konur. Þetta verða að teljast
nokkur vonbrigði.
Í sjálfu sér ætti að vera aug-
ljóst hvers vegna jafnréttis-
sinnar eru vonsviknir en eigi að
síður er rétt að segja það fullu
fetum: Jafnréttissinnar trúa
vissulega ekki á samfélag þar
sem alltaf og alls staðar er sami
fjöldi karla og kvenna í öllum
störfum. Þar verður að láta sér
nægja lágmarks hlutfall, t.d. 40%
af hvoru kyni um sig. Á hinn
bóginn var skipun ríkisstjórnar
þar sem hlutföll kynjanna voru
50% táknræn aðgerð og slíkar
aðgerðir skipta máli þegar verið
að endurreisa Ísland úr rústum
ójafnaðar stefnunnar. Það er jafn-
framt táknrænt að þetta skyldi
ekki ganga nema í þrjá mánuði og
bendir til þess að vegurinn fram
undan sé langur. Í febrúar sendu
stjórnarflokkarnir skýr skilaboð
í jafnréttismálum en í maí eru
skilaboðin orðin hálfvolg. Það er
ekki breyting til batnaðar.
Á 21. öld ætti umræða um
kynjakvóta að vera óþörf og úrelt
en hún er það ekki; hin sorg-
lega staðreynd er sú að alls stað-
ar í íslensku samfélagi hallar á
konur. Þær hafa minni atvinnu-
tekjur, rétt rúmlega 60% af tekj-
um karla, og í kapítalísku sam-
félagi merkir það að völd þeirra
eru jafnframt minni en völd
karla. Stjórnmálin eru einungis
eitt svið þessa misréttis; það er
ennþá meira innan fyrirtækja og
þá sérstaklega stærri fyrirtækja.
Útrásarvíkingarnir voru upp til
hópa karlkyns á meðan íhalds-
stjórnirnar sem hvöttu þá áfram
höfðu þó eina og eina konu innan
raða sinna. Núna er komin til
valda ríkisstjórn sem vill útrýma
meinsemdum hins gjaldþrota
ójafnaðarsamfélags. Leiðrétting
á misjafnri stöðu kynjanna er
afar mikilvægur hluti af því ferli
þótt það séu mun fleiri hlutir
sem einnig þarf að breyta.
Auðvitað mun leiðrétting
kynjahalla vekja andstöðu. Orð-
ræða þenslu- og veltiáranna
lifir enn, að einhverju leyti
innan stjórnarandstöðunnar
á Alþingi en þó enn frekar í
heimi fjöl- og margmiðla. Þar
viðgengst ennþá að tala um
öfgafeminista, talibana og for-
ræðishyggju þegar reynt er að
leiðrétta valdahlutföll kynjanna
í samfélaginu. Umræða um öfga-
feminisma er þó ekki rökrétt því
að jafnrétti getur aldrei verið
of mikið. Feminismi og aðrar
jafnréttisstefnur snúast ekki um
öfgar heldur réttlæti. En í sam-
félagi þar sem misrétti viðgengst
er auðvelt að stimpla allra jafn-
réttisbaráttu sem öfgar. Þannig
er hægt að gera réttlæti að frá-
viki en varðstöðu um ríkjandi
ástand að viðmiði.
Því miður má ennþá sjá því
haldið fram sem rökum gegn
kynjakvótum að „hæfustu ein-
staklingarnir“ eigi að vera við
völd. En það er einmitt hið kerfis-
bundna kynjamisrétti sem kemur
í veg fyrir að svo sé. Ef fólki
væri ekki mismunað vegna kyn-
ferðis í íslensku samfélagi væru
jöfn hlutföll kynjanna í ríkis-
stjórn og á öllum öðrum sviðum.
Sú staðreynd að svo hefur ekki
verið bendir til þess að ójafnvægi
ríki í samfélaginu sem kemur í
veg fyrir að hæfileikar allra fái
að njóta sín.
Núna er orðræða íhaldsstefnu
og nýfrjálshyggju á undanhaldi
og komin til valda öflug umbóta-
og framfarastjórn. Stjórn sem
hefur vilja til að breyta og það
langtímamarkmið að útrýma
misrétti í samfélaginu. Það
gefur auga leið að slíkri stjórn
ber beinlínis skylda til að beita
til þess að markvissum aðgerð-
um og vinna jafnframt hratt og
örugglega. Það þarf ekki ein-
ungis að leiðrétta stöðu kynj-
anna hjá ríkinu heldur á öllum
sviðum samfélagsins. Sérstak-
lega er mikilvægt að leiðrétta
hallann innan viðskiptalífsins og
þar þarf að senda skýr skilaboð.
Einhver staðar þarf að byrja og
það hefði verið kjörið tækifæri
að gera það við myndun nýrrar
ríkisstjórnar. Það væru röng
skilaboð af nýjum stjórnarmeiri-
hluta að segja að jafnréttið eigi
að koma á morgun. Þvert á móti
er tími jafnréttis kominn núna.
