Íslendingur


Íslendingur - 10.05.1946, Blaðsíða 1

Íslendingur - 10.05.1946, Blaðsíða 1
XXXII. árg. Föstudaginn 10. maí 1946 19. tölublað Einn af fyrstu togurunum, sem smíðaðir eru í Bret- londi, að tilhlutun ríkis- stjórnarinnar, fjell í hlut Akureyrar við útdrátt í Ný- byggingarráði 30. f. m. Eins og kunnugt er, samdi ríkis- stjórnin á sínum tíma um smíði, 30 togara í Bretlandi. Var tuttugu þess- ara togára úthlutað í skrifstofu Ný- byggingarráðs 30. f. m. með því fyrirkomulagi, að dregið var um, í hvað röð skipiri skyldi afhent. — Samkvæmt útdrættinum hlutu kaup- endur togarana í þessari röð: 1.) Reykjavíkurbær einn 30. nóv. 1946, 2.) Mjölnir h. f. Reykjavík einn 15. jan. 1947, 3) Reykjavíkur- bær einn 31. jan. 1947, 4.) Akureyr- arbær einn 28. febr. 1947 o. s. frv. — Af þessum 20 togurum, komu í hlut Reykj avíkurbæj ar , og fjelaga þar alls 13, í hlut Bæjarútgerðar Hafnarfjarðar og fjelaga þar sam- tals 6 og einn í hlut Akureyrar. Þessum togara, sem hingað á að koma, og á aS vera f ullsmíSaSur í febr. lok n. á., er þegar ráðstafað til Utgerðarfjelags Akureyrar h. f., en svo er til stofnað, að bærinn leggi fram 25% og KEA 20% af andvirði hans. Ennþá er óúthlutað 10 af togur- unum (9 gufutogurum og 1 diesel- togara), en bráðlega mun gengið frá úthlutun þeirra. Jóannes Patursson, kóngsbóndi í Færeyjum, varð átt- ræður 6. þ. m. Hann hefir nær hálfri öld verið foringi þjóðar sinnar í sjálfstjórnar- og þjóðernisbaráttu .bennar. Skáld gott er hann einnig. Kvæntur er hann íslenzkri konu, Guðnýju Eiríksdóttur bónda í Karls- skála við Reyðarfjörð Björnssonar. Hefir hún staðið örugg við hlið manns síns, á hverju sem hefir geng- ið, jafnan fremur hvetjandi en letj- andi, að sið íslenzkra fornkvenna, / beirra er beztir drengir þóttu. Á afmælisdag Jóannesar sæmdi forseti Islands hann stórriddara- krossi innar íslenzku fálkaorðu. Lausn frá prestsskap hafa þeir fengið frá næstu fardög- um sr. Þorsteinn prófastur Briem í Görðum á Akranesi (með fullum launum) og sr. Erlendur Þórðarson í Odda, báðir vegna vanheilsu. Ekki aftur í kjöri Þessir þingmenn verða ekki í kjöri við næstu kosningar: Magnús Jónsson, Páll Hermannsson, Sigurð- ur Þórðarson og Sveinbjörn Högna- son. Ekki er vitað um fleiri fyrir víst. Hvernifl er umhorfs? Nú verðrir gengið til kosninga hjer á landi eftir sjö vikur. Ef við gefum gætur að því, hvemig Alþingi er nú samsett, vek/ir eitt mikla f urðu, þegar við berum okkur saman við nágrannaþjóðirnar, og það er þetta: Hjer um bil fimmti partur þingsins er skipaður Kommúnistum. I Sví- þjóð eru Kommúnistar gersamlega áhrifalausir á þingi, enda er ríkj- andi mikill ótti við ið alslafneska harðstjórnarveldi, sem nú er kallað Sovjet Rússland. Svíar skilja, hvað baltnesku þjóðirnar, sem Kommún- istarnir rússnesku hafa brotið undir járnhæl sinn, hafa orðið að þola. Eistur, Lettar og Litháar voru áður fullvalda þjóðir, og sannarlega fögn- uðu þær frelsinu eftir fyrri heims- styrjöldina. Þær sáu birta eftir langa og dimma nótt. En það dimmdi aft- ur fyrr en varði. Á ný kom Rússinn og braut niður þeirra sjálfstæðu þjóðfjelög. — Svíar vita líka vel, hvað Finnar hafa orðið að þola og verða að þola af hendi þess volduga nágranna, sem hefir á sjer yíirskin lýðræðisins, en afneitar þess krafti. Og enn er Svíum kunnugt, hvernig komið er fyrir Pólverjum. — Allt þetta og margt fleira, sem Svjar vita um rússneska Kommúnismann, veld- ur því, að þeir veita ekki brautar- gengi þeim flokki, sem ágætir stjórn- arháttu og stjórnarstefnu Sovjetveld- isins rússneska. Hvernig er þá mn- horfs í Noregi? Þar treysta menn heldur ekki Moskva-stefnunni og þeim mönnum, sem hafa gengiS henni á hönd, vilja ekkert eiga und- ir þeim Norðmönnum, sem taka fyr- irskipunum frá Moskva. Engin sam- vinna hefir því tekist