Faxi


Faxi - 11.05.1947, Blaðsíða 4

Faxi - 11.05.1947, Blaðsíða 4
F A X I Frú Marta Valgerður Jónsdottir: Niarðvíkurbændur Útbúnaður áttæringa. er og mátti jafnvel krusa (slaga) sig áfram, en fram að því voru segl lítið notuð nema að vindur væri hagstæður, síðúvindur eða bitahöfuðsbyr, sem kallaður var, Þegar menn fóru að kynnast þessum skipum og útbúnaði Kristins í Engey og reyna þá yfirburði, sem sá búnaður hafði fram yfir það sem áður hafði tíðkast fóru fleiri menn að smíða og útbúa skip með hans hætti, s. s. Brynjólfur í Engey (hann lærði hjá Kristni) og Bjarni sonur hans, Þórður Jónsson í Gróttu, Jón Þórðarson í Gróttu o. fl. Um aldamótin siðustu kemur nýr mað- ur fram á sjónarsviðið hér sem skipasmið- ur. Það var Guðjón Jónsson á Framnesi við Keflavík. Hann var ákaflega mikil- virkur og góður smiður. Hann mun hafa smíðað hátt á annað hundrað eða um tvö hundruð fieytur smáar og stórar, þar af 46 áttæringa, sem hann byggði nýja, en auk þess gerði hann marga áttæringa úr sexæringum með því að lengja þá, víkka og dýpka. Öll þau skip er hann smíðaði reyndust undantekningarlítið mjög vel í sjó, og mjög traust. Þoldu alveg tiltakan- lega vel er þeim var siglt með hæfilegri seglfestu. Nú eru þessi ágætu skip alger- lega horfin af sjónarsviðinu en vélskipin komin í staðinn. (Grein um Guðjón Jónsson mun koma 1 næsta blaði). Árið 1703 bjuggu á Njarðvíkurjörðum tveir merkisbændur, komnir af góðu og gáfuðu fólki, enda hafa niðjar þeirra komið víða við sögu og margir orðið lær- dóms- og listamenn. I Innri-Njarðvík bjó Þorkell Jónsson 45 ára að aldri. Hann var lögréttumaður og fyrirsvar sveitar sinnar og auðugur maður. Kona hans var Ljótunn, f. 1668, Sigurðardóttir, lögréttumanns á Leirá, Árnasonar lögmanns, Oddssonar biskups í Skálholti, Einarssonar. Ljótunn var búkona mikil og uinhirðu- söm um bú sitt, en þótti nokkuð föst á fé. Öllu því, sem í hennar hendur kom var haldið til haga og geymt, jafnt stórt sem smátt. Lifðu lengi smásögur um hana, löngu eftir hennar daga. Sagt var, að hún hefði safnað „þráðarleggj um öllum". Kop- artunna, full af saumnálum, átti að hafa fundist eftir lát Ljótunnar og safn mikið af þráðarvölum. Klæðisstrangar og alls- konar íslenzkur vefnaður fyllti margar kistur. Kvenskraut úr gulli og silfri hafði hún átt í stórum stíl. Var þó sjálf venju- lega búin sem alþýðukona og barst ekki á í klæðaburði. Bóndinn í Ytri-Njarðvík hét Gísli Ólafs- son, góðra manna. Hann var 47 ára 1703. Sonur hans Olafur þá 12 ára varð biskup í Skálholti. Faðir Gísla var Ólafur, er prestur var á Hvalsnesi um skeið, en síðar lengi bóndi í Krísuvík, sonur Gísla pró- fasts og prests á Stað í Grindavík, Bjarna- sonar. Séra Gísli var mikill lærdómsmað- ur, einkum í stjörnufræði. Hann samdi rím, er talið var skýrast og nákvæmast allra rímtalna í gömlum stíl. Var það nefnt Gíslarím í daglegu tali og notað lengi, eða til 1700, er nýja rím var upp tekið. Guðbjörg hét kona Gísla í Ytri-Njarðvík og móðir Ólafs biskups, f. 1660. Hún var alsystir Þorkels í Njarðvík, séra Gísla, er þá var prestur á Útskálum, Guðlaugar konu Rafns Grímssonar bónda á Auðn- um á Vatnsleysuströnd og Guðrúnar konu Nikulásar Jónssonar í Narfakoti í Njarð- víkum. Foreldrar þeirra systkina voru Jón lög- réttumaður, er síðast bjó í Innri-Njarðvík (líklega frá 1666) og andaðist þar 1694, Halldórssonar á Járngerðarstöðum í Grindavík, síðar á Hvaleyri við Hafnar- fjörð, Jónssonar prest á Stað í Grindavík Jónssonar. Er Tyrkir rændu i Grindavík 1627, hertóku þeir Halldór, er þá bjó á Járngerðarstöðum og Guðrúnu systur hans, gifta konu á sama bæ, ásamt þremur sonum hennar og færðu til Algier. Þau systkin komu aftur út hingað árið eftir, 1628. Hafði Hollendingur nokkur borgað fyrir þau lausnargjaldið. Hefur Halldór án efa verið honum kunnugur áður, l!k- lega af verzlunarviðskiftum. Má af nokkr- um líkum ráða, að kynni hafa haldist áfram milli Hollendinga og Suðurnesja- búa. Halldór var örkumlamaður, er hann kom aftur út. Höfðu ræningjarnir mis- þyrmt honum herfilega og lifði hann við þau mein alla ævi síðan. Hann andaðist á Hvaleyri 1648, 62 ára að aldri. Kona Halldórs hertekna og móðir Jóns lögréttumanns í Innri-Njarðvík, var Guð- björg dóttir Odds prests á Reynivöllum í Kjós, Oddssonar, hins ágætasta mennta- manns. Er afarmikill ættbálkur frá þeim hjónum og margt merkra og ágætra manna um land allt. Kona Jóns lögréttumanns í Njarðvík og móðir Þorkels og þeirra systkina, var Kristín Jakobsdóttir frá Þorkötlustöðum í Grindavík, systir Árna á Stóra-Hólmi í Leiru (sjá áður). Þau hjón, Jón og Kristín, voru jörðuð í Kirkjuvogskirkjugarði í Höfnum. Var marmarasteinn með graf- letri yfir grafreit þeirra og var enn til um síðustu aldamót. En kirkjusókn áttu Njarðvíkingar þá til Kirkjuvogskirkju í Höfnum. Þorkell í Innri-Njarðvík byggði þar kirkju í sinni búskapartíð og var sú kirkja lengi annexía frá Kirkjuvogi. Þorkell andaðist í stórubólu 1707. Ljót- unn kona hans lifði lengi eftir hann. Hún bjó 'fyrst í Njarðvík, en flutti síðar suður að Kirkjuvogi í Höfnum og þar andaðist hún 1. janúar 1739. Einkasonur þeirra, Þorkéls og Ljótunn-

x

Faxi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Faxi
https://timarit.is/publication/678

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.