Menntamál - 01.03.1933, Side 16

48
MENNTAMÁL
verk: að læra aÖ tala. Efalaust væri þessi áhugi talsvert minni
og ófrjórri, ef sú venja hefÖi náÖ að kornast á, að fullorðnir
menn gæfu börnunum ákveðnar fyrirskipanir urn þaÖ, hvernig
þau ættu að fara að því að læra að tala, létu þau verja til þess
vissurn tima á dag, og byrjuðu þá sennilega á þvi að kenna þeim
málfræði. Það, sem bjargar blessuðum börnunum frá þessum
ósköpum, er vist ekkert annað en vanmáttur fullorðna fólksins
til að gera sig skiljanlegt við hvítvoðungana. Nokkru áður en
áhugi barnanna á orðasöfnuninni dvínar, korna ýms önnur áhuga-
efni til sögunnar, svo sem ýmiskonar leikir, er setja af stað
ímyndunaraflið. Og brátt fer að brydda á meiri og rneiri áhuga
fyrir að kynnast orsakasambandi hlutanna, uppruna þeirra og
samsetningu. Spurningum rignir yíir fullorðna íólkið, stundum
spurningum, sem lærðustu menn eiga fullerfitt með að svara.
Hér er ekki tilgangurinn sá, að rekja nákvæmlega þróunarferil
áhugans, heldur að benda á þá staðreynd, að áhugaefnin hreyt-
ast eftir því sem barnið þroskast, og það, að hvert aldursskeið
hefir sín sérstöku áhugamál. Þó er þetta vitanlega nokkuð mis-
munandi hjá einstaklingunum, og fer eftir hreysti, upplagi, kyn-
ferði og ýmsunr ytri skilyrðum. Sérstaklega er athyglisverð sú
skoðun sálarfræðinnar, að áhugi barnanna sé undantekningarlitið
sprottinn af vaxtarþörf. Það, að barn á vissurn aldri hefir áhuga
á sérstökum hlutum, sérstökum leikjum, sérstökum viðfangsefn-
urn, táknar hvorki meira né minna en það, að þessir sérstöku
hlutir, leikir og viðfangsefni eru á því aldursskeiði best fallin
til þess að þroska barnið, til þess að fullnægja vaxtarþörfum
og vaxtarskilyrðum líkama og sálar. Séu börnin útilokuð frá
þeim viðfangsefnum, sem áhuga þeirra og vaxtarþörfum eru
hollust og eðlilegust á hverjum tíma, þá getur afleiðingin orðið
ýmiskonar vanþroskun og misvöxtur á sál og líkama. Hætt er
við því, að hæfileiki, sem ekki fær tækifæri til að þroskast á
réttum tíma, veslist upp, eða að minnsta kosti bíði þess aldrei
fullar bætur, en það getur aftur haft óútreiknanleg áhrif á aðra
hæfileika og eiginleika. Á vissurn aldri hafa heilbrigð börn t. d.
undantekningarlaust gaman af að teikna og mála. Svo framar-