í Noregi milli Kommúnista og Socialdemokrata, og þjóðin leggur ekki lengur hlustir við kenningum þeirra, svo að orð sje á gerandi. í Noregi eru Kommúnist- ar því sára áhrifalitlir. — Þá skulum við 4coma við í Dan- mÖrku. Á hernámsárunum höfðu Kommúnistar sig mikið í frammi og þóttust vera inir mestu ættjarðar- og frelsisvinir. Þegar gengið var til kosninga og þjóðin mátti heita mið- ur sín í mörgum greinum eftir her- námið, kusu Danir milli 10 og 20 Kommúnista á þing. Á þessum sjúku tímum hlaut þessi sjúki flokkur um 100 þús. atkvæði. En'svo brá við, er bæjar- og sveitarstjórnarkosningarn- ar fóru fram, tæpu missiri síðar, og þjóðin var dálítið farin að ná sjer aftur eftir ið sjúka ástand hernáms- ins, að inn óheilbrigði flokkur Kommúnista fjekk þá aðeins 60 þús. atkvæði. Þannig hafði fylgið hrunið af þeim á þessum stutta tíma. Af þessu má sjá, að áhrif Kommúnista í Danmörku eru lítil og ótt þverr- andi. í Englandi fengu Kommúnistar tvo þingmenn kosna við seinustu kosningar til neðri málstofunnar, en í henni eiga sæti á sjöunda hundrað þingmanna. Við bæjar- og sveitar- stjórnarkosningarnar fór á líka lund. Þetta sýnir, að Englendinga fýsir ekki að leggja mál sín í hendur þess flokks, sem einn af helztu stjórnmála- mönnum þeirra kallar „fimmtu her- deildina" í hverju landi. Ef við lítum vestur um haf, blasir svipuð mynd við af gengi Kommún- ista og í þeim. löndum, sem nú hafa verið talin. I Kanada kom upp mik- ið hneykslismál sl. vetur um her- njósnir kanadiskra Kommúnista fyr- ir Rússa þar í'landi. Einn ljet svo um mælt, að eiður sá, sem hann hefði unnið sem Kommúnisti (um trúnað við Rússa og stefnu þeirra) væri sjer miklu helgari en eiðurinn við föSurlandiS! Kanadamenn skildu, hvað var hjer á seyði. Er síðan lit- ið á Kommúnista þar í landi sem hættulegan njósnaralýð, er ríkinu beri að hafa sterkar gætur á. (Meira). Keynes lávarðnr Iátinn John Maynart Keynes hjet hann fullu nafni. Hann andaðist í f. m., 62 ára að aldri, varð bráðkvaddur að heimili sínu í Sussex, þá fyrir skömmu nýkominn vestan um haf. Þar hafði hann átt sæti á fjármála- ráðstefnunni í Savannah, og fyrir hönd enska ríkisins hafði hann átt hlut í samningum í Washington um 4 milljarða dollara lánið, sem Bret- ar fá í Bandaríkjunum. Keynes var án efa einn meðal langhelztu hag- fræðinga vorra tíma. Vakti hann fyrst mikla athygli á sjer á friðar- þinginu í Versailles 1919, en þar var hann fjármálasjerfræðingur brezku fulltrúasveitarinnar. Hann •lýsti þá yfir því opinberlega, að ráðsályktanir þingsins í fjármálum væri svo vanhugsaðar, að þær væri ekki framkvæmanlegar og myndi hafa mikla ógæfu í för með sjer. Þótti hánn um það sannspár. Sama árið — 1919 — kom út ið merki- lega rit hans The Economic Conse- quences of the War, þar sem hann sagði fyrir, að inar þýzku stríðs- skaðabætur — eins og friðarráð- stefnan ákvað þær, yrði aldrei greidd ar. — Keynes var einn þeirra fjár- málaráðunauta ensku stjórnarinnar og Bandaríkjastjórnar í Versailles, sem neitaði að eiga lengur þátt í friðarráðstefnunni, er ekkert mark var tekið á aðvörunum hans, og hvarf heim af friðarþinginu í júní 1919. Lýsingar hans á inum „fjóru stóru" á friðarþinginu eru frægar, og niðurstöður hans um fjármála- fyrirskipanir þingsins, sem fyrr seg- ir„ reyndust sannar. Eitt af inum merkilegustu ritverk- um hans heitir Theory of Employ- ment, Interest and Money, þar sem hann gagnrýnir mjög ina klassisku hagfræðinga. Keynes átti sæti í stjórn Englands- banka. Alþingiskosningarnar eiga að fara fram sunnudaginn 30. júní. Gekk, illa í Vestur-Skapta- fellssýslu. Tímamönnum hefir gengið illa a'S fá frambjóðanda í það kjördæmi. Flokksstjórnin lagði að Þórarni Helgasyni, bónda í Þykkvabæ, ¦ að verða í kjöri, en hann svaraði með því að segja sig úr Framsóknar- f lokknum! Loks kvað vera dubbaður upp Hilmar Stefánsson bankastjóri til framboðs í sýslunni fyrir Framsókn. Tveir Framsóknarmenn í kjöri í Suður-Þingeyjarsýslu Auk Jónasar alþm. Jónssonar frá Hriflu verður í kjöri í S.