Heimir - 01.05.1914, Blaðsíða 13

HEIMIR.
162
lært mál; annað málið fullnægir þörfum vorum innbyrðis sem
íslenzks fólks og í íslenzku félagslífi, liitt fullnægir þörfum vorum,
eða á að fuilnægja þeim, út á við í umgengni vorri við þá sem ckki
skilja vort mál. Yér erum að þessu leyti eins settir og allir aðrir
útlendir þjóðflokkar 1 landinu, sem ekki mæla á enska tungu; og
að líkindum eru l>eir ekkert betur settir en vér.
Margir hafa hent gaman aö því livernig vér Yestur-lslendingar
blöndum saman íslenzkunni og enskunni. Allir kannast við ýms
málskrípi, sem eru mjög algeng í daglegu máli, svo sem “að lifa í
næstu dyrum, gjöra gott business” o.s.frv. Það úir og grúir af mál-
skrípum, óíslenzkulegum orðatiltækjum, þótt orðin .sjálf séu íslenzk,
og enskum orðum mcö íslenzkum endingum í málinu, sem vér
tölum daglega. Margir halda að þetta stafi af því, að fólki þyki
fegurra og tilkomumeira að blanda enskum orðum inn í íslenzkuna,
eða að það sé gjört til að sýna ensku-kunnáttu; en það er ekki rétt.
Ef til vill var fyrst þegar ísléndingar voru nýkomnir hingað og allir
voru að reyna að iæra enskt mál eitthvaö til af þesskonar and-
hælishætti. Og ekki stafar það lieldur af kunnáttuleysi í íslenzku
því margir, sem hafa numið íslenzkuna á íslandi og numið hana vel,
taia svona. Af hverju stafar það ]>á.? Af því að það er liægast að
tala svona. Það er aðalorsökin. Ensk orðatiltæki, sem menn
venjast við og nota næstum dags daglega, verða svo töm og svo við-
íeldin, að þegar á að segja l>að saina á íslenzku, verður ianghægast
að halda orðaskipuninni, en aöcins aö láta íslenzk orð koma í
staðin fyiir ensk. Ensk orð mcö íslenzkum endingum festast í dag-
Jegu máli á sama hátt. Þau eru nærri eingöngu nafnorð, og þá nöfn
á lilutum, sem annaðlivort hafa engin nöfn á íslenzku, eða þá stirð
og óþjál nöfn. T.d. er orðiö team. Allir Vestur-íslendingar segja
team en ekki akneyti cða liestapar, þótt það siðara heyrist einstöku
sinnum; og vitaskuld er enska orðið notað því nær undantekningar-
Jaust vegna þess að þegar inenn fóru að nota áhöld og flutningstæki
sem uxuin og hestum er beitt fyrir, var ekkert algengt og þægilegt
ísJenzkt orð til, sem þýddi sama og orðið team. Svo er með fjölda
mörg önnur orð, er tillieyra störfum, sem liér eru algeng en ekki á
IsJandi. Þótt samsvarandi íslenzk orð séu til, sem oft er ekki, þá eru
þau óaigeng, tilheyra ekki daglega málinu og þessvegna er enska
orðið, sem er algengt og tillieyrir daglegu máli, notað og beygt eins
og íslenzkt orð—settur á það íslenzkur haii, eins og stundum er að
orði komist.