Heimir - 01.05.1914, Blaðsíða 16

268
HEIMIR.
Tvíræði í orðum.
Eftir SAMUEL M. CROTHERS—(L&uslega þýtt)
Gamall enskur rithðfundur, Strypes a'ð nafni, er ritaði minn-
ingarrit um Cramner, erkibiskup, segir á einkcnnilegan hátt frá
undanbrögðunum, sem margir fylgjendur siðbótarflokksins urðu
að nota á sextándu öld, til að forðast viöskilnað við kaþólsku
kyrkjuna. Sumir treystu mjög mikið á tvíræð orð. “3>eir héldu að
]>að væri ]>ægifegia, friðarins vegna, að nota vafasöm orð viðvíkjandi
sumum atriðum er voru crfið og oilu ágreiningi, eða með sjálfum
orðum ritningarinnar, án þess að nokkur ákveðin meining eða skýr
ing væri iögð í þau.”
Einn ágætur guðfræðingur ráðlagði vini sinum “að nota myrk
og vafasöm orðatiltæki, sem taka mætti í víðtækari merkingu, þegar
hann talaði um kveldmálstíðarsakramcntið, og brýndi fyrir lionum
að með ]>ví mætti binda enda á stórkostlcga deilu og fá langpráðan
írið innan kyrkjunnar.”
Vér könnumst vel við þessa rökscmdafærslu nú á tímum. Hún
virðist vera gott ráð til þess að komast hjá skoðanamun, sem
raskar friði í kyrkjunni. Málið er teygjanlegt, og ]>að má, án mikill-
ar fyrirhafnar, teygja það svo, að í því felist margar meiningar og
margt meiningarleysi. Því tvíræðara sem eitthvert orð er, því hæf-
ara er það fyrir “víðtækari skilning.” Stundum fylgja góðlyndir
guðfræðingar ]>eSsari aðferð svo iangt að almenn skynsemi
er höggdofa. Það er sýnt fram á að trúarjátningar, sem vér
höfðum gjört ráð fyrir að þýddu eitthvað sérstakt, þýða eiginlega
Jivað sem vera vill, nema ]>að sem þær virtust eiga að þýða. Því er
stundum iialdið fram að viðurkenning þeirra bendi ekki á neitt
annað en að sá sem viðurkennir skoði l>æi’ sem hentug atriði til að
ganga út frá.
“Regar cg nota orð,” er Humpty Dumpty iátinn segja við Alicc
í sögunni al]>ektu, “þýðir l>að blátt áfram það sem eg vil láta það
þýða, og hvorki meira né minna.”
“Dað sem um er að ræða,” sagði Alice, “er það, livort þú getur
Játið orðið ]>ýða margt hvað öru ólikt.”