Íslendingur


Íslendingur - 07.05.1947, Blaðsíða 5

Íslendingur - 07.05.1947, Blaðsíða 5
MiSvikudaginn 7. maí 1947 ÍSLENDINGUR Kögtií! Eystrasaltsrikjanna. Rússar eru að útrýma Eystrasalts* þjóÖunum. Ofbeldi Rússa gagnvart Eystrasaltsríkjunum er glöggt dœmi um þaS, hversu réttindi smáríkjanna eru litils metin af valdhöfunum í „ríki sósíal- ismans". Jafnhliða því, sem Rússar og kommúnistiskir erindrekar þeirra víða um heim saka aðrar þjóðir um heimsyfirráðastefnu, halda þeir hin- um frelsisunnandi þjóðum Eystrasaltslandanna í heljargreipum sínum. Vestrœnu þjóðirnar hafa að vísu ennþá ncitað að viðurkenna innlimun Eystrasaltsríkjanna, en þessar þjóðir virðast þó alveg hafa gleymzl í hin- um fjálglegu Umrœðum um frelsi og sjálfstœði til handa öllum smáþjóð- um. Það mun heldur naumast enginn vera í vafa um, hvernig upplitið yrði á skósveinum Rússa hér á íslandi, ef vestrænu lýðrœðisþjóðirnar setlu fram ákveðnar kröfur um frelsi handa þessum þjóðum. Stáltjaldið. ÞjóSsöngur Letta er sorgarsöng- ur, tákn þeirrar þrælkunar, sem þessi þjóS hefir orðið að búa við í landi, þar sem jarðvegurinn er ófrjór og sólin köld, en erlendir drottnarar þó ennþá harðneskjulegri. Öldum sam- an hafa bændur Eystrasaltsríkjanna þrælað fyrir drottnara sína — Svía, Rússa, Pólverja og Þjóðverja. Nú búa þeir við nýja tegund þrælkunar gamals húsbónda. Þeir þræla fyrir Rússland kommiinismans. Með byssustingjum rauða hersins vóru Lettar,. Litháar og Eistlending- ar neyddir til þess að sameinast Ráð- stjórnarríkjunum árið 1940. Allt frá þeim tíma hefir gluggi Rússlands að Eystrasalti verið vandlega lokaður. Lithái nokkur sagði nýlega: „ViS lölum ekki um járntjaldið, því aS það er ekki nægilega sterkt orð. Land okkar liggur bak við stáltjaldið". Það er hægt að draga upp sæmilega glögga mynd af ástandinu bak við stáltjaldiS með því að styðjast við frásagnir flóttamanna, bréf, orðróm og opinberar tilskipanir Rússa. Ógnarnafnið „Varkuta". ASur en stáltjaldið féll, vissi heim- urinn, að Eystrasaltsþjóðirnar voru vel menntaðar og hraustar bændá- þjóðir, hertar af baráttunni við öfl- un matfanga úr skauti hinnar harð- sóttu náttúru landa sinna. Yfir þeim hvílir virðuleikablær, en þó kunna þeir vel að njóta fábrotinna og ó- dýrra skemmtana. Á sumrin stund- aði fólk sund við hinar löngu, skógi vöxnu strendur Rigaflóans. Oft synti fólk nakíð, karlmenn snemma á morgnana og kvenfólk síðar um dag- inn. Gætti lögreglan þess, að allir úr fyrri hópnum væru farnir á tilsett- um tíma. A Jónsmessunótt þyrptist fólkið þúsundum saman inn í hina víðáttumikla skóga og söng þar villta söngva, sem bergmáluSu út yf- ir hin víSáttumiklu vötn. Nú geyma hljóSir skógar Lettlands hatursfulla „skógabræður", skæruliða, sem berj- ast gegn Rússum. EystrasaltsþjóSirnar voru stoltar af hinni sérstöku ínenningu sinni. Fólk þyrptist á söngleika og ballet- sýningar og þótti gaman að riíja upp minningar um þaS, þegar Robert Casadesus hélt hljómleika í Riga og Chaliapin söng í Ríkisóperunni. Nú eru aðeins eftir örfá leikhús, flest rússnesk, og