Íslendingur


Íslendingur - 26.04.1950, Blaðsíða 1

Íslendingur - 26.04.1950, Blaðsíða 1
XX XVI. árg. miðvikudagur 26. apríl 1950 19 tbl. tmnr*,i Ljósm. Har. Sigurgeirsson. Eldsvoði I Sápuverksmiðjunni „Sjöín" Mesti eldsvoði hér um langt skeið. SlökkviVSsmaður hætt kominn af gaseitrun. Eldsins vart fyrir fótaferðatíma. Slökkvilið bæjarins var kallað út síðastl. laugardagsmorgun kl. 5.50. Lagði þá reyk út iir Sápuverksmiðj- unni „Sjöfn" í Grófargili, og fundu menn brunalykt í húsum við Gils- bakkaveg. Þegar slökkviliðið kom á vettvang, var ketiihús verksmiðjunn- ar fallið og eldur kominn í efri hæð sápuverksmiðjunnar, sem ketilhúsið var áfast við. Efri hæðin var innrétt- uð úr timbri, og breiddist því eldur- inn fljótt út. Aðeins einn brunahani var nálægur, og vegna vatnsleysis í bænum var það ráð tekið að dæla sjó í eldinn, og fór í undirbúning þess nokkur tími, þar sem leggja þurfti um 1500 metra af slöngum, þ. e. 5 leiðslur á ,ca. 300 metra vega- lengd frá sjó. ! Gaseitrun. Um kl. 9 var búið að vinna svo bug á eldinum, að reynt var að kom- ast inn í húsið, en 4 fyrstu mennirn- ir; sem inn fóru, lentu í gaseitrun frá sprunginni klórflösku og veikt- ust svo, að þeir urðu að hætta störf- um. Tveir þessara slökkviliðsmanna urðu svo veikir, að flytja varð þá heim og vitja læknis. Voru það Ás- geir Halldórsson og Oddur Kris'j- ánsson byggingameistari, en hann var mjög hætt kominn og all-lengi að ná sér. Var ekki unnt að komast inn á hæðina annars staðar, og varð þá að rjúfa þakið til að komast betur að eldinum. Slökkvistarfinu var fyrst lokið að mestu um kl. 11. Var þá þakið fallið og efri hæðin öll brunn- in, en skúra bak við húsið, rann- sóknarstofu viðbyggðri húsinu að estan og neðri hæð tóksi að verja að mestu leyti fyrir eldi, en skemmd- ir af reyk og vatni urðu miklar á neðri hæð. Nokkuð af efnivörum og hálfunnum vörum var borið út, en sumt af því var meira og minna skemmt. Eldsupptök í ketilhúsi. Eins og áður segir, var ketilhús verksmiðjunnar fallið, þegar komið var að um morguninn, og er því auðsætt, að þar mun eldurinn hafa komið upp. Um eldsupptök ér ekk- ert vitað enn, enda mun rét'arpróf- um ekki lokið. Slökkviliðsstjóri gat þess, um leið og hann lét blaðinu framansagðar upplýsingar í té, að dælur og slöngur slökkvistöðvarinn- ar hefðu reynzt í góðu lagi. Brunatjónið geysimikið. Tjónið af bruna þessum hefir enn ekki verið metið til fulls, en það eitt er víst, að það er geysimikið. Auk þess sem efri hæðin er gjöreyðilögð, eyðilagðist mikið af efnivörum, hálf- og fullunnum vörum, og miklar birgðir umbúða. Þá munu og hafa orð.ð miklar skemmdir á móiorum og vinnuvélum. Utveggir munu þó að líkindum vera lítt eða ekki skemmdir. Frá kalli Sápuverksmiðj- unnar höfðu Smjörlíkisgerð KEA, pylsugerðin, efnagerðin og Þvotta- húsið Mjöll hreyfiafl sitt, og stöðv- aSist rekstur þessara fyrirtækja á laugardaginn. Á sunnudag var unn- ið að því að koma katlinum í lag til bráðabirgða, og tókst þaS svo, aS fullur rekstur framangreindra fyrir- Merkisviöburöur í nienningarsögu þjöðarinnar. rjöðleikhúsið vígt á surnardaginn fyrsta. Loks hefir hinn mikli draumur ís- lenzkra leikara og leiklistarunnenda orSiS aS veruleika. Þj óðleikhúsið, sem hafin var bygging á fyrir tveim áratugum, var vígt á sumardaginn fyrsta með hátíðlegri athöfn. Hugmyndina aS þj óSleikhúsi, átti IndriSi heit. Einarsson, en hann var einn mikilvirkas'.i leikritahöfundur, sem ísland hefir átt og lifSi og hrærSist í leiklistinni allt frá bernsku. Nær þrír tugir ára eru liSnir, síSar. Alþingi samþykkti fjár- framlög til byggingar þessa listaset- urs, og um langt árabil hef.r skemmt- anaskatturinn runniS í byggingar- sjóS ÞjóSleikhússins. Á hernámsár- unum var byggingin hersetin, en efi> ir brottför setuliðsins var hafizt handa um aS fullgera bygginguna, en hún mun kosta uppkomin um 17 millj. króna. ViS byggingu hennar hefir ekkert veriS til sparaS aS gera hana sem vandaðasta og glæsilegasta, Lýður Sigtryggsson harmoiiikiisnilliiífliir er nú á förum héSan aftur til Nor- egs, en hann er búsettur í Osló. LýS- ur hefir alizt upp hér á Akureyri, og er því flestum bæjarbúum kunnur, enda hvers þess hugljúfi, er hann kynnist. Ungur tók hann aS leika á harmoniku og náSi fljótt