Ekki á morgun heldur í dag.
Ríkisstjórn jafnaðar?
SVERRIR JAKOBSSON
Í DAG | Jafnréttismál
Feminismi og aðrar jafnréttis-
stefnur snúast ekki um öfgar
heldur réttlæti. En í samfélagi
þar sem misrétti viðgengst er
auðvelt að stimpla alla jafn-
réttisbaráttu sem öfgar.
G
osskattur heilbrigðisráðherrans hefur valdið mörg-
um hugarangri. Í þessari litlu skattlagningu á sæt-
meti sem framleitt er í verksmiðjum og á heimilum
landsins felst að viti margra mikilvæg skerðing á
lýðréttindum. Þar sé seilst enn í átt til forræðis-
hyggjunnar og spurt er eðlilega hversu langt löggjafarvaldið
sem aumur þjónn framkvæmdarvaldsins á nú að ganga í því
sem samkvæmt pólitískum kokkabókum er kallað að hafa vit
fyrir fólkinu. Og mörgu er saman að jafna: hertri og mjúkri
fitu, tóbaki og áfengi; allskyns vörur sem fólk leggur sér til
munns eru sannarlega samkvæmt vestrænni þekkingu, víðtæk-
um rannsóknum, óhollusta. Og því miður er regluverk okkar
ekki í fullu samræmi: margt sem er óhollt er leyft, annað bann-
að eða takmarkað.
Ef litið er á björtu hliðarnar og umræðan skoðuð í ljósi vax-
andi birtu og sumargleðinnar sem nú fer heit um allt þjóðfélagið,
má spyrja: er auðfengið sætmeti sem ekki má skattleggja nú
ekki frestun á skattheimtu sem um síðir verður að fylgja fram?
Sá sem gúffar sig út í dag á skattlausu sætmeti mun um síðir
leggjast með fullum þunga á samfélagið sem sjúklingur og þá
verður að greiða niður þann kostnað sem sætamaukið hefur
valdið honum. Að ekki sé talað um félagslega kostnaðinn.
Um öll Vesturlönd fitnar fólk meira en góðu hófi gegnir. Við
þurfum ekki að líta til Noregs þar sem sykurskatturinn er
gildur: í Bretlandi ræddu stjórnvöld fyrr á þessu ári í alvöru
hvernig spyrna mætti gegn yfirvofandi samfélagslegri hættu
af ofáti fitu og sykurs sem mun valda ómældum þjáningum
neytenda og vaxandi samfélagslegum kostnaði. Frelsið til að
éta sykur er á kostnað annarra – á endanum.
Sykurvæðing í manneldi er allsráðandi: ekki þarf annað en
líta til innlendra mjólkurafurða sem eru fáar án sætuefna.
Mjólkursamsalan er enda sögð mesti sykurinnflytjandi í land-
inu og hafa menn haft á orði að einkennisstafir hennar, MS,
standi í raun fyrir mjólk – og sykur.
Meðalhófið er best en því miður hefur langvinnur áróður
fyrir hollari matarvenjum, víðtæk kynning á því hvað sykur
og fita er mikil óhollusta, ekki komið í veg fyrir að offita er
vaxandi vandamál hér eins og víðar.
Sykuruppnámið nú og gosskatturinn komast í fréttir og
umræðu nú fyrir viðvaranir tannlækna vegna vaxandi
skemmda í tönnum barna sem vilja ná samningi við ríkið um
tanneftirlit og viðgerðir á orðnum skemmdum. Og hvað svo:
byrjendanámskeið fyrir foreldra í tannþrifum, endurmennt-
un fyrir þá sem bera ábyrgð á tannskemmdum barna sinna,
ókeypis dreifing á tannburstum, tannþráðum og tannkremi?
Og hvað myndu andstæðingar forræðishyggjunnar segja þá?
Menn geta ekki í einu orði þusað yfir gosskatti og í hinu litið
hjá skaðanum sem sykur veldur – og skattfénu sem eytt verður
í náinni framtíð til að bæta þann skaða. Það er ábyrgðarlaust
og vanhugsað lýðskrum.
Gosið í sykurumræðunni hefur þann kost að það gefur okkur
í fásinni sumarsins tækifæri til að skoða og spjalla um hættur
þeirrar velmegunar sem við höfum vanist um langt skeið og
reynist okkur á endanum svo hættusöm.
Sykrar þú rjómann, maður!
Mjólk og sykur
PÁLL BALDVIN BALDVINSSON SKRIFAR
Er velferð barna í borginni tryggð?
UMRÆÐAN
Þorleifur Gunnlaugsson skrifar um
hag barna
Upplýsingar frá Barnaverndarstofu um að Barnavernd Reykjavíkur sé vanhald-
in í stöðugildum og standi að því leyti senni-
lega verr en barnaverndarnefndir annarra
sveitarfélaga veldur þungum áhyggjum.
