Vikan - 06.03.1940, Page 8

8
VTKAN, nr. 10, 1940
Vegur tunga,
þótt vopn bresti.
Nú þykir ekki nógu stórvirkt og skjót-
virkt að Ijúga á milli húsa, eins og
í tíð Gests Pálssonar og Reykja-
víkursamtíðar hans. Nú er logið á milli
heilla þjóða. Þessi nýja íþrótt kom upp í
heimsstyrjöldinni síðustu og þótti þegar í
stað tilkomumikil og hrikaleg. Hún er held-
ur ekki iðkuð af neinum smámennum,
heldur er þar valinn maður í hverju rúmi
og heil ráðuneyti sett á laggimar henni
til viðhalds og framdráttar.
Ef yður finnst þetta heldur kuldalegt,
þá skuluð þér verja nokkrum klukkustund-
um til að hlusta á erlendar útvarpsstöðv-
ar. Þér megið ekki láta rugla yður, þó að
Englendingurinn tali á þýzku, Þjóðverjinn
á ensku, Rússinn á ítölsku, Italinn á ara-
bisku, Frakkinn á rússnesku og Banda-
ríkjamaðurinn á frönsku. Allt það, sem
þessir herrar segja, er sagt í þjónustu
sannleikans til sáluhjálpar hrekklausum
almenningi í hinu landinu, sem annars
fengi eintómar lygafregnir af viðburðun-
um. Ja, þér sjáið, að hér er eitthvað bogið.
Jafnvel í voru eigin útvarpi getum vér svo
að segja daglega hlustað á fregnir, sem
í næstu andrá eru stimplaðar sem lyga-
fregnir. Við skulum taka dæmi. Hver átti
sökina á því, að Atheníu var sökkt í byrj-
un stríðsins í haust? Englendingar í áróð-
ursskini, segja Þjóðverjar, Þjóðverjar af
mannvonsku, segja Englendingar. Var Ark
Royal skotið í kaf ? Það gerði þýzkur kaf-
bátur, segja Þjóðverjar. Flugvélamóður-
skipið er ofansjávar, segja Englendingar
og leiða að því vitni. Skutu rússneskar
flugvélar á sænska þorpið Pajala? Rúss-
neska útvarpið neitar, Svíar fundu rúss-
nesk sprengjubrot í rústum húsanna. Og
svona getum við haldið áfram endalaust.
Útvarpsstríðið er í algleymingi. Hver
einasta útvarpsstöð þriggja fremstu menn-
ingarlanda álfunnar, Englendinga, Frakka
og Þjóðverja er eins og fallbyssuvirki, sem
sendir sprengjur í allar áttir og sumar
þessara sprengja eru hlaðnar banvænum
örvum lyginnar, að maður minnist ekki á
methafa lyginnar í Moskva. Útvarpið hefir
gert að engu málsháttinn: Skammt nær
tungan, en sannað hinn, að vegur tunga,
þó vopn bresti.
Leynilegar útvarpsstöðvar eru eins
og vélbyssuhreiður að baki víglínanna og
það er lagt allt kapp á að eyðileggja þær,
áður en sannleikskorn hrekkur af vörum
útvarpsþulsins, því auðvitað er sannleiks-
kornið þjóðhættuleg lygi í eyrum þeirra
hlustenda, sem því er ætlað að ná til.
Hér er komið að mikilsvarðandi hlið
málsins. Sjálfur sannleikurinn getur haft
ígildi lyginnar. — Lygin er engin höfuð-
synd lengur, heldur aðeins geislabrot sann-
leikans. Sannleikurinn er það djásn, sem
útbreiðslumálaráðuneyti allra landa berj-
ast um. Hann er eins og ægifagur gim-
steinn, sem allir þykjast hafa séð allan, en
hafa svo aðeins séð þá brothlið steinsins,
sem að þeim veit og í endurvarpi hvers
geislabrots verður þjóðlygin til. Gagn-
vart sannleikanum verður smæð mannlegra
vitsmuna átakanleg.