fólkið er engan veginn í skapi til þess að fara í leikhús. Einn flóttamaður segir: „13. júní 1946 var ég í Vilna og sá með eigin aug-~ um 3000 menn flutta úr aSalfangels- inu til járnbrautarstöðvarinnar. Það átti að senda þá til Síberíu. Eftir að hafa séð slík andlit, langar mann ekki til þess að fara og horfa á söngleik." Á fimm ára fresti var það venja í Tallin að safnast saman til sönghá- tíðar „Laulupidu", þar sem sungu 15 þúsund manns og 3 þúsund manna hljómsveit lék undir. Nú er „Laulu- pidu" ekki lengur haldin. Eistlend- ingar segja erfitt að fá nú nægilega marga karlmenn í kórinn. Rússar beita liér, sem annars stað- ar, pólitískri ógnarstjórn. FlóttamaS- ur skýrir svo frá: „Eg veit, að það hljómar einkennilega, en sannleikur- inn er þó sá, að okkur, sem sluppum til Póllands, finnst þar ríkja hið dá- samlegasta lýðræði og frelsi í saman- burði við það stjórnarfar, sem við bjuggum við. MGB (áSur NKVD — rússneska leynilögreglan) starfar þannig í borgum okkar: MGB hefir eftirlitsstöð í hverju bæjarhverfi, og í hverju húsi er spæjari frá leynilög- reglunni. Spæjarar þessir hafa svo eftirlit hver meS öðrum. Einn þeirra fer t. d. til annars og segir: „Það er Ijótt aS heyra um alla þessa- ógnar- stjórn í Rússlandi". Hinn segir: „Er þaS?" Skömmu seinna er sá síðar- nefndi kallaður fyrir MGB-lögreglu- foringjann, sem segir hann vera sek- an um borgaralegan áróður. „Minnistu þess ekki, að fyrir skömmu talaði maður nokkur fjand- samlega við þig í garð Rússlands? Því skýrðir þú ekki frá því?" Hvarvetna ríkir óttinn við Síberíu. Sögurnar, sem ganga manna á með- al, eru ljóst dæmi um þetta, þótt þær kunni aS vera eitthvað ýktar. Eín sagan er þessi: „Varkuta heitir stað- urinn, sem þú verður sendur til. Það er borg — eða öllu heldur fangabúð- ir — sem Rússar reistu árið 1943 handan við Uralfjöll. Þar eru kola- námur, sem ná yfir 4000 fermílur og 1.500.000 menn vinna þar í þrælkun- arvinnu. Þama ríkir heimskauta- kuldi, og jörðin er svo frosin, að ekki er hægt að grafa þá, sem deyja, heldur eru líkin látin liggja á frosnu mýrlendinu, þar til úlfarnir og önnur villídýr rífa þau í sig." Kommúnistar og Rússar njóta sérréttinda. Það er fátæklegt um að litast í verzlunum í Riga nú, og MGB notar veitingahúsin í Vilna sem fangelsi. Líf manna er engu öruggara en í Rússlandi, þótt fæSa sé meiri. Einn flóttamaSur skýrir svo frá: „ÞaS er engin hungursneyS, en þaS er ekki Rússum aS þakka, heldur er ástæSan sú, að þjóðin er svo einhuga, aS hver sá, sem á við neyð að búa, fær hjálp. Matur er ennig sífellt til reiðu handa leynihreyfingunni." Venjulegur verkamaður fær um það bil 300 rúblur í kaup á mánuSi (um það bil andvirði tveggja punda af reyktum pylsum). Hins vegar njóta hinir nýju drottnarar, þ. e. rússnesk- ir embættismenn, verkfræðingar, „hetjur RáSstjórnarríkjanna" og inn lendir kommúnistagæðingar sér- stakra forréttinda. Matarskammtur þeirra er m. a.. 16 puhd af kjöti á mánuði, sérstök veitingahús eru handa þeim, sérstök böð, skemmti- sýningar og tónleikar. Rigabúar segja nú með beiskju: „Það eina, sem þeir bíða nú eftir, er sérstakt vændiskvennahús." Rússneska stjórnin vinnur ötullega að innflutningi Rússa til Eystrasalts- landanna, og Rússar. vilja gjarnan flytja'þangaS, því aS þeim finnst lífiS þægilegra þar en í Rússlandi, Rússnesku áhrifin vaxa líka stöSugt. í Tallin fæSast t. d. jafnmörg rúss- nesk og eistlenzk börn. Mörgum skól- um og kirkjum hefir verið lokað, rússneskan er orSin hið opinbera mál (eins og-á keisaratímanum) og kommúnisminn hin opinbera trú. Rússnesku lénsherrarnir. Hvergi er hin. nýja þrælkun jafn augljós og í sveitunum. Stórjarðirn- r — sem eftir fyrri heimsstyrjöld ntan úr heimi Kanada: Kommúnistar fóru fyrir skömmu miklar hrakfarir við aukakosningar í kjördæmi því í Kanada, sem hing- aS til hefir verið helzla virki þeirra. Var kosinn þingmaður í stað komm- únistaþingmannsins og landráða- mannsins Fred Rose, sem nú situr í fangelsi fyrir njósnir í þágu Rússa. Frambjóðandi frjálslyndra vann nú þingsætið með miklum meiri hluta fram yfir kommúnistaframbjóðand- ann. Frjálslyndir fara nú með stjórn í Kanada og hafa hreinan meiri hluta á þingi — 127 á móti 117 — og er sigur flokksins í þessu kjör- dæmi talinn tákna viðurkenningu kjósendanna á hinni einbeittu stefnu stjórnarinnar í rússnesku njósnamál- unum. Bretland: Þótt brezkur iSnaSur sé nú kom- inn yfir hina miklu erfiðleika vetrar- ins, er þó langt frá því, að hann sé kominn í viðúnandi horf. Megin- ástæðan er sú, að mikiS af iSnaSar- vélum og verksmiSjum landsins er orSið svo úrelt, að óhjákvæmilegt er að endurnýja þær. Þetta kostar hins vegar feikna fé og vafasamt, hversu stjórninni tekst að afla þess. Ekki er gert ráS fyrir, aS Bretar muni fara fram á viSbótarlán í Bandaríkjun- um, en ekki taliS ólíklegt, aS þeir muni reyna aS fá Bandaríkin til þess aS lána viSskiptaþjóSum Breta í Ev- rópu, svo að þær verði þess megn- ugar að kaupa brezkar iSnaðarvör- ur. Indland: Akvörðun Breta að yfirgefa Ind- land hefir leitt til þess, að enskar fjölskyldur vilja í stórhópum flytja til Englands. Bíða þú*undir manna eftir farrými í Bombay og öSrum indverskum höfnum. var skipt niSur í meðalstóra búgarða — hafa nú aftur veriS sameinaSar í feikistóra „Sovkhozy" (ríkisbú- er þeir fóru þar á skíðum milli 'há- garða). Þar vinna bændumir næst- um því sem þrælar rússnesku léns- herranna. Búgarðar þ.eir, sem enn eru í eirigaeign, eru skyldaðir til svo mikillar framleiðslu, að venjulega er það miklu meira magn en bóndi, hús- dýr og jarðvegur geta framleitt (næstum helmingur alls búfjár Eystrasaltsþjóðanna var drepinn eða fluttur á brott á stríðsárunum). Tak- ist bændunum ekki að framleiða eins mikið og þeim er skipað, eru þeir annaShvort fluttir til Síberíu eSa neyddir til þess aS fara í verksmiSju- vinnu. NiSursta'San er sú, að mikiS land verSur óræktaS. Rússar flytja allt í burtu, allt frá hestum, sem Eystrasaltsþj óSunum þykir svo vænt um, að þær semja ljóð um þá, til timburs, sem þeir höggva í keisaraskóginum við Riga. Rigabúar minnast þess með eöknuði, vaxinna, norrænu furutrjánna í glitr- andi