góSum tök- um á henni, þótt ekki nyti hann til- sagnar. Brauzt hann síSan í því aS fara utan til náms í hormonikuleik og naut um all-langt skeiS tilsagnar eins bezta harmonikusnillings Nor- egs. Kom kennarinn upp til Islands meS LýSi eftir stríSiS, og héldu þeir hljómleika saman, er vöklu almenna hrifningu, enda voru þar tveir snill- ingar á ferS. LýSur heldur nú síSustu hljóm- leika sína, áSnr en hann fer, n. k. tækja gat aftur hafizt í fyrramorg- un. Og vonir standa til, aS í vikunni geti á ný hafizt framleiSsIa þvotta- efnis og sápu, ef ekki reynast hafa orSiS verulegar skemmdir á vélum „Sjafnar". Eigendur SápugerSarinnar eru KEA og SÍS. Þvottaduft hamstrað. Þegar fregnin um brunann barst út um bæinn, hlupu menn í hópum í verzlanir bæjarins iil kaupa á þvotta- dufti. Voru víSa biSraSir og ös mik* il. Eftir hádegi á laugardag mun enginn pakki hafa veriS fyrirliggj- andi í verzlunum, en allt aS ársbirgS- ir í eeymslum einstakra heimila. geyr föstudagskvöld í Nýja Bíó kl. 9. Er þaS síSasta tækifæri bæjarbúa til aS sjá og heyra snilli hans í bili, og óvist, hvenær hann kemur næst, en vonandi eigum við þó eftir að hitta hann hér hejma aftur. A þessum síðustu hljómleikum Lýðs skemmta átimenningarnir úr Geysi einnig meS söng. O. SKÁKFRÉTTIR Símskák fór fram milli Akureyr- inga og Reykvíkinga á 10 borSum s. 1. sunnudagsnótt. Unnu sunnan- menn 6 skákir, 2 voru jafntefli, en 2 óútkljáSar, er bíSa úrskurSar. — Beittu Reykvíkingar nú mjög sterku liSi, þar á meSal 5—6 landliSsmönn- um og nokkrum úr meistaraflokki. MeSal þeirra var hinn ungi skák- kappi, FriSrik Ólafsson, er gat sér gott orS á skákmótinu í Birmingham á dögunum. Tefldi hann viS GuS- brand HlíSar, og varS skákin jafrt- tefli. ÖSru jafnteflinu náSi Jón Þor- steinsson. Skákmót Akureyrar hófst um helgina. Keppa þar 18 skákmenn í 3 flokkum. Landliðskeppni í skák hefst í Reykjavik 30. þ. m. Rétt til þátttöku í því hafa engir utan höfuSstaSarins nema skákmeistari NorSlendinga. Mun hann aS þessu sinni taka þátt í keppninni, en skákmeistari NorS- lendinga er nú Margeir Steingríms- son. enda er hún talin ein fegursta leik- húsbygging á NorSurlöndum og þótt víSar sé leitaS. Til vígslua hafnai innar var boSiS fjölda gesta, bæSi innlendum og er- lendum. ASalþáttur vígsluhátiSar- innar var sýning á sjónleiknum Ný- ársnóttin eftir IndriSa Waage, dótt- urson höfundar. Hófst athöfnin á því, aS Symfoníuhljómsveit lék þjóSsönginn undir stjórn Páls Is- ólfssonar tónskálds, þá flutii Vil- hjálmur Þ. Gíslason, form. ÞjóSleik- húsnefndar ávarp, HörSur Bjarna- son formaSur bygginganefndar flutti ræSu og afhenti menntamála- ráSherra Þj óSleikhúsiS, en ráS- herrann, Björn Ólafsson talaSi síS- an, kvaSst veita leikhúsinu viStöku fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, en jafnframt afhenda þaS þjóSinni. Loks flutti GuSlaugur Rósinkranz þjóSleikhússtjóri ræSu. AS ræðu- höldum loknum flu'.ti symfoníu- hljómsveit hátíða-forleik eftir Pál Isólfsson, er saminn var í tilefni af opnun Þjóðleikhússins, en síðan flutti Tómas Guðmundsson skáld forljóð, er hann hafði ort í sama til- efni. Að leiksýningu lokinni fluttu formenn Félags íslenzkra leikara og formenn Leikfélags Akureyrar og Reykjavíkur, ávörp. Ennfremur full- trúar frá Noregi, Svíþjóð, írlandi og Færeyjum, en siðast Paul Roumert leikari við Kgl. leikhúsið í Khöfn, en hann var einn af boðsgestum ásamt frú sinni Önnu Borg Rou- mert. Margir þessara fulltrúa færðu Þjóðleikhúsinu minjagripi eða annað að gjöf í tilefni vígslunnar. Athöfninni var útvarpað, og stóð hún yfir í nálega 7 klukkustundir að meðtÖldum hléum. Með opnun Þjóðleikhússins hafa mörgum okkar beztu leikara gefizt möguleikar á að gera leiklistina að ævistaifi, Hafa margir leikarar verið ráðnir til Þj óðleikhússins á fuhum árslaunum, en starfstími þess mun verða 9 mánuðir á ári. Annan sumardag fór fram frum- sýning á Fjalla-Eyvindi Jóhanns Sigurjónssonar undir leikstjórn Har- aldar Björnssoíiar og síðastliðinn laugardag frumsýning á Snæfríði Islandssól eflir H K. Laxness undir stjórn Lárusar Pálssonar.

x

Íslendingur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Íslendingur
https://timarit.is/publication/675

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.