Eftir þennan fræðilega inngang er rétt
að líta á áróður ófriðarþjóðanna eins og
hann birtist í blöðum og útvarpi: I því efni
styðst ég verulega við grein eftir enska
þingmanninn Beverley Baxter. Auðvitað
lítur hann á málið frá ensku sjónarmiði,
en það þarf furðu litlu að snúa við til að
sjá hina hliðina líka. Hann byrjar grein
sína á því að segja frá samtali, sem hann
átti við kunningja sinn í þýzku sendisveit-
inni í London, áður en stríðið brauzt út.
— Eitt er áreiðanlegt, sagði Þjóðverj-
inn, — ef ófriður brýzt út, þá fáum við
enn einu sinni heiminn upp á móti okkur.
Bretinn sér um það. Ekkert, sem við ger-
um, getur yfirbugað brezka áróðurinn.
Greinarhöfundur benti kunningja sínum
á, að í Englandi væri ekkert útbreiðslu-
málaráðuneyti og stjórnin ætti engin ítök
í blöðum landsins, og blöðin væru ekki einu
sinni sammála innbyrðis.
— Rétt er nú það, sagði Þjóðverjinn.
— En þið þurfið ekki á því að halda. Sér-
hver Englendingur er fæddur áróðurssegg-
ur. Það þarf ekki að segja honum, hvað
hann gerir það. Þið hafið að vísu ekki út-
breiðslumálaráðuneyti, en þið ættuð að
taka það upp.
— Hvers vegna?
— Af því að þið fremjið ranglætið alltaf
á réttan hátt, en við förum öfugt að því,
sem rétt er. Þegar ófriðurinn brýzt út, fer
allur ykkar áróður í handarskolum, en nær
stórkostlegum árangri. —
— Nú er að athuga spádóm Þjóðverj-
ans, segir greinarhöfundurinn. Fyrst ræðir
hann nokkuð landkynningu stórþjóðanna á
friðartímum og hver nauðsyn er á því, að
þjóðirnar auglýsi, engu síður en einstæð-
ingar.
— En þegar þjóðirnar eiga í ófriði, seg-
ir hann, — þá kemur nýtt hljóð í strokk-
inn. Þá verður verkefnið tvenns konar, í
fyrsta lagi, að sæta hverju lagi til að draga
kjarkinn úr andstæðingnum og deyfa trúna
á málstað hans hjá hlutlausum þjóðum, og
í öðru lagi, að telja kjarkinn í fólkið heima
fyrir og vekja samúð þeirra þjóða, sem
ekki fara með hernaði.
Þessi vísindi döfnuðu í ófriðnum 1914
og það var nógu fyndið, að það var Bret-
inn, sem fyrstur henti hið nýja vopn á
lofti. Það var Canadamaðurinn Max Ait-
ken, sem gerðist brautryðjandi í áróðri.
— Þér kannist kannske betur við Lord
Beaverbrook, blaðakónginn enska. Það er
einn og sami maðurinn. — Ballið byrjaði
þegar Max Aitken var skipaður opinber
fregnritari hjá canadisku hersveitunum í
Frakklandi. — Max Aitken gekk að starfi
sínu með fádæma dugnaði. Hann spennti
frægustu málara og teiknara fyrir kerr-
una og ók frægðarsögunum heim í heilum
hlössum. Ekki þar fyrir, Canadamenn áttu
allan sóma skilið fyrir hreystilega fram-
göngu,, en það sýnir, hve áróður Max
Aitkens var magnaður, að gamanblaðið
Punch birti einhverju sinni mynd af
vesældarlegum, óbreyttum, enskum dáta,
sem var spurður að því, hvers vegna hans
væri aldrei getið í blöðunum, en dátinn
svaraði: — O-jú, mín er getið á listanum
yfir þá föllnu. — Annars var helzt að
heyra, að Canadamenn bæru hita og þunga
dagsins.
Árið 1918 varð Lord Beaverbrook fyrsti
upplýsingamálaráðherra Englands og
annar kunnur maður úr hinum brezka
blaðaheimi, Lord Northcliffe, varð undir-
maður hans í þeirri stjómardeild, sem lét
Framh. á bls. 16.
0 tvarpsstríðið í algleym-
ingi. Enski þulurinn talar
á þýzku, sá þýzki á ensku,
rússneski á ítölsku, ítalski
á arabisku, franski á rúss-
nesku og bandaríski á
frönsku, en vesalings hlust-
andinn veit ekki, hverju
hann á að trúa.