Finnar sem horfa sakbitnir um öxl þegar
rætt er um barnaverndarmál geta þó státað
af því að hafa um áratuga skeið veitt gjald-
frjálsar skólamáltíðir. Fram hefur komið að
þeim börnum fjölgar í Reykjavík sem sökum efna-
hags geta ekki greitt fyrir skólamáltíðir.
Tannlækningar og forvarnir tengdar þeim eru
gjaldfrjálsar á Norðurlöndum fyrir öll börn. Skóla-
tannlækningar lögðust smám saman af á Íslandi frá
1992 til 2002. Fram hefur komið að tannheilsa fjölda
barna er mjög slæm en langar biðraðir eru þegar
Tannlæknafélagið býður upp á gjaldfrjálsa þjónustu
á neyðarvakt sinni og lítill vafi er á að þarna kemur
fátækt við sögu.
Í kreppu sem þeirri sem við horfum nú upp á eru
því miður auknar líkur á upplausn heimila
og vandamála sem fylgja fátækt, vonleysi og
uppgjöf. Börn frá þessum heimilum er það
nauðsynlegt að fá að njóta veru í leikskólum
og á frístundaheimilum en eðli málsins sam-
kvæmt er þeim þó hættast við að missa af
þessu vegna efnahags foreldranna.
Undritaður hefur í tvígang fengið þetta
mál rætt í borgarráði og bókaði á síðasta
fundi ráðsins að „í ljósi þessara upplýsinga
telur fulltrúi VG í borgarráði það einboðið
að auk almennra aðgerða til aðstoðar verst
settu heimilunum verði þegar fjölgað stöðu-
gildum í Barnavernd Reykjavíkur, hafið
eftirlit með tannheilsu barna í skólum og það tryggt
að öll börn fái notið skólamáltíða án tillits til efna-
hags“.
Í þessu skyni leggja fulltrúar VG fram eftirfarandi
tillögu í borgarstjórn í dag: „Borgarstjórn samþykkir
að skipa aðgerðahóp sem hafi það hlutverk að gera
aðgerðaáætlun sem tryggi velferð barna í borginni
eins og kostur er. Hópinn skipi fulltrúar allra flokka
sem eiga sæti í borgarstjórn Reykjavíkur.“
Höfundur er borgarfulltrúi VG.
ÞORLEIFUR
GUNNLAUGSSON
Málamyndamessa
Unnur Brá Konráðsdóttir, nýbakaður
þingmaður Sjálfstæðisflokksins, skrifar
pistil á vefritið AMX um þá þingmenn
sem mættu ekki í messu í Dóm-
kirkjunni, eins og venja er í upphafi
þings. Unni Brá þykir þetta snautleg
framganga af hálfu þingmannanna,
það sé öllum hollt að eiga kyrrláta
stund í sameiningu áður en þingstörf
hefjast enda hafi messan ekkert með
trúarskoðanir þingmanna að gera.
„Athöfnin snýst einmitt ekki um
sannfæringu þingmanna eða
sérhagsmuni heldur virðingu
Alþingis,“ skrifar Unnur Brá.
Með því að mæta í messu
við þingsetningu sýni
maður sögu íslensku
þjóðarinnar virðingu.
Biblían og sannfæringin
Virðing Unnar Brár fyrir sögu þjóðar-
innar er sannarlega til fyrirmyndar en
ekki er víst að heitum trúmönnum
þyki viðhorf Unnar til marks um mikla
virðingu við trúna. Þeir gætu til dæmis
flett upp í Biblíunni og minnt hana á
hvað stendur þar um sannfæringuna,
til dæmis í Síraksbók: „Haltu fast
við sannfæringu þína, ver sjálfum
þér samkvæmur í orðum.“ Eða
rifjað upp hvað Jesús sagði um
hræsnarana: „Þessir menn
heiðra mig með vörunum en
hjarta þeirra er langt frá mér.“
Kaup kaups
Bloggarar og fésbóka-
haldarar rýna í úrslit
Eurovision-söngva-
keppninnar frá ýmsum sjónarhorn-
um, til dæmis hvaða ályktanir megi
draga af þeirri staðreynd að meðan
ESB-þjóðir vermdu sex neðstu sætin
tróndu lönd utan ESB-í þeim fjórum
efstu, þar á meðal Ísland. Er það ekki
til þess fallið að styrkja samnings-
stöðu Íslands í fyrirhuguðum aðildar-
viðræðum við ESB? Við gætum til
dæmis komist að niðurstöðu um að
Ísland haldi yfirráðum sínum yfir
auðlindum sjávar gegn því að
við sjáum öðrum aðildar-
ríkjum ESB fyrir pottþéttum
Eurovision-slögurum á hverju
ári. Með öðrum orðum
höldum við hafsbotninum en
hin ESB-ríkin halda sig frá
botnslagnum.
bergsteinn@frettabladid.is
... í nýjum umbúðum
Sama góða CONDIS bragðið ...