-Þing. Björn Sigtryggsson, bóndi á Brún í Reykja dal. Verða þeir báðir í kjöri fyrir Framsóknarflokkinn. Björn er kandi- dat Hermanns-deildarinnar. Steingrímur Aðalsteipsson verður í kjöri fyrir Kommúnista hjer á Akureyri í vor. Hann hefir verið forseti efri deildar Alþingis undanfarið, en fór með óheyrileg ósannindi í vantraustsumræðunum um daginn, og tiltektir hans allar und ir þinglausnir vpru með þeim hætti, að þegar hann kvaddi deildina, haf ði enginn deildarmanna geð í sjer til að þakka honum forsetastörfin. Er það einsdœmi í þingsögunni, að forseta hafi ekki veriS þakkaS af einhverjurn deildarmanna í þinglok. Þessu meti náði þó Steingrímur! í Grenivík voru þeir Eysteinn og Steingrímur að eitra fyrir Jónas 6. þ. m. Jón í Yztafelli og Jónas í Lundarbrekku mættu þar af hálfu Jónásar Jóns- sonar. Sagan um bátana tvo. Tveir bátar voru keyptir hingað frá Svíþjóð í byrjun síðustu vertíð- ar. Þeir kostuðu um 300 þús. kr. hvor í erlendum gjaldeyri. Voru þeir svo gerðir út á vertíðinni, og nam aflinn, sem fluttur var utan, allt að 1,4 millj. króna. Bátar þessir skil- uSu því, hvor fyrir sig, meir en tvóföldum þeim gjaldeyri, sem var- iS var til kaupa á þeim. Ætli Tímanum þyki ekki illa var- iS þeim gjaldeyri, sem fór til kaupa á þessum bátum? BlaS þetta er allt- af aS fala um, aS mjög gangi á erlendan gjaldeyri. ESlilegt, aS á hann gangi, er keypt eru ný fram- leiSslutæki til landsins. En eru þaii ekki einmitt sömu náttúru og var hringurinn Draupnir? Páskar árlega snemraa í apríl Uno kemur ef til vill nýrri skipan á um þetta Tillögur um breytingar á páska- tímanum voru eitt sinn fluttar í ÞjóSabandalaginu gamla, og beind- ust þær aS því, aS ákveSa páskatím- ann öSruvísi en eftir gömlu rímregl- unni. Er mikill áhugi á þessari breyttu skipun um víSa veröld, og er kirkjan fylgjandi þessum tillög- um. Gert er ráS fyrir, aS tillögur þessar verSi teknar upp af nýju og fluttar í Uno-Bandalagi sameinuSu þjóSanna. — Á þessu ári bar pásk- ana upp á síSasta sunnudag í vetri, og þrisvar á þessari öld verða þeir síðar. Páskana getur borið upp á 35 mismunandi tíma. Árið 1818 bar páskana upp á 22. marz. fyrr en nokkru sinni áður eða síðar, og 1886 og 1943 bar þá upp á 25. apríl, síð- ar en nokkru sinni áður eða síðan. Nokkurn veginn samkomulag meðal klerkdómsins er um það, að krossfestingin hafi átt sjer stað 7. apríl árið 30, og eins og fyrr segir, mun kirkjan alls ekki vera andvíg því, að binda páskana við ákveðinn mánaðardag. Helzt er í ráði að kveð- ið verði svo á, að páska skuli jafn- an halda annan sunnudag í apríl- mánuði, einkum ef hann ber upp á 9. apríl, en ef hann ber ekki upp á þann mánaðardag, akuli halda páska næstan sunnudag eftir 9. apríl. Barnastúkurnar á Akureyri minnast 60 ára afmælis Ung- lingareglunnar á íslandi næstk. sunnudag, 12. maí, eins og hjer segir: Klukkan 10 árdegis mæta fjelagar barnastúknanna og aðrir ternpl- arar við Skjaldborg og ganga í hópgöngu um nokkrar'götur bæj arins og að kirkju. Kl. 11 árd. verður guðsþjón- usta í Akureyrarkirkju. Kl. 2 síðd. verður hátíðafund- ur í ráðhúsi bæjarins. — Fundar- efni: Stutt ávörp. — Leiksýning. — Telpnakór syngur. — Upp- lestur. — Sýnd kvikmynd fra barnaskóla Akureyrar (Litlu jólin). — Skrautsýning. Þess er eindregið óskað, að sem allra flestir fjelagar barna- stúknanna mæti bæði við skrúð- gönguna og á hátíðafundinum, svo og aðrir íemplarár á staðn- um — og mæti stundvíslega. — Fjelagar úr barnastúkunni Von í Glerárþorpi eru velkomnir á fundinn.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.