skini liinna stuttu vetrardaga. Meginhluti Eystrasaltsþjóðanna sættir sig við örlög sín meS döprum huga, að undanteknum skæruliðun- um og þeim, sem heppnast að sleppa úr landi. Fólk veit, að þótt vestur- veldin hafi ekki enn viðurkennt dvöl Rússa í löndum þess,- munu Rússar ekki fara þaðan. Einn Letti skrifar: „Hatur mitt er meira en nokkru sinni áður, en Rússarnir eru hinir sterku." Rússneska útvarpið gaf fyrir skömmu svohljóðandi opinbera rúss- neska túlkun á örlögum Eystrasalts- þjóðanna: „Af frjálsum vilja sam- einuðust EystrasaltslýSveldin hinni miklu og samhuga Ráðstjórnarfjöl- skyldu, fjölskyldu, sem aldrei mun láta nokkurn úr sínum hópi líða skort." (Lauslega þýtt úr „Time"), Bandaríkin: :l Skoðanakönnun Gallup-stofnunar- innar í Bandaríkjunum sýnir vaxandi fylgi Trumans forseta. Hann var á cngan hált öfundsverSur að taka við af Roosevelt, sem naut einstæðrar hylli þjóðar sinnar. Einnig mættu Truman margir erfiðleikar. SkoS- anakönnun hefir líka leitt í ljós mjög hrakandi fylgi hans allt til síSari lilula árs 1946, og nær lágmarki viS ræðu Wallace, sem talið er að hafi átt mikinn þátt í kosningaósigri De- mókrata. Eftir að forsetinn lét Wal- lace, víkja úr embætti og tók upp á- kveðna baráttu gegn yfirgangi Rússa og kommúnista, bæði heima og er- lendis, hefir fylgi hans aftur aukizt og þó mest eftir að hann gerði Mars- hall að utanríkisráðherra. Nýjasta skoðanakönnun Gallup sýnir fylgi 60% þjóðarinnar við stefnu forset- ans almennt, en um 95% hafa lýst fylgi sínu við utanríkisrtefnu stjórn- ar Bandaríkjanna. Ný einokQnar verzloo. „AlþýSumaSurinn" er mjög hrif- inn af frumvarpi Gylfa Þ. Gíslasonar um kola- og saltverzlun ríkisins. SíS- an Gylfi kom á þing hefir hann veriS allra manna ötulastur við að reyna að koma á ríkiseinokun á sem allra flestum sviðum. Það efast að sjálf- sögðu enginn um það, að þessi ahuga saroi þingmaSur vill þjóð einni vol með tillögum sínum, en reynslan er ólýgnust um það, hversU óheillavæn- leg ríkisverzlun er fyrir allan almenn- ing í landinu. Er það næsta barna- leg hugmynd að ætla, að vörur þess- ar verði ódýrari í ríkisverzlun en í höndum kaupmanna og samvinnu- félaga, því aS ódýrar ríkisvörur eru óþekkt fyrirbrigSi í landi voru. Rík- iS hefir hingaS til leyft sér þá álagn- ingii á vörur sínar, sem myndi þykja svívirSilegt okur hjá einstaklingum, og litlar líkur til sinnaskipta í því efni, þótt ríkið fari aS verzla með kol og salt. Það er svo aftur brýn nauðsyn að knina því til leiðar, áS vörur þess- ar séu fluttar beint til þeirra staSa, þar sem þeirra er þörf, svo aS not- endur þeirra úti á landsbyggSinni þurfi ekki að kaupa þær óeSlilega háu verði. Litlar líkur eru til, aS rík- isverzlun skapi miklar úrbætur^. í þessu efni, því að enn gildir sú regla um allar vörur ríkisverzlana, að fólk úti á landi verður að greiða meira fyrir þær en Reykvíkingar. Ætti Gylfi Þ. Gíslason fyrst að reyna að fá leiSréttingu á þessu misrétti, áS- ur en hann fer að berjast fyrir nýrri ríkiseinokun.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.