Tímarit iðnaðarmanna - 01.02.1939, Page 15

Tímarit iðnaðarmanna.
fyrir að minsta kosti 1 ().()()() krónur eða hafa
3.000 krónur í hreinar vinnutekjur.
Það er augljóst að með þessu móti tapast
hokkur liluti iðnaðar fyrirtækjanna af sjálfu sér,
þó'tt það ef til vill séu smæstu og þýðingar-
minstu fyrirtækin. Hér við bætast svo erfiðleik-
arnir við iðngreinaflokkunina og ýmiskonar
aðrar óskildar starfsaðferðir í söfnun skýrslna
og útfærslu þeirra.
Hin sömu vandkvæði hefir maður einnig við
að stríða í Noregi. Hér er sjálft iðnaðarliugtak-
ið takmarkað af ríkisstjórninni, með tilliti til
norskra iðnlaga. Konungurinn ákveður hvorl
iðngrein, sem hefir ekki áður verið skoðuð sem
iðnaður, á að færast undir iðnaðarlögin. Þó að
maður þannig Imfi gott tækifæri lil að koma
allskonar starfsemi undir iðnaðarlögin, hafa þó
takmörkin við iðjuna valdið miklum erfiðleik-
um. Litun og „kemisk" hreinsun er I. d. skoðað
sem iðnaður, en fataþvottur ekki. Skipasmíð-
ar eru ekki iðnaður, en aftur á móti er tek-
inn réttur af skipasmíðastöðvum, verkstæð-
unum, til að taka að sér störf, sem einungis
er iðnaðarvinna, Framköllun og „kopiering“
fyrir áhuga-ljósinyndara er ekki iðnaður, þótt
ljósmyndun sé það o. s. frv.
Eftir jiessa stuttu skýringu getur maður séð,
hve mjög mismunandi menn líta á iðnaðar-
hugtakið, jafnvel nábúar og frændur, eins og
Norðurlandabúar eru-
Þegar ég þess vegna kem að því að ræða um
ástand og þýðingu iðnaðar fyrir hin einstöku
Norðurlönd, verður hver og einn að slá sína
varanagla. Bæði er hagskýrslunum frá liverju
einstöku landi ábótavant, og þar að auki eru
þær gerðar á mismunandi hátt. Þær ályktanir,
sem hægt er að draga af slikum skýrslum, hafa
þvi takmarkað gildi. Ég vona þó að þær tölur,
sem ég nefni, gefi þó nokkurnveginn rétta mynd
af ítökum iðnaðarins hjá þjóðunum. Það má
segja uin þessar tölur hið sama og ljósmyndir.
Það eru ekki æfinlega eimmgis hinar hárskörpu
ínyndir, sem eru þær beztu. Myndir mcð ó-
skörpum dráttum geta einnig gefið skoðandan-
um rétta hugmynd um það, sem mvndasmiður-
inn vill sýna.
Þegar maður hinsvegar vill nefna tölur um
iðnaðinn á Norðurlöndum, ])á eru sjálfar töl-
urnar ekki aðalatriðið. Maður verður að reyna
að finna mælikvarða, sem einnig fulltrúar ann-
ara landa geta skilið og notað. Ég hefi því tek-
ið það til bragðs að reyna að draga upp mynd
af ástandi iðnaðarins á Norðurlöndum á þann
liátt, að bera saman framleiðslumagn iðnað-
arins við iðjuna og við fólksfjöldann í heild.
Með því móti geta fulltrúar stærri landa borið
tölurnar saman við dæmi frá sínum eigin lönd-
um og þannig fengið hugmvnd um ásfaml iðn-
aðarins á Norðurlöndum.
Eg verð héreftir að takmarka mig við að ræða
um iðnaðinn í Danmörku, Finnlandi, Svíþjóð
og Noregi. Frá íslandi vantar nægilega nákvæm-
ar skýrslur. Aftur á móti eru við höndina, frá
Danmörku, Finnlandi, Sviþjóð og Noregi, nokk-
urnveginn aðgengilegar skýrslur, ]jót l þær séu
frá mismunandi timum.
Samkvæmt hinum dönsku opinberu lmg-
skýrslum, frá hinu stóra atvinnumanntali 1925,
er lala iðn- og iðjufyrirtækja til samans 89200.
Þar af voru taldar til iðnaðar 79750, en til iðju
9450. Maður sér að hér um hil 90% af fyrirtækj-
unum voru skoðuð sem iðnaðarfyrirtæki, en
aðeins lítið eitt yfir tíundi hluti var álitinn vera
iðjufyrirtæki. Þetta talar slrax sinu skýra máli.
Atlmgi maður aftur fjölda starfsmanna, sést að
þéir voru til samans 392500. Þar af störfuðu
193100 við iðnað, en 199400 við iðju. Reiknað í
hundraðshlutum falla 49,2% á iðnaðinn en
50,8% á iðjuna. Þessar tölur eru aðeins ein
sönnun fyrir því að iðnfyrirtækin eru venju-
lega smá og iðjufyrirtækin stór. Enn skýrara
kemur þetta hlutfall í Ijós þegar maður rann-
sakar fjölda vinnandi manna, ]). e. a. s. liinna
eiginlegu verkamanna. Samanlagt munu vinna
við iðju og iðnað 2(59850 eiginlegir verkamenn.
Þar af 111100 við iðnað og 158750 við iðju.
Starfsmannafjöldinn var þannig hjá iðnaðar-
fyrirtækjum 41,2% á móti 58,8% í iðjufyrir-
tækjum. Þessi tilfærsla í atvinnuhlutfölliinum
talar sínu máli um hina mörgu „sjálfseigna-
bændur“ innan iðnaðafins. Hin samanlagða
sala, reikningsárið 1924—25, nam 5,94 miljörð-
um króna, og féllu 1,(50 í hhil iðnaðarins en
1;34 í hlut iðjunnar. Iðjan fékk þannig tæplega
9