Tímarit iðnaðarmanna - 01.02.1939, Blaðsíða 14

Tímarit iðnaðarmanna.
rennur saman við önnur hugtök, og live erfitt
er að draga takmörkin.
Á Norðnrlöndnm hefir gátan verið leyst á
ýmsa vegn, eins og áður er sagt. I Danmörku
eru takmörk fyrir iðnaðinn að finna í atvinnu-
lögunum frá 28. apr. 1931. 20. gr. þeirra ákveð-
ur að verzlunar og iðnaðarráðuneytið skuli á-
kveða, livaða fyrirtæki skuli skoðast sem iðju-
fyrirtæki og hver sem iðnaðarfyrirtæki, og hver
skuli skoðast iðnaðarmaður í tiverri iðngrein.
Verzlunar- og iðnaðarráðuneytið ákveður
þannig um þetta, og lögin fyrirskipa að það
skuli vera leitað umsagnar þeirra, sem málið
snertir mest, og vfirlýsingu frá þeim félögum,
sem ráðuneytið viðurkennir á þessu sviði. I
framkvæmdinni verður þetta svo, að hin dönsku
iðnfélög ákveða um það, hvað skuli teljast iðn-
aður og ráunverulega einnig hvaða einstakl-
ingar og fvrirtæki teljist til iðnaðarins. Til þess
að geta notað meistaratitilinn i samhandi við
iðngrein, setja atvinnulögin ákveðin skilyrði.
Háðunevtið fyrir verzlun og iðju getur i sam-
ráði við samhandsráðið fyrir danska iðju og
iðnað (Fællesrepresentationen for Haandverk
og Industri), fyrirskipað að meistaratitilinn i
einhverri handiðn geti aðeins slikir einstakling-
ar fengið, sem auk þess að hafa sveinsbréf, hafi
staðist sérstakt iðnpróf i iðngreininni (meistara-
próf), samkvæmt iðnaðarnámslögunum, eða á
annan hátt, sem ráðuneytið viðurkennir, sann-
að að hann hafi „leikni í iðninni“.
Ákvæði hinna dönsku laga eru þannig sæmi-
lega ljós. Sarnt sem áður eru takmörkin milli
iðju og iðnaðar einnig mjög ónákvæm i Dan-
mörku. Dönsku hagskýrslurnar hafa ekki getað
greint glögt milli þessara flokka atvinnulifsins,
og til þess að fá glögga mynd af ástandi dansks
iðnaðar innan atvinnulifsins, hefir maður, á
grundvelti atvinnumanntalsins 1925, orðið að
Iiugsa sér öll fyrirtæki innan ákveðinnar iðn-
greinar tilheyra iðnaðinum, þar sem aftur af
öðrum iðngreinum eru talin tilheyra iðnaði að-
eins þau fyrirtæki, sem hafa í hæsta lagi 5 starfs-
ínenn i þjónustu sinni. Aftur er greinilegum
iðjufyrirtækjum slept.
Þær útkomur, sem þannig hafa fengist, um
raunverulegl ástand iðnaðarins, mun ég ræða
siðar.
/ Finnlandi eru ekki til skýr ákvæði í þessu
efni, og við hina miklu iðnaðarskýrslusöfnun
1934 fengu hreppstjórarnir, sem önnuðust
skýrslusöfmmina, aðeins þá venjulegu reglu að
fara eftir við skýrslugerðina, að þeir skyldu t
taka með iill slik iðnfyrirtæki og einstaklinga,
sem ekki væru tekin í liinar árlegu liagskýrslur
um iðjurekstur. í þessar skýrslur var ekkert
af hvggingaiðnaðinum tekið, hvorki sem iðja
eða iðnaður.
Á Islandi er liver sú iðngrein talin handiðn
að lögum, er lætur sveinspröf fara fram eftir
reglugerð i samræmi við iðnaðarnámslögin frá
31. des. 1928. Þar er liugtakið þannig hreinlega
hundið við iðnina. Um þetta ákvæði má ýmis-
legt segja, en við mat á íslenzku ákvæðunum,
verður maður altaf að muna eftir því að þjóðin
er fámenn og yfirlitið auðvelt. Það er því ekki
svo erfitt að greina þar á milli iðnaðar og iðju.
í Svíþjóð hafa verið gerðar margar tilraunir
til að draga skörj) takmörk milli iðnaðar og
iðju. Eg skrifaði Iðnaðarsambandi Svíþjóðar,
og fékk frá ])ví eftirfarandi skýringu:
Fyrirtæki, sem rekið er með iðnlærðum
starfsmönnum oy sem aðallega framleiðir e.ft-
ir pöntunnm, verður að skoðast sem iðnaður.
Það fylgdi, að skýringin næði þó ekki hugtakinu
lil fulls, né að starfsmannafjöldi gæti ákveðið
takmörkin, og heldur ekki framleiðslumagnið
eða vélaútbúnaðurinn. Hvað svo sem segja má
um þessa skýringu sænska iðnaðarsambandsins,
þá verða hér á vegi manlis hinir söiiiu erfiðleik-
ar, sem alstaðar annarstaðar. Sérstaklega kem-
uf þetta þó lil greina þegar maður á að draga
út tölur fyrir iðnaðinn frá þeiiii skýrslum,
sem fyrir liggja. Það viðfangsefni hafa menn
reynt að leysa á el’tirfarandi Iiátt: Frá saman-
lögðum tölum iðnaðar og iðju eru dregnar þær
tölur, sem upp-eru gefnar í iðjuskýrslum Yerzl-
unarráðuneytisins. Er þá hægt að skoða liinn
framkonma inismun lilheyra iðnaði eingöngu.
Skýrstur Verzlunarráðsiris ná aðeins yfir þau
fyrirtæki; sem venjulega liafa að minsta kosti
10 menn i þjónustu sinni, selja árlega afurðir
8