Vikan - 01.11.1945, Blaðsíða 3

VIKAN, nr. 44, 1945
3
m
Idnþing Islendinga:
(Sjá forsíðu).
TT'yrir 8. Iðnþingi íslendinga
lágu eftirfarandi mál, er öll
voru tekin til meðferðar: Upp-
taka nýrra sambandsfélaga, lög
um iðnaðarnám, lög um iðn-
fræðslu, reglugerð um iðnaðar-
nám, f jármál iðnaðarins, útveg-
un efnis og áhalda, gjaldeyris-
og innflutningsmál, efling
og þróun iðnaðarins, atvinnu-
og framleiðsluskýrslur, útgáfa
handbóka, iðnsýningar, kosn-
ing forseta gerðardóms, kosn-
ing fulltrúa á næsta norræna
iðnþingið, nýjar iðngreinar, frí-
dagur iðnaðarmanna, gerviiðn-
aðarmenn, skýrslur um Stokk-
hólmsför, verðlaun fyrir sveins-
próf, námsskrár iðngreina.
Fyrsta iðnþing Islendinga var
háð í Reykjavík árið 1932 og
samtímis var Landssamband
iðnaðarmanna stofnað, en fyrsta
iðnráðið 23. desember 1928. Nú
eru í Landssambandinu 48 iðn-
félög með um tvö þúsund fé-
lögum. Iðnskólar eru á Akra-
nesi, Akureyri, Eyrarbakka, í
Hafnarfirði, á Húsavík, í Kefla-
vík, Neskaupstað, Reykjavík, á
Selfossi, Siglufirði, * í Vest-
mannaeyjum, á Þingeyri og Isa-
firði, en iðnráð eru sex utan
Reykjavíkur.
Þótt margir hagleiksmenn,
sem unnið hafa ýmis þau störf,
er nú teljast til iðju og iðnaðar,
hafi verið uppi á Islandi allt frá
landnámstíð, þá er þess ekki
getið, að til hafi verið hér iðn-
aðarmannastétt fyrr á öldum.
Talið er, að það sé ekki fyrr en
á síðustu öld, að menn geri, að
verulegu leyti, iðnað að atvinnu
sinni. 1860 lifir 1,1% lands-
manna á iðnaði, um aldamótin
5,4%, 1930 14,5% og fullyrða
má, að í Reykjavík einni lifi nú
hérumbil helmingur bæjarbúa á
iðju og iðnaði, en 1890 var það
Þingfulltrúar á 5.
Iðnþingi Islend-
inga, sem háð var
á ísafirði í júní
1939. Myndin var
tekin við hús
Bárðar G. Tómas-
, sonar skipaverk-
fræðings.
14,7% af íbúum bæjarins.
Á síðustu áratugum 19. ald-
arinnar fóru íslenzkir iðnaðar-
menn að vakna til meðvitundar
um, að þeir væru sérstök stétt
í þjóðfélaginu og fara að koma
á samtökum sín á milli. 1867
var Handiðnaðarmannafélagið í
Reykjavík stofnað, en 1882 var
nafninu breytt í Iðnaðarmanna-
félagið í Reykjavík og er það,
eins og öllum er kunnugt, starf-
andi enn. 1888 er iðnaðarmanna-
félag stofnað á Isafirði og 1904
á Akureyri og á tímabilinu frá
1928 og fram að þessu hafa þau
verið stofnuð í kaupstöðum úti
um allt land og eru sum þeirra
allf jölmenn.
Iðnaðarmannafélögin hafa
Guðmundur H. Guðmundsson,
forseti 8. Iðnþings Islendinga.
Hefir verið formaður Iðnaðar-
mannafélagsins í Reykjavík
síðan 1942, áður varaformaður
þess. Var í stjórn Trésmiðafél.
Rvikur 1931—32 og form. 1933
—34. Fulltrúi Húsgagnameist-
arafél. Rvíkur í Iðnráði og á
iðnþingi og setið í stjórn L, I.
Fulltrúar á 4. Iðnþingi Islendinga, sem háð var í Reykjavík í júli 1937.
alltaf haft sérstakan áhuga á
menntun iðnaðarmanna og árið
1873 gekkst Iðnaðarmannafé-
lagið í Reykjavík fyrir því, að
sunnudagaskóli var haldinn fyr-
ir iðnaðarmenn, en 1906 var
Iðnskólahúsið í Reykjavík reist
og síðan hafa iðnskólar risið
upp víða um land. Þó vantar
enn slíka skóla og betri húsa-
kynni fyrir þá, sem nú eru
starfandi, því að verkefni þeirra
eru mikil og nauðsynleg.
Lög um iðju og iðnað voru
samþykkt 1927 og hafa þau oft
verið endurbætt síðan. Ýms önn-
ur lög hafa verið sett á þessu
sviði, eins og t. d. um iðnaðar-
nám, eftirlit með verksmiðjum
og vélum, viðauki við lög um
hagfræðiskýrslur, um hlunnindi
fyrir ný iðn- og iðjufyrirtæki,
lög um iðnlánasjóð o. s. frv. Lög
þessi hafa verið undirbúin og
samin af iðnaðarmönnum sjálf-
Framhald á bls. 15.